Accountantsaansprakelijkheid (R&P nr. CA20) 2019/1.5.2:1.5.2 Assuranceopdracht

Accountantsaansprakelijkheid (R&P nr. CA20) 2019/1.5.2

1.5.2 Assuranceopdracht

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

To assure is ‘bevestigen dat iets waar is’. Onder assurance wordt verstaan: het verschaffen van zekerheid over informatie door een neutrale partij, om het vertrouwen bij de gebruikers van die informatie te versterken.1 Assuranceopdrachten zijn dus bedoeld om de geloofwaardigheid van het bedoelde object van onderzoek te vergroten.2 Het zijn opdrachten waarbij de accountant als onafhankelijke derde zekerheid toevoegt aan informatie.3 Eimers spreekt in dit verband over ‘het verschaffen van zekerheid’.4

Het Stramien voor Assuranceopdrachten5 definieert een assuranceopdracht als volgt: ‘Een assurance-opdracht is een professionele dienst waarbij een accountant voldoende en geschikte assurance-informatie wil verkrijgen om een conclusie tot uitdrukking te brengen om de mate van vertrouwen van de beoogde gebruikers, niet zijnde de verantwoordelijke partij, in de uitkomst van de meting of evaluatie van het onderzoeksobject ten opzichte van criteria te versterken’. Of kortweg: het is een opdracht waarbij de accountant een oordeel geeft of informatie voldoet aan bepaalde criteria/normen. Dat oordeel is bedoeld voor gebruikers, en dient hun vertrouwen in de financiële overzichten te versterken6 (zie paragraaf 1.4.2.3 omtrent het doel van de wettelijke controle, waar dit nader wordt toegelicht).

Het begrip heeft een internationale basis, te weten de definitie van ‘Assurance engagement’ van de ‘International Framework for Assurance Engagements’ van de ‘International Auditing and Assurance Standards Board’ (IAASB).7

Assuranceopdrachten zijn de laatste jaren een steeds grote rol gaan spelen. Op basis van maatschappelijke ontwikkelingen is de afgelopen jaren namelijk duidelijk geworden dat aandeelhouders, schuldeisers en andere belanghebbenden behoefte hebben aan andere typen verantwoordingsinformatie dan uitsluitend de traditionele jaarrekening. Daarom is een ontwikkeling ingezet van een verbreding van de onderwerpen waarbij accountants -naast de traditionele jaarrekening- ook aan andere onderzoeksobjecten zekerheid toevoegen.8

De NV COS maakt onderscheid in de volgende soorten assuranceopdrachten:9

i)

Assurance-opdracht tot het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid (Reasonable assurance engagement)- De doelstelling van een assuranceopdracht tot het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid is het reduceren van het opdrachtrisico tot een aanvaardbaar laag niveau rekening houdend met de omstandigheden van de opdracht als basis voor een positief geformuleerde conclusie van de accountant.

ii)

Assurance-opdracht tot het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid (Limited assurance engagement)- De doelstelling van een assuranceopdracht tot het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid is het reduceren van het opdrachtrisico tot een niveau dat aanvaardbaar is rekening houdend met de omstandigheden van de opdracht, maar waarbij het risico groter is dan voor een opdracht tot het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid, als basis voor een negatief geformuleerde conclusie van de accountant.

De meest bekende assuranceopdrachten betreffen wettelijke controles in de zin van de Wta (en dus artikel 2:393 BW). De vraag is welke opdrachten nog meer assuranceopdrachten betreffen. Bij de beantwoording van deze vraag zijn vijf elementen10 relevant, namelijk:

(i)

de betrokkenheid van (ten minste) drie partijen,

(ii)

een geschikt object van onderzoek,

(iii)

toepasbare criteria,

(iv)

toereikende assurance-informatie, en

(v)

een schriftelijk assurance-rapport.

Deze vijf elementen hangen nauw samen met het doel van een assuranceopdracht, te weten: dat een accountant een object van onderzoek, waarvoor een andere partij verantwoordelijk is, toetst of evalueert aan de hand van de van toepassing zijnde criteria en omtrent dat object van onderzoek een conclusie formuleert die de beoogde gebruiker een bepaalde mate van zekerheid verschaft.11

Ad (i) De betrokkenheid van (ten minste) drie partijen: er dient sprake te zijn van een beroepsbeoefenaar (lees: de accountant), een verantwoordelijke partij en de beoogde gebruiker(s). De accountant is degene die de assuranceopdracht uitvoert. De verantwoordelijke partij is degene die verantwoordelijk is voor het object van onderzoek en/of over informatie over het object. Dit is meestal ook de opdrachtgever van de accountant. De beoogde gebruikers zijn de personen voor wie de accountant het rapport opstelt. De partij die verantwoordelijk is voor het object van onderzoek kan zelf een van de gebruikers zijn, maar bij een assuranceopdracht is de kring van beoogde gebruikers groter dan alleen de verantwoordelijke partij.12 Andere gebruikers zijn derden, bijvoorbeeld beleggers of subsidieverstrekkers.

