HvJ EU, 27-11-2025, nr. C-643/24

Artikel 191, lid 1, van de Código de Processo Civil (wetboek van burgerlijke rechtsvordering; hierna: ‘CPC’) bepaalt:

In het kader van de tenuitvoerleggingsprocedure bepaalt artikel 696 CPC:

In artikel 729 CPC staat te lezen:

Met zijn tweede en derde vraag, die samen en als eerste moeten worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 20, lid 1, van verordening nr. 805/2004 aldus moet worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een regeling van de lidstaat van tenuitvoerlegging op grond waarvan, in het kader van een procedure tot tenuitvoerlegging van een in de lidstaat van oorsprong gegeven en als Europese executoriale titel gewaarmerkte rechterlijke beslissing, de verwerende partij zich tegen die tenuitvoerlegging kan verzetten op grond dat, in de procedure die tot deze beslissing heeft geleid, het gedinginleidend stuk haar per aangetekende brief met ontvangstbevestiging is betekend of ter kennis is gebracht zonder dat het is opgesteld in of vergezeld gaat van een vertaling in een taal die deze partij begrijpt, dan wel in de officiële taal van de lidstaat van tenuitvoerlegging of, in voorkomend geval, in een van de officiële talen van de plaats waar dit stuk moet worden betekend of ter kennis moet worden gebracht, en zonder dat het vergezeld gaat van het modelformulier in bijlage II bij verordening nr. 1393/2007, waarmee die partij kan worden geïnformeerd over haar recht om de ontvangst van het te betekenen of ter kennis te brengen stuk te weigeren.

Er zij aan herinnerd dat wat de uitlegging van een Unierechtelijke bepaling betreft, volgens vaste rechtspraak niet alleen rekening moet worden gehouden met de bewoordingen, maar ook met de context ervan en met de doelstellingen van de regeling waarvan zij deel uitmaakt (arresten van 17 november 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, punt 12, en 7 juli 2022, LKW WALTER, C-7/21, EU:C:2022:527, punt 33 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Ten eerste bepaalt artikel 20, lid 1, van verordening nr. 805/2004 blijkens de bewoordingen ervan dat onverminderd de bepalingen van hoofdstuk IV van deze verordening, waartoe de artikelen 21 en 23 behoren, waarin de gronden voor weigering, opschorting of beperking van de tenuitvoerlegging van een als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing worden vermeld, een dergelijke beslissing onder dezelfde voorwaarden ten uitvoer wordt gelegd als een beslissing die in de lidstaat van tenuitvoerlegging is gegeven.

Uit de bewoordingen van deze bepalingen blijkt dat de tenuitvoerleggingsprocedure wordt beheerst door het recht van de lidstaat van tenuitvoerlegging en dat de gerechten van die lidstaat de tenuitvoerlegging van een als Europese executoriale titel gewaarmerkte rechterlijke beslissing kunnen weigeren, opschorten of beperken op de in die verordening genoemde gronden.

Ten tweede moet worden opgemerkt dat in de opzet van die verordening een duidelijke bevoegdheidsverdeling bestaat tussen enerzijds de gerechten en autoriteiten van de lidstaat van oorsprong en anderzijds die van de lidstaat van tenuitvoerlegging, waaraan vereisten verbonden zijn die zowel in het kader van de procedure die leidt tot de vaststelling van een beslissing over een niet-betwiste schuldvordering als bij de tenuitvoerlegging van die beslissing in acht moeten worden genomen. Aan deze bevoegdheidsverdeling ligt ten grondslag dat de schuldvordering en de Europese executoriale titel waarbij deze wordt vastgesteld, worden beheerst door het recht van de lidstaat van oorsprong, terwijl de tenuitvoerleggingsprocedure overeenkomstig dat artikel wordt beheerst door het recht van de lidstaat van tenuitvoerlegging (zie in die zin arrest van 16 februari 2023, Lufthansa Technik AERO Alzey, C-393/21, EU:C:2023:104, punt 38).

In de lidstaat van oorsprong moeten bij de waarmerking van een beslissing inzake een niet-betwiste schuldvordering als Europese executoriale titel dan ook de minimumnormen van hoofdstuk III van verordening nr. 805/2004 in acht worden genomen. In dit verband kan de niet-naleving van deze normen volgens artikel 18 van die verordening alleen voor de gerechten of instanties in die staat worden hersteld (arrest van 16 februari 2023, Lufthansa Technik AERO Alzey, C-393/21, EU:C:2023:104, punt 39).

