4.2.1 Slis-Stroom (NJ 1984, 752)

Een van de old landmarks van het Nederlandse goederenrecht is het arrest SlisStroom.1 Notaris Slis-Stroom failleerde nadat zij de transportakte had gepasseerd en de koper een onroerende zaak in eigendom had verkregen, maar nog voordat zij de onder haar berustende koopsom had overgemaakt aan de verkoper. De koopsom stond niet op een afzonderlijke rekening. De Hoge Raad oordeelde dat in dit geval de verkoper geen bijzondere aanspraak toekwam op het geld en dus genoegen moest nemen met de positie van concurrent schuldeiser. Dat zou anders zijn geweest indien de weg was gevolgd die de Hoge Raad voorzag in een obiter dictum:

De Hoge Raad aanvaardde daarmee de mogelijkheid tot het aanhouden van een kwaliteitsrekening met één begunstigde, doorgaans aangeduid als een bijzondere kwaliteitsrekening.3 Hoewel de Hoge Raad zich rekenschap lijkt te hebben gegeven van de maatschappelijke gevolgen van zijn arrest en een handreiking gaf hoe in de toekomst een vergelijkbare situatie kan worden voorkomen, droeg het arrest de facto niet bij aan het vertrouwen van het publiek in het notariaat Immers, het geld viel in de boedel van de failliete notaris.4 Bovendien liet de Hoge Raad hier de rechtsvraag onbeantwoord of het houden van een algemene kwaliteitsrekening, dus met meerdere begunstigden, mogelijk is. De wetgever wenste daarom iedere onzekerheid weg te nemen en voorzag in een tweetal bijzondere wettelijke regelingen die een algemene kwaliteitsrekening voor notarissen en gerechtsdeurwaarders mogelijk maakte. De advocatuur koos voor een andere oplossing.5