8.5.1 Schadevergoeding bij onrechtmatig beslag

Uitgaande van een door de rechter vastgestelde grond voor vergoeding van schade komt men, bij zowel een ongegrond als een als vexatoir aangemerkt beslag, bij de volgende stap in het proces van het aantonen van schade door de beslagene. Voor de vaststelling van die aansprakelijkheid voor schade moet een causaal verband tussen de beslaglegging en de schade aangetoond worden.1 Ook zal de beslagene moeten bewijzen dat specifieke (door de wederpartij betwiste) schadeposten aan de beslaglegger toegerekend dienen te worden.2 Dat de eisen die hieraan worden gesteld hoog zijn is af te leiden uit onder meer het arrest Kramer/ABN AMRO, waarin causaal verband tussen psychische schade en de beslaglegging niet werd aangenomen. Ook oordeelde de Hoge Raad dat Kramer onvoldoende naar voren had gebracht inzake het (door de bank betwiste) causaal verband tussen het beslag en de uiteindelijke staking van zijn agrarisch bedrijf. De Hoge Raad gaat er daarbij van uit dat:

Dat ook de situatie waarin de rechter heeft vastgesteld dat een beslag ten onrechte is gelegd niet steeds zonder problemen tot vergoeding van de daaraan verbonden schade leidt, blijkt uit de zaak van (de rechtsopvolgster van) Miniplankantoren tegen Bouma q.q. & Lemstra q.q. alsmede de Ontvanger4 en het arrest Simons/Generale Bank.5 In het eerste geval strandde de schadevordering op bewijsproblemen inzake causaliteit. Ook Simons werd bij het gerechtshof geconfronteerd met een bewijsprobleem: deze diende het bewijs te leveren dat hij de bank telefonisch vóór de datum van het beslag had geïnformeerd over het bestaan van een brief waarin hij door diezelfde bank uit zijn borgtocht was ontslagen, waardoor het ervoor werd gehouden dat de bank ten tijde van de beslaglegging niet op de hoogte was van het bestaan van haar eigen (!) brief, en dus sprake was van eigen schuld aan de zijde van de beslagene. In de zaak Tepper/Niezink q.q.6 ten slotte blijkt dat ook een ongegrond beslag7 met een op zichzelf vastgesteld causaal verband niet per definitie leidt tot een veroordeling tot vergoeding van door de beslagene geleden schade. Het Gerechtshof Leeuwarden oordeelde dat schadevergoeding voor het ongegronde beslag niet op zijn plaats was door normschendend (paulianeus) handelen van de failliet, dat mede had bijgedragen aan het faillissement.8