Die minimumnormen zijn een uiting van de wil van de Uniewetgever om te waarborgen dat de procedures die leiden tot de vaststelling van beslissingen in verband met een niet-betwiste schuldvordering, voldoende waarborgen bieden voor de eerbiediging van de rechten van de verdediging in de lidstaat van oorsprong, rekening houdend met het beginsel van het ontbreken van controle daarop in de lidstaat van tenuitvoerlegging (arrest van 28 februari 2018, Collect Inkasso e.a., C-289/17, EU:C:2018:133, punt 36), en hebben, zoals vermeld in overweging 12 van genoemde verordening, tot doel om de schuldenaar, zo tijdig en op zodanige wijze als met het oog op zijn verdediging nodig is, in kennis te stellen van de tegen hem ingestelde vordering, van de vereisten voor zijn actieve betrokkenheid bij de procedure om de vordering te betwisten, en van de gevolgen indien hij zich afzijdig houdt.

Met het oog op die inkennisstelling volgt uit artikel 28 van verordening nr. 805/2004, gelezen in het licht van overweging 21 ervan, dat wanneer een stuk door een lidstaat naar een andere lidstaat moet worden verzonden, deze verordening geen afbreuk doet aan de toepassing van verordening nr. 1348/2000, de voorganger van verordening nr. 1393/2007. De betekening of kennisgeving van dit stuk moet dus voldoen aan de voorwaarden van artikel 8, lid 1, van verordening nr. 1393/2007 en moet bijgevolg vergezeld gaan van het in bijlage II bij die verordening opgenomen modelformulier, teneinde degene voor wie het stuk is bestemd in kennis te stellen van zijn recht om te weigeren het stuk waarvan betekening of kennisgeving moet worden verricht in ontvangst te nemen wanneer het niet is opgesteld in of niet vergezeld gaat van een vertaling in een taal die degene voor wie het stuk bestemd is, begrijpt, dan wel in de officiële taal van de aangezochte lidstaat of, in voorkomend geval, in een van de officiële talen van de plaats waar de betekening of kennisgeving van dit stuk moet worden verricht.

Het is dus belangrijk dat niet alleen wordt gewaarborgd dat de schuldenaar naar behoren wordt geïnformeerd over het bestaan en de inhoud van de tegen hem in het buitenland ingestelde vordering en dat hij in staat is om de betekenis en de draagwijdte van deze vordering daadwerkelijk en volledig te kennen en te begrijpen, maar ook dat in de lidstaat van oorsprong een passend rechtsmiddel kan worden aangewend wanneer niet aan deze vereisten is voldaan.

Hieruit volgt dat indien het gedinginleidend stuk of een gelijkwaardig stuk niet vergezeld van dit formulier is betekend of ter kennis is gebracht en dit verzuim niet is hersteld in de loop van de procedure in de lidstaat van oorsprong, de in het kader van die procedure gegeven beslissing niet kan voldoen aan de minimumnormen van hoofdstuk III van verordening nr. 805/2004 en niet als Europese executoriale titel kan worden gewaarmerkt.

Een in dergelijke omstandigheden afgegeven bewijs van waarmerking is dus ten onrechte toegekend in de zin van artikel 10, lid 1, onder b), van verordening nr. 805/2004, zodat het op verzoek moet worden ingetrokken door het gerecht van oorsprong.

De bevoegde gerechten of instanties in de lidstaat van tenuitvoerlegging zijn gerechtigd om in het kader van de hun bij artikel 20 van verordening nr. 805/2004 verleende bevoegdheid te toetsen of er elementen zijn die de weigering van de tenuitvoerlegging op grond van artikel 21, lid 1, van deze verordening of de beperking of opschorting van de tenuitvoerlegging overeenkomstig artikel 23 daarvan rechtvaardigen (arrest van 16 februari 2023, Lufthansa Technik AERO Alzey, C-393/21, EU:C:2023:104, punt 40).

Hieruit volgt dat de verwerende partij zich in het kader van een in de lidstaat van oorsprong ingeleide procedure alleen op basis van de gronden genoemd in artikel 21 van verordening nr. 805/2004, betreffende het bestaan van onverenigbare beslissingen, en artikel 23 van deze verordening, betreffende de opschorting of beperking van de tenuitvoerlegging, kan verzetten tegen de tenuitvoerlegging in de lidstaat van tenuitvoerlegging.

