Hof Amsterdam, 25-10-2012, nr. 11/00375, nr. 11/00376, nr. 11/00377

2.1.1.

2.2.1.

2.2.2.

2.2.3.

-

een origineel gestempeld “Acknowledgement of receipt” (hierna: Aor) van MINUSTAH, zijnde een verklaring namens de in Port au Prince (Haïti) voor de Verenigde Naties aanwezige strijdkrachten dat zij aldaar een zending voedingsmiddelen hebben ontvangen en dat deze voedingsmiddelen aldaar verbruikt zullen worden;

-

een kopie van de packinglist.

2.2.4.

-

een kopie van de Bill of lading, waarin als laadhaven Antwerpen wordt genoemd;

-

vijf kopie-facturen.

2.2.5.

2.3.1.

2.3.2.

2.3.3.

2.3.4.

2.3.5.

-

het (ongestempelde) T1-document;

-

een Aor van de Verenigde Naties van ONUCI, zijnde een verklaring namens de in Abidjan (Ivoorkust) voor de Verenigde Naties aanwezige strijdkrachten dat zij aldaar een zending voedingsmiddelen, waaronder 250 zakken basmatirijst, hebben ontvangen en dat deze voedingsmiddelen aldaar verbruikt zullen worden;

-

een ladinglijst;

-

een factuur;

-

een specificatie.

2.3.6.

2.3.7.

-

diverse facturen;

-

een betalingsbewijs.

Beroep 09/2452

2.4.1.

2.4.2.

2.4.3.

2.4.4.

-

een origineel gestempeld Aor van ISAF, zijnde een verklaring namens de in Kabul (Afghanistan) voor de NAVO aanwezige troepen dat zij aldaar een zending voedingsmiddelen, die is gespecificeerd op de bijgevoegde paklijst, hebben ontvangen en dat deze voedingsmiddelen aldaar verbruikt zullen worden;

-

een kopie van de paklijst.

2.4.5.

1.

juli 2008 de onder 1.3.1 bedoelde utb opgelegd. ”.

2.1.2.

Het Hof gaat voor de beslechting van het geschil uit van voormelde feiten.

3.1.

3.2.

3.3.

1.

De regeling extern douanevervoer eindigt en de verplichtingen van het subject zijn nagekomen wanneer de onder de regeling geplaatste goederen samen met de vereiste documenten bij de douane worden aangebracht op het douanekantoor van bestemming overeenkomstig de bepalingen van de betrokken regeling.

Artikel 96, eerste lid, CDW:

1.

De aangever is het subject van de regeling extern communautair douanevervoer. Hij is verplicht:

a)

de goederen binnen de gestelde termijn ongeschonden bij de douane aan te brengen op het kantoor van bestemming met inachtneming van de door de douaneautoriteiten getroffen identificatiemaatregelen;

b)

de bepalingen betreffende de regeling communautair douanevervoer na te leven.

Artikel 203, eerste lid, CDW:

1.

Een douaneschuld bij invoer ontstaat indien aan rechten bij invoer onderworpen goederen aan het douanetoezicht worden onttrokken.

Artikel 204, eerste lid, onderdeel a, CDW:

1.

Een douaneschuld bij invoer ontstaat:

a)

indien niet wordt voldaan aan een van de verplichtingen welke ten aanzien van aan rechten bij invoer onderworpen goederen voortvloeien uit de tijdelijke opslag van deze goederen of uit het gebruik van de douaneregeling waaronder zij zijn geplaatst,

(...)

in andere gevallen dan die bedoeld in artikel 203, tenzij vaststaat dat dit

verzuim zonder werkelijke gevolgen is gebleken voor de juiste werking

van de tijdelijke opslag of de betrokken douaneregeling.

Artikel 365, derde lid UCDW (tekst tot 1 juli 2009)

3. De regeling communautair douanevervoer wordt eveneens als beëindigd beschouwd wanneer de aangever een douanedocument, of een kopie of fotokopie daarvan, overlegt dat ten genoegen van de douaneautoriteiten voldoende gegevens ter identificatie van de

betrokken goederen bevat en waaruit bl?kt dat deze in een derde land een douanebestemming hebben gekregen. De kopie of fotokopie van het document moet door de instantie die het originele document heeft geviseerd, door een officiële instantie van het betrokken derde land of door een officiële instantie van een der lidstaten voor eensluidend z?n gewaarmerkt.

Artikel 366, tweede en derde lid UCDW (tekst vanaf 1 juli 2008)

2.

