Rb. Breda, 26-10-2011, nr. 10/3031

De inspecteur heeft bij in één geschrift vervatte uitspraken op bezwaar van

15 juni 2010 de naheffingsaanslag, de boetebeschikking en de beschikking heffingsrente gehandhaafd.

van ten behoeve van de landbouw bedrijfsmatig geëxploiteerde cultuurgrond, daaronder begrepen de rechten van erfpacht of beklemming daarop. Onder cultuurgrond wordt mede begrepen de ondergrond van glasopstanden. De belasting die door toepassing van deze bepaling niet is geheven, is alsnog verschuldigd indien de exploitatie als zodanig niet gedurende ten minste tien jaren wordt voortgezet. De vorige volzin is niet van toepassing indien binnen de aldaar bedoelde termijn de cultuurgrond door overheidsbeleid aan de landbouw wordt onttrokken ten behoeve van de ontwikkeling en instandhouding van natuur en landschap.”

4.4.Belanghebbende, op wie de bewijslast rust dat sprake is van bedrijfsmatige exploitatie van de cultuurgrond, beantwoordt de in geschil zijnde vraag bevestigend. Zij voert hiertoe aan dat voor de uitleg van het begrip “bedrijfsmatige exploitatie” geen koppeling mag worden gelegd met het begrip onderneming als bedoeld in artikel 3.4 van de Wet op de inkomstenbelasting 2001 (hierna: Wet IB). De enige eis volgens belanghebbende is dat de cultuurgrond niet met een hobbymatig karakter of uit liefhebberij wordt gebruikt. Aan die voorwaarde acht belanghebbende voldaan. De inspecteur stelt zich op het standpunt dat alleen het drijven van een onderneming gericht op het behalen van winst als “bedrijfsmatige exploitatie” kwalificeert. Volgens de inspecteur kunnen de activiteiten van [X] niet worden aangemerkt als het drijven van een onderneming.

4.5.In het kader van de beantwoording van de vraag of een perceel bos was aan te merken als ten behoeve van de bosbouw bedrijfsmatige geëxploiteerde cultuurgrond als bedoeld in een bepaling van een gemeentelijke verordening inzake onroerendgoedbelastingen heeft de Hoge Raad in zijn arrest van 12 november 1980,

nr. 20 136, BNB 1980/339, het volgende geoordeeld:

“dat van een bedrijfsmatige exploitatie alleen sprake is, wanneer met een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid aan het maatschappelijk productieproces wordt deelgenomen met het oogmerk om daarmee winst te behalen;

dat 's Hofs oordeel dat te dezen van zodanige exploitatie door belanghebbende sprake is, blijk geeft van een onjuiste rechtsopvatting;

dat toch hetgeen het Hof heeft vastgesteld omtrent de aard en de omvang van de arbeid die door en eventueel voor belanghebbende is verricht in het kader van het beheer en de exploitatie van het onderhavige perceel bos van betrekkelijk geringe omvang - te weten het verwijderen en te gelde maken van slecht en dood hout en van stormschadehout, resulterend in een jaarlijkse opbrengst van gemiddeld enige honderden guldens - nog niet de gevolgtrekking wettigt, dat te dezen van een bedrijfsmatige exploitatie moet worden gesproken, immers de mogelijkheid open laat dat die arbeid het kader van normaal vermogensbeheer of van een liefhebberij niet te buiten gaat;”

De Hoge Raad overwoog voorts dat van bedrijfsmatige exploitatie in vorenbedoelde zin geen sprake is indien het streven naar een zo gunstig mogelijk bedrijfsresultaat ondergeschikt is aan andere doeleinden.