In het bijzonder bepaalt artikel 23, onder c), van verordening nr. 805/2004 dat wanneer de schuldenaar een rechtsmiddel heeft ingesteld tegen een als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing, daaronder begrepen een verzoek tot heroverweging in de zin van artikel 19 van deze verordening, of wanneer hij overeenkomstig artikel 10 van die verordening om rectificatie of intrekking van het bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel heeft verzocht, het bevoegde gerecht of de bevoegde instantie in de lidstaat van tenuitvoerlegging in buitengewone omstandigheden de tenuitvoerleggingsprocedure op verzoek van de schuldenaar kan opschorten.

Deze mogelijkheden om in de lidstaat van oorsprong een beroep, een verzoek tot intrekking of een verzoek tot heroverweging in te stellen, waarborgen dat de in die verordening bedoelde afschaffing van de controles in de uitvoerende lidstaat niet plaatsvindt zonder de eerbiediging van de rechten van de verdediging te verzekeren.

In casu valt de omstandigheid dat, zoals blijkt uit de door de verwijzende rechter verstrekte gegevens, de verwerende partij in de tenuitvoerleggingsprocedure niet is tussengekomen in de declaratoire procedure na afloop waarvan de als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing is gegeven en het stuk waarvan betekening moet worden verricht en dat haar in het kader van die procedure per aangetekende brief met ontvangstbevestiging was toegezonden, niet vergezeld ging van het in bijlage II bij verordening nr. 1393/2007 opgenomen modelformulier niet onder de in de artikelen 21 en 23 van verordening nr. 805/2004 genoemde gronden.

Een dergelijke omstandigheid betreft de procedure in de lidstaat van oorsprong en de waarmerking van de beslissing die na afloop van die procedure als Europese executoriale titel is gegeven, zodat deze aspecten niet ter beoordeling kunnen worden voorgelegd aan de bevoegde gerechten of autoriteiten van de lidstaat van tenuitvoerlegging (zie in die zin arrest van 16 februari 2023, Lufthansa Technik AERO Alzey, C-393/21, EU:C:2023:104, punt 41).

Ten derde moet worden opgemerkt dat de uitlegging van artikel 20, lid 1, van verordening nr. 805/2004 die voortvloeit uit de bewoordingen en de context van deze bepaling, beantwoordt aan het doel van deze verordening, dat, zoals blijkt uit de artikelen 1 en 5 ervan, gelezen in het licht van de overwegingen 8, 10, 11 en 18, erin bestaat om — met inachtneming van het wederzijdse vertrouwen in de rechtspleging in de lidstaten, waarop de bevoegdheidsverdeling berust tussen enerzijds de gerechten en autoriteiten van de lidstaat van oorsprong en anderzijds die van de lidstaat van tenuitvoerlegging — het vrije verkeer van met name beslissingen inzake niet-betwiste schuldvorderingen te verzekeren en de tenuitvoerlegging ervan te bespoedigen en te vereenvoudigen door de procedure om die beslissingen uitvoerbaar te maken af te schaffen en tegelijkertijd de rechten van de verdediging te waarborgen.

In casu lijkt tot op heden in Estland geen enkele stap, zoals een verzoek tot intrekking van het bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel, te zijn ondernomen. Zoals blijkt uit de verwijzingsbeslissing staat daarentegen vast dat Manuel Costa zich verzet tegen de tenuitvoerlegging in Portugal van de rechterlijke beslissing die in Estland als Europese executoriale titel is gewaarmerkt, op grond van het feit dat tijdens de procedure die tot die beslissing heeft geleid, het gedinginleidend stuk haar niet overeenkomstig artikel 8, lid 1, van verordening nr. 1393/2007 is betekend in een taal die zij begrijpt of in de officiële taal van de lidstaat van tenuitvoerlegging, en niet vergezeld ging van het in bijlage II bij deze verordening opgenomen modelformulier, waarmee zij in kennis kon worden gesteld van haar recht om te weigeren het te betekenen of ter kennis te brengen stuk in ontvangst te nemen.

Uit het voorgaande volgt dat deze grond niet valt onder de in de artikelen 21 en 23 van verordening nr. 805/2004 genoemde gronden op basis waarvan de tenuitvoerlegging van een als Europese executoriale titel gewaarmerkte rechterlijke beslissing kan worden geweigerd, opgeschort of beperkt.

Daarentegen moet worden opgemerkt dat deze grond betrekking heeft op de geldigheid van de waarmerking van de ten uitvoer te leggen beslissing als Europese executoriale titel, die, zoals in de punten 41 en 52 van het onderhavige arrest in herinnering is gebracht, alleen kan worden aangevochten voor de gerechten van de lidstaat van oorsprong.