De regeling communautair douanevervoer wordt eveneens als beëindigd beschouwd wanneer de aangever ten genoegen van de douaneautoriteiten een van de volgende documenten ter identificatie van de goederen overlegt:

a)

een in een derde land opgesteld douanedocument waaruit bl?kt dat de goederen een douanebestemming hebben gekregen;

b)

een in een derde land opgesteld document dat is geviseerd door de douaneautoriteiten van dat land en waarin wordt bevestigd dat de goederen worden geacht zich in dat land in het vrije verkeer te bevinden.

3.

De in lid 2 genoemde documenten kunnen worden vervangen door kopieën of fotokopieën die voor conform zijn gewaarmerkt door de instantie die de originele documenten heeft geviseerd, door de autoriteiten van de betrokken derde landen of de autoriteiten van een van de lidstaten.

Artikel 859, aanhef en onder 6, UCDW:

De volgende vormen van verzuim worden beschouwd als z?nde zonder werkel?ke gevolgen voor de juiste werking van de t?del?ke opslag of van de betrokken douaneregeling in de zin van artikel 204, lid 1, van het Wetboek, voor zover:

– z? geen poging tot onttrekking van de goederen aan het douanetoezicht inhouden,

– z? geen duidel?ke nalatigheid van de z?de van de belanghebbende inhouden, en

– alle formaliteiten voor het regulariseren van de situatie van de goederen alsnog worden vervuld:

(...)

6) het verlaten van het douanegebied van de Gemeenschap van goederen in t?del?ke opslag of goederen die onder een douaneregeling z?n geplaatst, (...), zonder dat de vereiste formaliteiten z?n vervuld;

4.1.

Ingevolge artikel 236, eerste lid, van het CDW wordt overgegaan tot terugbetaling van rechten bij invoer wanneer wordt vastgesteld dat het bedrag van de rechten op het tijdstip van betaling niet wettelijk verschuldigd was, dan wel in strijd met artikel 220, tweede lid, van het CDW werd geboekt. Een dergelijke terugbetaling wordt krachtens artikel 236, tweede lid, eerste alinea, van het CDW verleend indien bij het betrokken douanekantoor vóór het verstrijken van een termijn van drie jaren, te rekenen vanaf de datum waarop genoemde rechten aan de schuldenaar zijn medegedeeld, een daartoe strekkend verzoek wordt ingediend. De rechtbank zal hierna beoordelen of het bedrag aan douanerechten dat met de utb van 24 mei 2007 aan eiseres in rekening werd gebracht, wettelijk verschuldigd was. Bij deze beoordeling zijn dezelfde wettelijke bepalingen van belang als bij de beoordeling van de vraag of de utb’s terecht zijn opgelegd.

Alle beroepen

4.2.

De rechtbank stelt voorop dat zij aan de hand van de door eiseres overgelegde sets van diverse bescheiden (zie onder “Tussen partijen vaststaande feiten”) er niet aan twijfelt dat de goederen het douanegebied van de Gemeenschap hebben verlaten. In dit kader heeft verweerder desgevraagd ter zitting aangegeven dat indien het om communautaire goederen had gehandeld, hij het bewijs van uitvoer geleverd zou hebben geacht. Hierna zal de rechtbank beoordelen of het overgelegde bewijs ook het wettige bewijs is dat op grond van de toepasselijke bepalingen van het CDW en de TCDW is voorgeschreven.

4.3.

Verweerder stelt zich op het standpunt dat het enkele niet-aanbrengen van de goederen en de documenten bij het kantoor van bestemming er al toe leidt dat de goederen zijn onttrokken aan het douanetoezicht zoals bedoeld in artikel 203, eerste lid, van het CDW. Verweerder heeft desgevraagd aangeven niet over feiten of gegevens te beschikken waaruit zou blijken dat de door hem gestelde onttrekking aan het douanetoezicht op een andere wijze zou hebben plaatsgevonden. Eiseres is van mening dat sprake is van een niet-nakomen van verplichtingen zoals bedoeld in artikel 204, eerste lid, sub a, van het CDW, en wel in het bijzonder van een vormverzuim dat zonder werkelijke gevolgen is gebleken zoals bedoeld in artikel 859 van de TCDW.

4.4.

De rechtbank heeft in hetgeen partijen hebben ingebracht geen enkele aanleiding gevonden om aannemelijk te achten dat de goederen aan het douanetoezicht zijn onttrokken. De enkele stelling van verweerder dat het niet-aanbrengen van de goederen en de documenten bij het kantoor van bestemming voldoende is om een onttrekking aan het douanetoezicht te kunnen aannemen, kan niet worden aanvaard. Indien een dergelijke niet-nakoming van een verplichting die voortvloeit uit de regeling extern communautair douanevervoer tot een onttrekking zou leiden, zou artikel 204 van het CDW voor deze regeling zinledig worden. Bovendien heeft de gemachtigde van eiseres verklaard dat het niet-zuiveren van de in geding zijnde documenten hoogstwaarschijnlijk het gevolg is geweest van een administratieve misslag op het kantoor van bestemming. Deze verklaring is niet ongeloofwaardig en maakt het niet-nakomen van een verplichting – waarbij in het midden kan blijven aan wie dit te wijten is – aannemelijk. De rechtbank is derhalve van oordeel dat artikel 204, eerste lid, sub a, van het CDW van toepassing is.