4.6.In zijn arrest van 4 maart 2011, nr. 09/04554, BNB 2011/155, heeft de Hoge Raad geoordeeld dat er geen aanleiding is om aan het begrip “bedrijfsmatige exploitatie” voor de toepassing van de landbouwstructuurvrijstelling een andere uitleg te geven

dan in het in 4.5 genoemde arrest. De Hoge Raad overweegt daartoe dat de in BNB 1980/339 gegeven uitleg van het begrip “bedrijfsmatige exploitatie” aansluit bij de algemeen gangbare opvatting van het begrip “bedrijf”, zoals reeds gehanteerd in de arresten van de Hoge Raad van 14 oktober 1942, B. 7561 en van 23 februari 1949, B. 8571. Exploitatie zonder winstoogmerk anders dan uit liefhebberij is niet daaronder te begrijpen. Een streven naar zo laag mogelijke kosten kan niet als een winstoogmerk worden aangemerkt, aldus de Hoge Raad.

4.7.In het in BNB 2011/155 aangehaalde arrest van de Hoge Raad van 14 oktober 1942, B. nr. 7561 is ten aanzien van een vereniging het volgende overwogen, aldus Advocaat-Generaal Van Ballegooijen in zijn conclusie bij het arrest van de Hoge Raad van 28 oktober 2005, nr. 41 071, BNB 2006/80:

“dat de enkele omstandigheid dat aan een vereeniging exploitatie-overschotten welkom zijn en zij deswege het verkrijgen daarvan bevordert, niet noodwendig medebrengt, dat nu ook het doel van haar werkzaamheid het behalen van winst is;

dat de raad van beroep heeft aangenomen, dat in de doelstelling van belanghebbende, zoals deze is neergelegd en uitgewerkt in haar statuten, niets erop wijst dat zij voor zich zelf of haar leden winst beoogt; dat weliswaar aannemelijk is dat haar bestuur streeft naar het verkrijgen van exploitatie-overschotten ten einde haar werkzaamheid ten behoeve van de verbetering van de volkshuisvesting verder uit te breiden, doch onaannemelijk is dat belanghebbende haar geheele werkzaamheid zou staken, wanneer zij dergelijke overschotten niet meer zou kunnen halen;

dat de raad hieruit kon afleiden dat het belanghebbende niet om die overschotten is te doen en zij haar werkzaamheid niet uitoefent om winst te behalen, en de raad op grond daarvan de belanghebbende terecht niet heeft aangemerkt als een vereeniging, die een bedrijf uitoefent in de zin van het besluit;”

4.8.De rechtbank stelt het volgende voorop. Sinds 1 januari 2007 stelt artikel 15, eerste lid, aanhef en onderdeel q, van de Wet BRV de verkrijging van ten behoeve van de landbouw bedrijfsmatig geëxploiteerde cultuurgrond vrij van overdrachtsbelasting. Deze formulering strekt er volgens de parlementaire geschiedenis toe de verkrijging voor privédoeleinden én de bedrijfsmatige verkrijging ten behoeve van niet-landbouwdoeleinden uit te sluiten van de vrijstelling. Een nadere toelichting op het begrip ”bedrijfsmatige exploitatie” is niet gegeven.

4.9.Naar het oordeel van de rechtbank brengt een redelijke uitleg van artikel 15,

eerste lid, aanhef en onderdeel q, van de Wet BRV, bezien in samenhang met de wijze waarop de Hoge Raad in de in 4.5 tot en met 4.7 genoemde arresten invulling heeft gegeven aan het begrip “bedrijfsmatige exploitatie”, mee, dat de vrijstelling van het genoemde artikel ook van toepassing kan zijn indien de opbrengst van de voor rekening en risico van een natuurlijk persoon verrichte activiteiten als inkomen uit de bron werkzaamheid kwalificeert. De enige voorwaarde waaraan voldaan moet worden is dat de activiteiten er op zijn gericht om voordeel te behalen. Aan deze voorwaarde wordt in het onderhavige geval voldaan. De eis van “bedrijfsmatige exploitatie” strekt er naar het oordeel van de rechtbank immers slechts toe te voorkomen dat in de privé- of hobbysfeer gebruikte gronden vrijgesteld van overdrachtsbelasting kunnen worden verkregen. Gezien de kwalificatie van het exploitatieresultaat als ROW kan niet worden gezegd dat de gronden in de privé- of hobbysfeer zijn gebruikt.