Gelet op een en ander moet op de tweede en de derde vraag worden geantwoord dat artikel 20, lid 1, van verordening nr. 805/2004 aldus moet worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een regeling van de lidstaat van tenuitvoerlegging op grond waarvan, in het kader van een procedure tot tenuitvoerlegging van een als Europese executoriale titel gegeven en gewaarmerkte rechterlijke beslissing, de verwerende partij zich tegen die tenuitvoerlegging kan verzetten op grond dat, in de procedure die tot deze beslissing heeft geleid, het gedinginleidend stuk haar per aangetekende brief met ontvangstbevestiging is betekend of ter kennis is gebracht zonder dat het is opgesteld in of vergezeld gaat van een vertaling in een taal die deze partij begrijpt, dan wel in de officiële taal van de lidstaat van tenuitvoerlegging of, in voorkomend geval, in een van de officiële talen van de plaats waar dit stuk moet worden betekend of ter kennis moet worden gebracht, en zonder dat het vergezeld gaat van het modelformulier in bijlage II bij verordening nr. 1393/2007, waarmee die partij kan worden geïnformeerd over haar recht om de ontvangst van het te betekenen of ter kennis te brengen stuk te weigeren.

Met zijn eerste vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 8, lid 1, van verordening nr. 1393/2007 aldus moet worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een nationale regeling op grond waarvan de betekening van een gerechtelijk stuk per aangetekende brief met ontvangstbevestiging nietig is wanneer het te betekenen stuk is opgesteld in een andere taal dan de in die bepaling bedoelde taal en dit stuk niet vergezeld gaat van het in bijlage II bij deze verordening opgenomen modelformulier, ook al is de procedure na afloop waarvan een rechterlijke beslissing als Europese executoriale titel is gewaarmerkt, afgerond, zodat deze betekening niet meer kan worden geregulariseerd.

Vooraf moet in herinnering worden gebracht dat het Hof met name alleen kan weigeren uitspraak te doen over een prejudiciële vraag van een nationale rechter wanneer duidelijk blijkt dat de bepaling van Unierecht waarvan het Hof om uitlegging wordt gevraagd, geen toepassing kan vinden (arrest van 17 september 2015, van der Lans, C-257/14, EU:C:2015:618, punt 20 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

In dit verband moet worden opgemerkt dat, zoals blijkt uit het antwoord op de tweede en de derde vraag, de verwijzende rechter bij wie verzet is aangetekend tegen de tenuitvoerlegging van een rechterlijke beslissing die krachtens verordening nr. 805/2004 als Europese executoriale titel is gewaarmerkt, bevoegd is om na te gaan of de tot staving van dat verzet aangevoerde gronden vallen onder de gronden voor weigering van de tenuitvoerlegging als bedoeld in artikel 21 van deze verordening, dan wel, in voorkomend geval, onder de in artikel 23 van die verordening genoemde gronden voor opschorting of beperking van die tenuitvoerlegging.

Zoals in de punten 41 en 52 van het onderhavige arrest in herinnering is gebracht, valt de waarmerking van een beslissing als Europese executoriale titel, met inbegrip van de beoordeling van de geldigheid van die waarmerking, daarentegen onder de exclusieve bevoegdheid van het gerecht van de lidstaat van oorsprong dat deze beslissing heeft gegeven, waarbij daartoe overeenkomstig artikel 10, lid 1, onder b), van verordening nr. 805/2004 een verzoek tot intrekking van een ten onrechte toegekende waarmerking kan worden ingediend.

Om na te gaan of het bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel ten onrechte is afgegeven, moet het gerecht van oorsprong dus nagaan of de gerechtelijke procedure in de lidstaat van oorsprong die heeft geleid tot de als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing, voldeed aan de vereisten van de minimumnormen van hoofdstuk III van verordening nr. 805/2004, dan wel of, in voorkomend geval, is voldaan aan de voorwaarden van artikel 18 van deze verordening om de niet-naleving van de minimumnormen te herstellen.

Hieruit volgt dat de vaststelling dat er ten onrechte een bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel is toegekend omdat het gedinginleidend stuk niet regelmatig is betekend wegens het ontbreken van het in bijlage II bij verordening nr. 1393/2007 opgenomen modelformulier en het feit dat dit stuk niet is opgesteld in een van de in artikel 8, lid 1, van deze verordening bedoelde talen, onder het recht van de lidstaat van oorsprong en de exclusieve bevoegdheid van zijn gerechten valt.

Aangezien deze bepaling niet van toepassing kan zijn op het bij de verwijzende rechter aanhangige geding, hoeft de eerste vraag dus niet te worden beantwoord.