4.5.

Het niet-nakomen van een verplichting die voortvloeit uit het gebruik van de douaneregeling waaronder de goederen zijn geplaatst leidt tot het ontstaan van een douaneschuld op grond van artikel 204, eerste lid, sub a, van het CDW, tenzij vaststaat dat dit verzuim zonder werkelijke gevolgen is gebleven voor de juiste werking van de betrokken douaneregeling. Mogelijke verzuimen zonder werkelijke gevolgen worden limitatief opgesomd in artikel 859 van de TCDW. De basisvoorwaarden voor het kwalificeren van een verzuim als een verzuim ‘zonder werkelijke gevolgen’ zijn dat:

1.

geen sprake is van een poging tot onttrekking van de goederen aan het douanetoezicht;

2.

geen sprake is van duidelijke nalatigheid van belanghebbende; en

3.

alle formaliteiten voor het regulariseren van de situatie van de goederen alsnog worden vervuld.

Daarnaast stelt artikel 859, ten tweede, van het TCDW, specifiek voor plichtsverzuimen bij toepassing van de regeling douanevervoer, als voorwaarden dat:

a.

de onder de regeling geplaatste goederen in ongeschonden staat bij het kantoor van bestemming zijn aangebracht;

b.

het kantoor van bestemming erop heeft kunnen toezien dat deze goederen bij het beëindigen van het douanevervoer een douanebestemming hebben gekregen; en

c.

de goederen binnen een redelijke termijn bij het kantoor van bestemming zijn aangebracht.

De onder a tot en met c genoemde voorwaarden zijn in de onderhavige gevallen niet vervuld, zodat deze herstelmogelijkheid eiseres niet kan baten.

4.6.

Artikel 859, ten zesde, van de TCDW omschrijft als een vormverzuim dat zonder werkelijke gevolgen is gebleken het verlaten van het douanegebied van de Gemeenschap van goederen die onder een douaneregeling zijn geplaatst zonder dat de vereiste formaliteiten zijn vervuld. In deze situatie dienen wel de drie onder 4.5 genoemde basisvoorwaarden te worden vervuld. De rechtbank vindt in de toevoeging “zonder dat de vereiste formaliteiten zijn vervuld” bevestiging dat het voor de toepassing van deze herstelmogelijkheid niet vereist is dat de formaliteiten die verbonden zijn aan de gebruikte douaneregeling (in de onderhavige gevallen: de regeling extern communautair douanevervoer) worden vervuld, maar dat het voldoende is dat wordt aangetoond dat de goederen het douanegebied hebben verlaten.

4.7.

Nu de communautaire regelgever in het midden heeft gelaten hoe het bewijs in dit specifieke geval geleverd dient te worden, vindt de rechtbank aanleiding aan te knopen bij de doelstellingen die ten grondslag liggen aan artikel 204 van het CDW. Deze doelstellingen zijn geformuleerd en toegelicht in het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 15 juli 2010, zaak C-234/09, DSV Road A/S. De eerste doelstelling is voorkomen dat niet-communautaire goederen in het economische circuit van de Europese Unie terechtkomen en de tweede doelstelling is te verzekeren dat de voorschriften van de betrokken douaneregeling snel worden toegepast, waarbij van de aangever niet het onmogelijke kan worden gevraagd. Onder de gegeven omstandigheden, namelijk de overtuiging aan de zijde van de rechtbank dat de goederen het douanegebied van de Gemeenschap hebben verlaten en de door de gemachtigde van eiseres geschetste problemen bij de zuivering van T1-documenten, komt de rechtbank tot het oordeel dat telkens sprake is van een vormverzuim dat zonder werkelijke gevolgen is gebleken.

4.8.