Ad (ii) Geschikt object: hierbij zijn twee criteria relevant: in de eerste plaats is een geschikt object identificeerbaar en kan het op eenduidige wijze worden geëvalueerd of getoetst aan de vastgestelde criteria. In de tweede plaats kan de informatie over het object onderworpen worden aan procedures voor het verzamelen van toereikende informatie om een conclusie met redelijke of beperkte mate van zekerheid te onderbouwen.

Het object van onderzoek kan veel vormen aannemen zoals:

–

financiële resultaten of posities;

–

niet-financiële resultaten of posities, bijvoorbeeld de prestaties van een huishouding (doelmatigheid en effectiviteit);

–

systemen en processen, bijvoorbeeld het interne beheersingsysteem of het geautomatiseerde systeem van een huishouding

–

gedrag, bijvoorbeeld naleving van regelgeving of personeelsbeleid.13

Ad (iii) Criteria: dit zijn de benchmarks die worden gebruikt voor het evalueren of toetsen van het object van onderzoek. Kenmerken van toepasbare criteria zijn: relevantie, volledigheid, betrouwbaarheid, neutraliteit en begrijpelijkheid.

Ad (iv) Toereikende assurance-informatie: Er dient sprake te zijn van voldoende en geschikte informatie.

Ad (v) Schriftelijk rapport: de accountant verstrekt een schriftelijk rapport met de conclusie die de zekerheid tot uitdrukking brengt die is verkregen over de informatie over het object van onderzoek. Het rapport heeft een vaste opbouw.14

De vijf elementen komen als volgt terug indien sprake is van een wettelijke controle in de zin van artikel 2:393 BW, het meest bekende voorbeeld van een assuranceopdracht. De beoogde gebruiker is alsdan degene die van de jaarrekening kennis neemt. Een jaarrekening is een geschikt object van onderzoek. Er zijn toepasbare criteria beschikbaar, zoals het bepaalde in titel 9 Boek 2 BW. De rechtspersoon is wettelijk verplicht te voldoen aan de boekhoudplicht. De op grond hiervan te voeren administratie en daaraan ten grondslag liggende bescheiden vormen in het algemeen toereikende assurance-informatie. De accountant kan tot slot deze jaarrekening onderzoeken en als resultaat daarvan een schriftelijk rapport uitbrengen waarin hij de uitkomsten van zijn onderzoek weergeeft in de vorm van een controleverklaring (redelijke mate van zekerheid) of van een beoordelingsverklaring (= beperkte mate van zekerheid).15

In dat verband merkt Eimers nog op: ‘dat er bij jaarrekeningcontroles geen sprake kan zijn van insurance’.16 Onder insurance wordt in dit verband verstaan: ‘An insurance arrangement would, by enforceable contract, obligate the professional to indemnify the decision maker for losses caused by faulty information.17

Naast wettelijke controle in de zin van artikel 2:393 BW zijn de volgende opdrachten voorbeelden van assuranceopdrachten:

1)

Een vrijwillige controle van financiële overzichten;

2)

Beoordelingsopdrachten (zie paragraaf 1.4.4 voor een definitie);18

3)

Werkzaamheden gericht op het verstrekken van door boek 2 BW voorgeschreven verklaringen (zie paragraaf 1.4.3);

4)

Bijzondere controleopdrachten, zoals met betrekking tot de naleving van contractuele afspraken en met betrekking tot elementen van financiële overzichten;19

5)

Onderzoek van toekomstgerichte financiële informatie, zoals prognoses en projecties.20

Ad 2, 3 en 4) In haar rapport: ‘Kwaliteit en eenvoud, de openbaar accountant en non-assurance’ stelt de Commissie Regelgeving21 in opdracht van de rechtsvoorgangers van de NBA, het NIVRA en de NOvAA, dat dergelijke verklaringen onder omstandigheden non-assurance verklaringen kunnen zijn. Het antwoord op de vraag of sprake is van een assuranceopdracht of een non-assurance opdracht is niet eenvoudig te geven.22 De commissie concludeert dat het aanbeveling verdient in de regelgeving van de beroepsorganisaties aandacht te besteden aan de vraag of sprake is van assurance of non-assurance opdrachten.

Uitgangspunt in mijn onderzoek is dat de ‘werkzaamheden gericht op het verstrekken van door boek 2 BW voorgeschreven verklaringen’ assuranceopdrachten betreffen, omdat dergelijke werkzaamheden mijns inziens over het algemeen zullen voldoen aan de vijf hiervoor besproken elementen teneinde toereikend te zijn volgens Boek 2 BW.

Ad 4) Afhankelijk van de inhoud van de opdracht zou advisering inzake de uitkeringstoets bij dividenduitkeringen (artikel 2:216 BW) hier mogelijk onder kunnen vallen.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.