Rb. Gelderland, 05-12-2024, nr. 24-018980, 24-021325

Het klaagschrift is binnen drie maanden na de inbeslagname ingediend en klager is daarom ontvankelijk in zijn verzoek.

De rechtbank dient daarnaast ook te beoordelen of de officier van justitie ontvankelijk is in zijn vordering. Ter zitting heeft de officier van justitie nadrukkelijk verklaard dat klager niet zal worden vervolgd. Er zijn ook geen andere verdachten tegen wie vervolging zal worden ingesteld. Ter toelichting heeft de officier van justitie zich op het standpunt gesteld dat op dit moment niet te bewijzen is wie de kilometerblokker in de auto heeft ingebouwd of heeft laten inbouwen.

Dat betekent dat ook de officier van justitie ontvankelijk is in zijn vordering.1.

Inhoudelijke beoordeling

Bij de beoordeling van het beklag door klager stelt de rechtbank voorop dat het onderzoek in raadkamer naar aanleiding van een beklag als bedoeld in artikel 552a Sv een summier karakter draagt. Dat betekent dat van de rechter niet kan worden gevergd ten gronde in de mogelijke uitkomst van een nog te voeren hoofdzaak of ontnemingsprocedure te treden.

De rechtbank dient te beoordelen of het belang van strafvordering het voortduren van het beslag vordert. Als dat zo is, wordt geen teruggave gelast. Een van die belangen van strafvordering is de onttrekking aan het verkeer van de auto. Met andere woorden, als de auto zal moeten worden onttrokken aan het verkeer, zal het klaagschrift ongegrond moeten worden verklaard. De rechtbank zal daarom eerst de vordering van de officier van justitie tot onttrekking aan het verkeer beoordelen.

Onttrekking aan het verkeer

In deze zaak staat vast dat in de auto een kilometerblokker was ingebouwd.De daarop van toepassing zijnde verboden zijn vastgelegd in de volgende artikelen:

- Artikel 2, derde lid Besluit Voertuigen:

Het is verboden om apparaten die geschikt zijn om de teller van een motorrijtuig stil te zetten of op andere wijze te manipuleren, te vervaardigen, in te voeren, in voorraad te hebben, te koop aan te bieden, af te leveren of te vervoeren.

- Artikel 3, lid 2 Besluit Voertuigen:

Het is de bestuurder van een motorrijtuig verboden met dat motorrijtuig te rijden, en de eigenaar of houder van een motorrijtuig verboden met dat motorrijtuig te laten rijden, indien in of aan het motorrijtuig een apparaat aanwezig is als bedoeld in artikel 2, derde lid.

Het wijzigen van een kilometerteller is strafbaar gesteld in artikel 70m Wegenverkeerswet 1994:

Het is eenieder verboden om de tellerstand van bij algemene maatregel van bestuur

vastgestelde categorieën motorrijtuigen die dienen te zijn ingeschreven en

tenaamgesteld zodanig te wijzigen of te doen wijzigen of de werking van de

kilometerteller zodanig te beïnvloeden of te doen beïnvloeden dat de op de teller

aangegeven afstand niet overeenkomt met de door dat motorrijtuig werkelijk afgelegde

afstand.

- Artikel 23j Besluit voertuigen:

De in artikel 70m van de wet bedoelde categorieën motorrijtuigen zijn motorrijtuigen van de rijbewijs categorieën A, A1, A2 en B, voor zover deze harder kunnen en mogen rijden dan 25 km/u.

Onrechtmatige controle?

De raadsman van klager heeft ter zitting allereerst betoogd dat er in deze zaak sprake is van oneigenlijk gebruik van de controlebevoegdheden die aan de Wegenverkeerswet ontleend kunnen worden, zodat de auto teruggegeven moet worden.

Het onderzoek in raadkamer naar aanleiding van een klaagschrift als bedoeld in art. 552a Sv draagt daarbij een summier karakter, mede omdat voorkomen moet worden dat de beklagrechter vooruitloopt op het in de hoofd- of ontnemingszaak te geven oordeel.2.

In een geval van beslag dient de vraag of ten tijde van de inbeslagneming een redelijk vermoeden van schuld aan enig strafbaar feit bestond, beoordeeld te worden met het oog op beantwoording van de vraag of een belang van strafvordering aanwezig is voor het voortduren van het beslag.3.

