III.3.5 Kwalitatieve bestanddelen

Het uitgangspunt is dat een wettelijk voorschrift voor eenieder geldt. Als geen specifieke adressaat wordt genoemd in een milieuvoorschrift, dan moet in beginsel iedereen – dus ook een leidinggevende – de norm naleven. Sommige normen bevatten echter een kwalitatief bestanddeel.1 Het kwalitatieve bestanddeel (ook wel bekend als ‘kwaliteitsbestanddeel’2) stelt eisen aan de hoedanigheid van de dader. Dat betekent dat de verplichting uit een norm niet geldt voor iedereen, maar alleen voor personen die de hoedanigheid uit het kwalitatieve bestanddeel bezitten. Degene tot wie de norm is gericht, wordt de normadressaat genoemd, waarover in paragraaf III.5.2 meer.3

Het kwalitatieve bestanddeel is pas vervuld wanneer de normadressaat de overtreding heeft gepleegd of op verboden wijze heeft deelgenomen aan de overtreding. Zonder betrokkenheid van de normadressaat bij de verboden gedraging, is er (dus) ook geen sprake van een overtreding van de betreffende norm. Een voorbeeld uit het strafrecht kan dit verduidelijken.

Een norm die niet tot eenieder maar tot een bepaalde groep is gericht, wordt ook wel een kwaliteitsdelict genoemd. Veel milieuvoorschriften hebben een specifieke adressaat. In paragraaf II.2.6.3 ga ik in op de adressering van een aantal belangrijke milieuvoorschriften, en beantwoord ik de vraag of een leidinggevende persoonlijk drager is van milieuverplichtingen. De adressering van de belangrijkste categorie milieunormen – inrichtinggerelateerde voorschriften – komt echter hierna aan bod in paragraaf III.5.3-III.5.4.