Steun voor de onder 4.7 gegeven uitleg vindt de rechtbank voorts in het Handboek douanevervoer van de Europese Commissie, waarin is opgenomen dat alternatief bewijs, dat goederen in een derde land een douanebestemming hebben gekregen, uitsluitend kan bestaan uit in een derde land afgegeven douanedocumenten of gegevens (bijvoorbeeld een douaneaangifte waarmee de goederen onder een douaneregeling zijn geplaatst) indien de bevoegde autoriteiten van het land van vertrek hieruit kunnen opmaken dat deze inderdaad betrekking hebben op de betrokken goederen en dat deze goederen het grondgebied van de Gemeenschap hebben verlaten. Het gehanteerde begrip “gegevens” is dermate ruim, dat hieronder ook de door eiseres ingebrachte Aor’s kunnen worden begrepen, mits – zoals in de onderhavige gevallen – in combinatie met andere betrouwbare (handels)documenten waaruit de identiteit van de goederen blijkt. In dit kader heeft de rechtbank meegewogen dat de goederen in opdracht van missies van de Verenigde Naties of van de NAVO zijn vervoerd naar landen die niet bekend staan als staten met een sterk (centraal) gezag en – zoals onweersproken gesteld – de goederen aldaar buiten de douane om op de bestemming kunnen worden ingevoerd.

4.9.

Voor zover verweerder stelt dat het alternatieve bewijs van het beëindiging van de regeling douanevervoer alleen kan worden geleverd op de wijze voorzien in artikel 365 van het TCDW (thans artikel 366 van het TCDW) en dat eiseres dat bewijs niet heeft geleverd, heeft hij daarin gelijk. Deze vaststelling heeft echter niet tot gevolg dat daarmee ook een douaneschuld is ontstaan. De betreffende bepalingen voorzien niet in het ontstaan van een doauneschuld. Het ontstaan van een douaneschuld is uitsluitend geregeld in titel VII, hoofdstuk 2 van het CDW.

4.10.

De rechtbank is voorts van oordeel dat, zoals de gemachtigde van eiseres stelt, voor zover de verschuldigdheid van omzetbelasting aan de orde is de leer van het vrije bewijs geldt en niet, zoals verweerder stelt, de bewijsregels die zijn voorgeschreven door de douaneregelgeving. De Btw-richtlijn bevat op dit gebied geen specifieke bewijsregeling en de Wet op de omzetbelasting 1968 (hierna: de Wet OB) evenmin. Dat in artikel 22, eerste lid, van de Wet OB is bepaald dat ter zake van de belasting bij invoer de wettelijke bepalingen, bedoeld in artikel 2, tweede lid, onderdeel a, van de Douanewet, met uitzondering van artikel 868 van de TCDW, van overeenkomstige toepassing zijn, maakt dit niet anders, omdat deze schakelbepaling uitsluitend betrekking heeft op de wijze van heffing. De lidstaten hebben weliswaar in bepaalde mate de bevoegdheid om de wijze van heffing van de omzetbelasting bij invoer te regelen, maar deze bevoegdheid strekt minder ver indien het onderwerpen van materiële aard betreft zoals de toepassing van de vrijstellingen met recht op aftrek, zoals bij de uitvoer van goederen. De rechtbank verwijst in dit kader naar het arrest van het Hof van Justitie van 21 februari 2008, zaak C-271/06, Netto Supermarkt, waarin het Hof van Justitie besliste dat zelfs vervalste of valse bescheiden als bewijs van uitvoer kunnen dienen, indien de exporteur te goeder trouw is.

4.11.

Gelet op het vorenoverwogene dienen de beroepen gegrond te worden verklaard.”

-

vernietigt de uitspraak van de rechtbank;

-

verklaart het beroep ongegrond.

De uitspraak is gedaan door mrs. B.A. van Brummelen, voorzitter, E.M. Vrouwenvelder en U.E. Tromp, leden van de douanekamer, in tegenwoordigheid van mr. R.J.M. Bosch, als griffier. De beslissing is op 25 oktober 2012 in het openbaar uitgesproken.

Wegens afwezigheid van de voorzitter is door de oudste raadsheer ondertekend.

Tegen deze uitspraak kan binnen zes weken na de verzenddatum beroep in cassatie worden ingesteld bij de Hoge Raad der Nederlanden (belastingkamer), Postbus 20303, 2500 EH Den Haag. Daarbij moet het volgende in acht worden genomen:

1.

bij het beroepschrift wordt een afschrift van deze uitspraak overgelegd.

2.

het beroepschrift moet ondertekend zijn en ten minste het volgende vermelden:

a.

de naam en het adres van de indiener;

b.

een dagtekening;

c.

een omschrijving van de uitspraak waartegen het beroep in cassatie is gericht;

d.

de gronden van het beroep in cassatie.

Voor het instellen van beroep in cassatie is griffierecht verschuldigd. Na het instellen van beroep in cassatie ontvangt de indiener een nota griffierecht van de griffier van de Hoge Raad.

In het cassatieberoepschrift kan de Hoge Raad verzocht worden om de wederpartij te veroordelen in de proceskosten.