8.5 Tot besluit

Niet-betaling vormt een belangrijk leerstuk binnen de btw. Het raakt de fundamenten waarop de btw is gebaseerd: de (subjectieve) maatstaf van heffing en het recht op aftrek. Gebleken is dat het leerstuk aanleiding geeft tot bijzonder complexe vraagstukken, die zich zelden eenzijdig laten benaderen. Dit heeft niet alleen van doen met het feit dat niet-betaling diep doordringt tot de rechtspositie van de leverancier én die van de afnemer, maar ook omdat het leerstuk nauw samenhangt met aanpalende privaatrechtelijke rechtsgebieden, zoals dat van het verbintenissenrecht, het goederenrecht en het insolventierecht. Ik heb met deze studie beoogd de btw-gevolgen van niet-betaling in kaart te brengen en een oordeel te vormen over de geldigheid en kwaliteit van het recht. Ik kom tot de eindconclusie dat het recht voldoende rekening houdt met het fenomeen van niet-betaling, maar dat er op een aantal belangrijke punten nog aardig wat winst te behalen valt. Getuige de recente wetswijziging en de hoeveelheid Europese rechtspraak die is verschenen in de afrondingsfase van dit onderzoek, kan met recht worden gesteld dat het leerstuk momenteel volop in ontwikkeling is. Ik hoop dat dit onderzoek aan deze rechtsontwikkeling bijdraagt. Tekstvoorstellen voor de in dit hoofdstuk gedane aanbevelingen zijn opgenomen in een proeve van richtlijn en proeve van wet en als bijlagen bij dit onderzoek gevoegd.