Dat betekent dat de beklagrechter moet beoordelen of op basis van het dossier en wat in raadkamer door de officier van Justitie en door of namens de klager is aangevoerd - en derhalve uitgaande van de stand van zaken ten tijde van de behandeling van het klaagschrift - jegens de klager een redelijk vermoeden van schuld aan de verweten gedraging kan volgen.4.

Overigens brengt de omstandigheid dat bij de inbeslagneming van voorwerpen waarvan het ongecontroleerd bezit in strijd is met de wet of het algemeen belang onregelmatigheden zijn begaan, niet mee dat die voorwerpen niet vatbaar zouden zijn voor onttrekking aan het verkeer.5.

Het betoog van de raadsman wordt daarom verworpen.

Wat moet er verder met de auto gebeuren?

De vraag in deze zaak is vervolgens wat er met de auto moet gebeuren, nadat de kilometerblokker uit de auto is verwijderd (wat de politie al op 10 juni 2024 heeft gedaan).

De officier van justitie heeft in zijn vordering verwezen naar een (sfeer)proces-verbaal van bevindingen van de politie van 29 oktober 2024. Hierin wordt onder meer het volgende vermeld:

“Het gebruik van een km-blocker kan leiden tot misleiding bij de verkoop of het

onderhoud van een voertuig en wordt beschouwd als fraude. Voertuigen met

gemanipuleerde kilometertellers kunnen onderhoudsintervallen missen, wat tot ernstige

mechanische problemen kan leiden. Daarnaast biedt het een oneerlijk voordeel bij het

leasen van een voertuig. Bijvoorbeeld, een leaser kan een contract afsluiten voor

20.000 kilometer per jaar en hiervoor een passend tarief betalen, maar door het

gebruik van een km-blocker kan de gebruiker in werkelijkheid aanzienlijk meer

kilometers rijden zonder een hoger leasetarief te betalen.(…)

Redenen voor volledige vernietiging van het voertuig:

1. Onherstelbare Manipulatie: De km-blocker beïnvloedt de kilometerstand op een

manier die niet gemakkelijk te detecteren of te corrigeren is. Zelfs als de

kilometer-blocker wordt verwijderd, blijft de betrouwbaarheid van de kilometerstand

twijfelachtig. Dit maakt het voertuig fundamenteel onbetrouwbaar.

2. Risico voor Veiligheid: Voertuigen met een gemanipuleerde kilometerstand kunnen

ernstige mechanische problemen ontwikkelen, omdat essentiële onderhoudsintervallen

worden gemist. Het risico op defecten aan cruciale onderdelen, zoals remmen en

distributieriemen, maakt het voertuig potentieel gevaarlijk op de weg.

3. Juridische en Ethische Overwegingen: Door het voertuig te vernietigen, wordt de

integriteit van de voertuigregistratie beschermd. Het voorkomt dat een gemanipuleerd

voertuig opnieuw op de markt komt, waardoor potentiële kopers worden beschermd tegen

misleiding.”

De officier van justitie heeft ter nadere onderbouwing van dit standpunt ter zitting nog het volgende aangevoerd:

[naam 2] , de huurder van de auto, heeft verklaard dat het onderhoud van de auto niet goed was. De remblokken, voor en achter, moesten vervangen worden en hij heeft er vier nieuwe banden opgezet. Dit betroffen zichtbare gebreken. Onduidelijk zal blijven wat de onzichtbare gebreken zijn.

Elke vorm van softwarematige aanpassing die niet door de fabrikant is uitgevoerd, leidt tot het vervallen van de garantie op die componenten. En door de manipulatie van de kilometerstand en software is het consumentenrecht niet meer van toepassing. De verkoper kan geen garantie bieden op een product dat niet voldoet aan de wettelijke eisen. Daarom zal een gerenommeerde dealer of fabrikant nooit de kilometerstand van een voertuig opnieuw programmeren.

Onduidelijk blijft wat de werkelijke kilometerstand is, nu deze op verschillende (soms wel vijf) plekken in de auto wordt bijgehouden. Het terugzetten van de kilometerstand naar een vermoedelijke waarde of het verkrijgen van een nieuwe RDW-keuring kan voornoemde gevolgen van de softwarematige manipulatie niet ongedaan maken. Een RDW-keuring biedt dan ook geen oplossing.

