1 Inleiding

593. In de vorige hoofdstukken is nog geen aandacht besteed aan die gevallen waarin een verkrijging krachtens erfrechtelijke titel of gift uit (een vordering tot betaling van) een geldsom bestaat. Niet ter discussie staat dat een dergelijke (vordering tot betaling van een) geldsom buiten de huwelijksgemeenschap kan vallen. Bij de algehele wettelijke gemeenschap van goederen zal dat het geval zijn wanneer aan de verkrijging daarvan een uitsluitingsclausule is verbonden. Bij de beperkte wettelijke gemeenschap van goederen is de erfrechtelijke of schenkingstitel titel hier al voldoende voor. In zoverre is er dus niets bijzonders ten opzichte van andere verkrijgingen krachtens erfrechtelijke titel en gift. In de meeste gevallen zal een dergelijke vordering echter middels een girale betaling worden gedaan, ten gunste van een bankrekening die de betreffende echtgenoot daarvóór al had. De vraag is wat een dergelijke betaling voor gevolgen heeft voor de omvang van de huwelijksgemeenschap waarin de erfgenaam, legataris of begiftigde is gehuwd. Gaat het aldus ontvangen bedrag door vemenging tot de huwelijksgemeenschap behoren, of valt dit er alsnog buiten? En maakt het daarbij uit ten name van wie die bankrekening is gesteld? Dezelfde vragen kunnen zich voordoen wanneer een nalatenschap (mede) bestaat uit het creditsaldo van een bankrekening. Het saldo van die bankrekening zal dan buiten de huwelijksgemeenschap kunnen vallen, maar wat gebeurt er als er gelden van die bankrekening worden overgeboekt naar een andere bankrekening ten name van één of beide echtgenoten?

594. Het antwoord op de vraag of privégelden van een echtgenoot door girale overboeking vermengen met gemeenschapsvermogen heeft ook gevolgen voor het ontstaan van vergoedingsrechten en voor de werking van artikel 1:95 lid 1 BW. Om hier beter inzicht in te kunnen krijgen is het belangrijk om eerst vast te stellen wat een bankrekening is en wat er bij de uitvoering van een girale betaling gebeurt. Bovendien is het van belang om te onderzoeken wat de tenaamstelling van een bankrekening betekent voor het antwoord op de vraag tot wiens vermogen het saldo van die bankrekening behoort. Dit alles zal in paragraaf 2 aan de orde komen doen. In paragraaf 3 zullen deze bevindingen vervolgens worden toegespitst op de in de wettelijke gemeenschap van goederen gehuwde echtgenoten, en de daarvoor geldende regels van zaaksvervanging. Het hoofdstuk zal worden afgesloten met een conclusie in paragraaf 4. Ter inleiding van dit hoofdstuk wordt voorts nog opgemerkt dat de inhoud hiervan in belangrijke mate is gebaseerd op een tweetal artikelen die reeds eerder van mijn hand zijn verschenen.1 Veel van wat in dit hoofdstuk wordt geschreven is dus (mede) ontleend aan wat in die artikelen al naar voren is gebracht.