5.1 Inleiding

Een politieke partij kan gedefinieerd worden als ‘een groepering die zich heeft georganiseerd teneinde kandidaten te stellen voor verkiezingen voor publieke ambten en die dat ook daadwerkelijk doet’.1 Dit hoofdstuk gaat in op de positie van politieke partijen in het Nederlandse staatsbestel en hun rol bij de verkiezingen. Daartoe wordt allereerst ingegaan op de ontwikkeling van het partijwezen en de functies die partijen (geacht worden te) vervullen (paragraaf 5.2). Vervolgens zet ik de twee mogelijke grondhoudingen ten opzichte van partijregulering uiteen (paragraaf 5.3). Daarna ga ik in op het grondwettelijk kader, meer in het bijzonder de afwezigheid van een grondwettelijke vermelding van de politieke partij en het belang van de artikelen 50, 60 en 67 lid 3 Gw voor de positie van politieke partijen ten opzichte van hun leden en de kiezers (paragraaf 5.4). In paragraaf 5.5 staat de aangekondigde Wet op de politieke partijen centraal. In paragraaf 5.6 maak ik enkele afsluitende opmerkingen.