4.10.Naar het oordeel van de rechtbank is, gelet op hetgeen hiervoor, met name in 4.8 en 4.9, is overwogen de vrijstelling ten onrechte niet door de inspecteur toegepast en dient de naheffingsaanslag, de boetebeschikking en de beschikking heffingsrente te worden vernietigd.

4.11.Gelet op het vorenoverwogene dient het beroep gegrond te worden verklaard.

5.Proceskosten

5.1.Artikel 2, eerste lid, van het Besluit proceskosten bestuursrecht (hierna: het Besluit) kent een forfaitaire regeling voor het toekennen van een kostenvergoeding. Op grond van artikel 2, derde lid, van het Besluit kan van deze regeling worden afgeweken indien er sprake is van bijzondere omstandigheden.

5.2.Er is sprake van bijzondere omstandigheden als bedoeld in artikel 2, derde lid, van het Besluit, indien de inspecteur het verwijt treft dat hij een uitspraak doet of deze in rechte handhaaft, terwijl op dat moment duidelijk is dat die uitspraak in een daartegen in te stellen of ingestelde procedure geen stand zal houden (Hoge Raad 13 april 2007, nr. 41 235,

BNB 2007/260, LJN: BA2802). Ook in andere gevallen kan aanleiding bestaan om, alle omstandigheden van het geval in aanmerking nemende, af te wijken van de forfaitaire bedragen van het Besluit (Hoge Raad 4 februari 2011, nr. 09/02123, LJN: BP2975).

5.3.Belanghebbende heeft verzocht om een vergoeding van de werkelijke kosten. Het is aan belanghebbende om aannemelijk te maken dat sprake is van bijzondere omstandigheden. De bijzondere omstandigheden zijn volgens belanghebbende gelegen in de omstandigheid dat de inspecteur inzage in de stukken en bescheiden van [X] heeft onthouden. Belanghebbende achtte die informatie van belang voor de motivering van haar beroepschrift.

5.4.Het gaat hier om een omstandigheid die weliswaar van belang voor belanghebbende kan zijn geweest, doch om als bijzonder in de zin van artikel 2, derde lid, van het Besluit te kunnen gelden zouden de door belanghebbende ten behoeve van de procedure voor de rechtbank gemaakte proceskosten in enig verband met die omstandigheid moeten staan. Dat zou het geval zijn indien de onthouding van inzage in die stukken en bescheiden eraan heeft bijgedragen dat belanghebbende in de noodzaak is komen te verkeren extra proceskosten te maken, hetgeen naar het oordeel van de rechtbank in het onderhavige geval geen sprake van is. Ter zake van de bewijslevering van de activiteiten van [X] heeft overigens te gelden dat de bewijslast op belanghebbende rust. Dat [X] belanghebbende geen informatie wilde of kon verstrekken, betekent niet dat de inspecteur gehouden is belanghebbende inzage te verstrekken in de stukken die op [X] zien.

5.5.Gelet op het hetgeen hierboven is overwogen is de rechtbank van oordeel dat er geen sprake is van bijzondere omstandigheden die het rechtvaardigen om af te wijken van de forfaitaire kostenvergoeding.

5.6.De rechtbank vindt aanleiding de inspecteur te veroordelen in de kosten die belanghebbende in verband met de behandeling van het beroep redelijkerwijs heeft moeten maken. Deze kosten zijn op de voet van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vastgesteld op € 874 (1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen ter zitting met een waarde per punt van € 437 en een wegingsfactor 1). Voor vergoeding van kosten van de bezwaarfase acht de rechtbank geen termen aanwezig, nu is gesteld noch gebleken dat belanghebbende om vergoeding van deze kosten heeft verzocht voordat, zoals is vereist op grond van artikel 7:15, derde lid, van de Awb, uitspraak op bezwaar is gedaan.