Door het voertuig te vernietigen, wordt de integriteit van voertuigregistratie beschermd. Het voorkomt dat een gemanipuleerd voertuig opnieuw op de markt komt. Potentiële kopers worden door de maatregel beschermd tegen misleiding. Aldus, om het bedrog te stoppen en de verkeersveiligheid te waarborgen, dient het betreffende voertuig te worden onttrokken aan het verkeer.

De raadsman heeft aangevoerd dat er diverse rechterlijke uitspraken zijn gedaan, waarbij naar aanleiding van kilometerfraude koopovereenkomsten van auto’s zijn ontbonden en waarbij de auto gewoon is teruggegaan naar de verkoper.De rechtbank gaat aan dat argument voorbij, omdat die civiele zaken een heel ander toetsingskader hebben dan een beslag in een strafzaak, dat hier aan de orde is.

De rechtbank is het eens met wat de officier van justitie heeft aangevoerd (hierboven onder 5.8 en 5.9 weergegeven) en komt daarom tot de conclusie dat de vordering tot onttrekking aan het verkeer moet worden toegewezen. Het strafbare feit van artikel 70m Wegenverkeerswet 1994 is met de auto begaan; de kilometerstand beïnvloeden is met de auto gedaan. De auto kan met deze onjuiste kilometerstand niet terug in het verkeer worden gebracht.

Klager heeft ter zitting nog het volgens hem toepasselijke contract overgelegd.

Anders dan wat in het klaagschrift wordt aangevoerd, blijkt uit de door klager overgelegde stukken dat hij de auto niet had verhuurd aan [verhuurbedrijf] , maar dat hij de auto aan dat bedrijf heeft uitgeleend (met een kilometerbeperking van 4.000 km, die in het contract is opgenomen). Ter zitting verklaarde klager dat dat zo was gedaan omdat hij met [verhuurbedrijf] in de toekomst mogelijk een vaste handelsrelatie wilde aangaan. Het betrof dus eigenlijk een proef.

De rechtbank beschikt op deze wijze over een schriftelijk contract, waaruit volgt dat de auto met een kilometerbeperking van 4.000 km wordt uitgeleend aan [naam 2] . En over de verklaring van [naam 2] dat hij de auto kilometervrij tegen een prijs van € 6.500,- van klager heeft gehuurd.

Gelet op het feit dat de officier van justitie heeft verklaard geen van beide personen te zullen gaan vervolgen, laat de rechtbank de juistheid van een en ander verder in het midden.

Hiervóór heeft de rechtbank onder 5.11 overwogen dat de auto moet worden onttrokken aan het verkeer. In zo een geval kan het niet tot een belangenafweging komen en ook niet tot een toets of die maatregel proportioneel is. De auto mag gewoon niet meer het economische verkeer in. De standpunten van klager over deze twee aspecten worden daarom ook verworpen.

De raadsman van klager heeft ter zitting ten slotte nog aangevoerd dat het mogelijk zou moeten zijn dat de kilometerstand van de auto wordt gecorrigeerd, waarna de auto wel weer in het verkeer zou kunnen worden gebracht.

De officier van justitie heeft daartegen ingebracht dat – anders dan bij auto’s met een verborgen ruimte – het niet alleen om de kilometerstand op het dashboard van de auto gaat, maar dat de kilometerstand ook op andere plaatsen in de auto wordt geregistreerd. Niet valt vast te stellen wat de juiste kilometerstand zou moeten zijn.

Gelet op de betwisting van deze mogelijkheid door de officier van justitie, ziet de rechtbank geen aanleiding de beslissing aan te houden, totdat nader onderzoek zal kunnen worden gedaan.

Omdat de vordering van de officier van justitie toewijsbaar is, moet het klaagschrift van klager tot teruggave van de auto ongegrond worden verklaard.

De rechtbank geeft de officier van justitie nadrukkelijk in overweging (nog) niet tot vernietiging van de auto over te gaan, maar in ieder geval de cassatietermijn af te wachten, en – indien cassatie zal worden ingesteld – de beslissing van de Hoge Raad af te wachten.