15.4.2.1 Strafrechtelijke oorsprong

Bij dit (verwachtings)criterium ligt de nadruk niet zozeer bij de werkelijke plannen van de overheid omtrent bestraffing, maar eerder bij het (redelijke) verwachtingspatroon van de verdachte. De kans daarop zal zo groot moeten zijn, dat de verdachte objectief bezien mag verwachten dat vervolging zal plaatsvinden. Deze objectivering laat onverlet dat de vaststelling van het aanvangsmoment van art. 6 EVRM sterk casusgebonden is. Die vaststelling heeft een gemengd feitelijk/juridisch karakter.

In de uitspraak van 26 oktober 1993, nr. 94 871, oordeelt de strafkamer van de HR bijvoorbeeld dat de gegeven cautie ex art. 29 Sv niet leidde tot inwerkingtreding van het EVRM-zwijgrecht, omdat het verhoor van de verdachte noch de cautie kan gelden als een handeling vanwege de Staat waaraan hij in redelijkheid de gevolgtrekking heeft kunnen verbinden dat ter zake van overtreding van de even genoemde wetsbepaling een strafvervolging tegen hem zou worden ingesteld.3

Illustratief is ook de uitspraak van 29 oktober 1996, nr. 102 966, waarin de strafkamer oordeelt dat de enkele toepassing van een aan de verdachte gerichte vordering van de FIOD tot het verlenen van toegang tot elke plaats ex art. 83 AWR en tot het overleggen van documenten waarna eventueel inbeslagneming volgt ex art. 81 AWR, niet een criminal charge behelst.4 Dat de FIOD-ambtenaren ten tijde van hun vordering al een verdenking tegen de betrokkene koesterden, terwijl die nog niet als zodanig was verhoord, betekent volgens de strafkamer nog niet dat er van een criminal charge kon worden gesproken. Tegenover de betrokkene was namelijk nog niet de indruk gewekt dat een strafvervolging zou plaatsvinden. Het op grond van de vordering inbeslaggenomen materiaal kon dus ondanks de verdenking voor het bewijs worden aangewend.5