7.1 Inleiding

Een faillissementscurator is vanaf de dag van de faillietverklaring verantwoordelijk voor het beheer van de boedel. Hij is als zogenoemde verwerkingsverantwoordelijke ook verantwoordelijk voor de naleving van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) in faillissement.1 Dit betekent niet alleen dat hij de AVG moet naleven bij zijn werkzaamheden, maar ook dat er tegen hem handhavend kan worden opgetreden indien de AVG niet wordt nageleefd.

Naleving van de AVG kan gepaard gaan met veel inspanningen en daarmee ook met hoge kosten.2 Tegelijkertijd kan niet-naleving ook hoge kosten met zich brengen, zoals boetes of een schadevergoedingsclaim. Om te bepalen wat dit voor de curator en de boedel betekent, is het relevant om te weten wat de potentiële gevolgen zijn van de niet-naleving van de AVG.

Handhaving is essentieel voor de effectiviteit van het gegevensbeschermingsrecht.3 De AVG bevat een uitgebreid handhavingsregime met hoge boetes en een lage drempel voor het vaststellen van vergoedbare schade. Ten eerste kan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) handhavend optreden door bijvoorbeeld een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete op te leggen. Ten tweede kunnen betrokkenen zelf handhavend optreden op basis van artikel 82 AVG, dat hen een recht op schadevergoeding toekent voor iedere materiële of immateriële schade geleden ten gevolge van een inbreuk op de AVG.4 Over de status van geldschulden die voortvloeien uit deze verschillende vormen van handhaving tijdens faillissement is weinig geschreven en de status daarvan is ook nog onduidelijk.

In dit hoofdstuk geef ik een overzicht van deze verschillende vormen van handhaving en beantwoord ik vervolgens de volgende onderzoeksvraag: welke status hebben de uit de verschillende vormen van handhaving voortvloeiende geldschulden? Hierbij bestaan verschillende mogelijkheden: niet-verifieerbare vorderingen, faillissementsvorderingen, boedelvorderingen en vorderingen op de curator in persoon.5

Om mijn onderzoeksvraag te beantwoorden, ga ik in §7.2 eerst in op de verschillende manieren waarop de AVG kan worden gehandhaafd in faillissement. In §7.3 bespreek ik de status van de verschillende geldschulden die uit die handhaving voortvloeien. Om te bepalen welke status in faillissement verschillende geldschulden voortvloeiend uit de AVG hebben, sluit ik aan bij de algemene bestuursrechtelijke regels over de handhaving van milieurecht in faillissement en de privaatrechtelijke regels over de kwalificatie van faillissements- en boedelschulden. Dit systeem pas ik vervolgens toe op geldschulden die voortvloeien uit de handhaving van de AVG.

Vervolgens ga ik in §7.4 in op enkele scenario’s om het verschil in status van verschillende geldschulden in faillissement nader te duiden. Daarbij bespreek ik ook enkele complicaties en gevolgen voor de curator. De scenario’s die ik onderscheid zijn: