Rb. Zeeland-West-Brabant, 21-01-2026, nr. BRE - 22/1764, 22/2096, 22/5536 en 23/1899 tot en met 23/1903

Belanghebbende heeft bij brief van 27 oktober 2025 verzocht om verdaging van de zitting van 29 oktober 2025. Belanghebbende wil graag de uitkomst van een gesprek op 4 november 2025 in het kader van een Msnp-traject afwachten omdat het tijdens dat gesprek ook zal gaan over het stopzetten van alle beroepsprocedures.

De rechtbank heeft in het licht van een goede procesgang en voortgang van de zaken besloten de zitting door te laten gaan en daaraan voorrang te geven boven het belang van belanghebbende om de behandeling van de zaken te laten plaatsvinden op een ander moment. Bij deze beslissing heeft de rechtbank meegewogen dat de zaken al erg lang lopen, dat de uitkomst van het gesprek op 4 november 2025 onzeker is, en dat het verdagingsverzoek pas twee dagen voor de zitting is ingediend, zonder dat is gebleken dat belanghebbende het verzoek niet eerder had kunnen indienen.

Het na afloop van de zitting ingediende stuk

De rechtbank heeft het onderzoek na afloop van de zitting in alle zaken gesloten. Op 30 oktober 2025 is door belanghebbende een aanvullend stuk ingediend. In dat stuk stelt belanghebbende dat de rechtbank de behandeling van de zaken op zitting had moeten verdagen omdat een stuk van de inspecteur van 15 oktober 2025 pas op 29 oktober 2025 aan belanghebbende zou zijn doorgezonden. Volgens belanghebbende is hem de kans ontnomen om zichzelf te kunnen verdedigen en te kunnen voorbereiden op het aanvullend verweer van de inspecteur.

De rechtbank stelt voorop dat op grond van het Procesreglement een stuk dat na sluiting van het onderzoek ter zitting ongevraagd wordt ingediend, als uitgangspunt bij het doen van uitspraak buiten beschouwing wordt gelaten, tenzij de rechtbank in het stuk aanleiding ziet om het onderzoek te heropenen.2.In dit geval ziet de rechtbank in het ingekomen stuk geen aanleiding om het onderzoek te heropenen. Het stuk van 15 oktober 2025 van de inspecteur, ingekomen bij de rechtbank op 17 oktober 2025, waaraan belanghebbende refereert, heeft betrekking op de zaak met nummer 23/1901. Sinds 29 oktober 2025 procedeert belanghebbende in die zaak digitaal en is het stuk in het digitale portaal opengesteld voor belanghebbende. Het stuk is echter op 17 oktober 2025 al per post aan belanghebbende doorgezonden, omdat belanghebbende toen nog niet digitaal procedeerde. Die doorzendbrief is bij de rechtbank niet retour gekomen. De rechtbank veronderstelt dan ook dat belanghebbende al eerder dan op 29 oktober 2025 kennis heeft kunnen nemen van het stuk van de inspecteur.

Voor zover de brief van 30 oktober 2025 opgevat moet worden als een betwisting van de ontvangst van het stuk per post, is dat te laat gedaan. Immers is die betwisting na de sluiting van het onderzoek geweest. Daarbij speelt mee dat belanghebbende uitgenodigd is voor de zitting – en ook kennis had van die zitting gelet op het (afgewezen) uitstelverzoek – maar daar om moverende redenen niet is verschenen. Op de zitting is namelijk besproken welke stukken tot het dossier behoren. De zitting was dan ook het aangewezen moment voor belanghebbende om feitelijke stellingen rondom de ontvangst van stukken te betrekken. De omstandigheid dat belanghebbende op de hoogte is van de zitting en daar niet verschijnt ligt in zijn risicosfeer. Dat belanghebbende na de zitting op de hoogte raakt van stukken wegens (alsnog) verkregen digitale toegang tot zijn dossier, is dan geen aanleiding voor het heropenen van het onderzoek.

Gelet op het voorgaande is er naar het oordeel van de rechtbank geen aanleiding het onderzoek te heropenen. Op grond van het procesreglement is het na de zitting ingekomen stuk van belanghebbende toegevoegd aan het dossier, maar de rechtbank laat het stuk bij haar beoordeling verder buiten beschouwing.

De aanslag Zvw 2016

De inspecteur heeft bij uitspraak op bezwaar de aanslag Zvw 2016 verminderd tot een bijdrage-inkomen van nihil en de bijbehorende belastingrentebeschikking ook verminderd tot nihil. Belanghebbende heeft te kennen gegeven geen beroepsgronden tegen de aanslag Zvw 2016 aan te voeren. De rechtbank verklaart het beroep tegen de aanslag Zvw 2016 (zaaknummer 23/1903) daarom niet-ontvankelijk vanwege het ontbreken van procesbelang.

De aanslagen IB/PVV 2013 tot en met 2016

Zijn de aanslagen tijdig aan belanghebbende opgelegd?

5. Belanghebbende stelt zich op het standpunt dat de aanslagen IB/PVV 2013, 2014, 2015 en 2016 buiten de reguliere aanslagtermijn en daarmee niet tijdig aan hem zijn opgelegd. Volgens belanghebbende heeft hij niet om uitstel voor het indienen van de aangiften verzocht, is door de inspecteur aan hem niet duidelijk kenbaar uitstel verleend en is een verlenging van de aanslagtermijn met de periode van verleend uitstel daarom niet aan de orde. De aanslagen dienen daarom te worden vernietigd, aldus belanghebbende. Dit geldt eveneens voor de daarbij behorende boete- en rentebeschikkingen.

De inspecteur stelt dat door of namens belanghebbende om uitstel voor het indienen van de aangiften IB/PVV 2013, 2014, 2015 en 2016 is verzocht en dat dit uitstel ook steeds duidelijk kenbaar is verleend. De aanslagen IB/PVV voor de jaren 2013 tot en met 2016 zijn volgens de inspecteur tijdig aan belanghebbende opgelegd.

De rechtbank stelt voorop dat de bevoegdheid tot het vaststellen van de aanslag vervalt door verloop van drie jaren na het tijdstip waarop de belastingschuld is ontstaan.3.Indien voor het doen van aangifte uitstel is verleend, wordt de aanslagtermijn met de duur van dit uitstel verlengd. Partijen zijn verdeeld over het antwoord op de vraag of aan belanghebbende uitstel is verleend voor indienen van de aangiften IB/PVV 2013, 2014, 2015 en 2016 en, als dit het geval is, of dit uitstel op een juiste wijze bekend is gemaakt aan belanghebbende.

Artikel 9, tweede lid, van de AWR bepaalt dat de inspecteur de termijn voor het indienen van een aangifte met betrekking tot belastingen die bij wege van aanslag worden geheven, kan verlengen. Uit de parlementaire geschiedenis van deze bepaling volgt dat verlenging van die termijn uitsluitend wordt verleend op verzoek van de belastingplichtige.4.Indien de belanghebbende, zoals in dit geval, stelt dat een schriftelijk besluit van de inspecteur hem niet heeft bereikt, ligt in die stelling een betwisting van de verzending van dat besluit begrepen. In dat geval dient de inspecteur die verzending aannemelijk te maken.5.Dit betekent dat de bewijslast dat voor het indienen van belanghebbendes aangifte uitstel is gevraagd en verleend, op de inspecteur rust.6.

De rechtbank acht de inspecteur geslaagd in zijn bewijslast aannemelijk te maken dat er om uitstel voor indiening van de aangiften IB/PVV 2013 en 2014 is verzocht. De inspecteur heeft schermafbeeldingen uit het ABS overgelegd (zie 3.25, 3.26 en 3.29), waaruit blijkt dat [adviseur 1] namens belanghebbende becon-uitstelverzoeken heeft ingediend. De inspecteur mocht ervan uitgaan dat belanghebbende [adviseur 1] daartoe had gemachtigd en mocht daarmee het verleende uitstel aan [adviseur 1] kenbaar maken. De stelling dat belanghebbende zelf geen kennisgeving heeft ontvangen van het verleende uitstel is dus niet relevant.

Tussen partijen staat niet ter discussie dat [adviseur 1] van het verleende uitstel op de hoogte was. Dat [adviseur 1] op de hoogte was van het verleende uitstel, kan voor 2013 overigens ook uit de feitelijke gang van zaken worden afgeleid. De aangifte IB/PVV 2013 is namelijk op de laatste dag van het verleende uitstel door [adviseur 1] ingediend. De samenwerking tussen belanghebbende en [adviseur 1] is op enig moment, nadat uitstel voor de aangifte IB/PVV 2014 is verleend, beëindigd. De inspecteur heeft ter zitting verklaard dat dit pas later bij haar bekend werd, waardoor het eerder verleende becon-uitstel richting belanghebbende niet is ingetrokken. Dat blijkt ook uit de herinnering gericht aan belanghebbende waarin expliciet staat vermeld tot wanneer er uitstel voor het indienen van de aangifte IB/PVV 2014 is verleend (zie 3.31). De rechtbank volgt belanghebbende dus niet in zijn stelling dat als gevolg van de e-mail van [persoon 2] van 30 juli 2015 (zie 3.30) het uitstel is beëindigd.

De rechtbank gaat er dus van uit dat de termijn voor het vaststellen van de aanslagen IB/PVV 2013 en 2014 met de duur van het verleende uitstel is verlengd. Dat betekent dat de termijn voor het vaststellen van de aanslag IB/PVV 2013 is geëindigd op 31 januari 2018 en de termijn voor het vaststellen van de aanslag IB/PVV 2014 op 31 december 2018. Tussen partijen is voor dat geval niet in geschil dat de aanslagen IB/PVV 2013 en 2014, en daarmee ook de gelijktijdig gegeven boete- en belastingrentebeschikkingen, binnen de verlengde termijn aan belanghebbende zijn opgelegd. Dat betekent dus dat de aanslagen IB/PVV 2013 en 2014 en de boete- en belastingrentebeschikkingen tijdig zijn opgelegd.

De rechtbank acht ook aannemelijk dat voor de aangifte IB/PVV 2015 door belanghebbende om uitstel is verzocht en dat dit uitstel is verleend. Tot de gedingstukken behoren het door belanghebbende ondertekende uitstelverzoek en de brief van 21 maart 2015 waarin het uitstel wordt verleend. Belanghebbende betwist de verzending van die laatste brief, maar niet die van de opvolgende brief van 6 april 2016 waarbij nader uitstel wordt afgewezen omdat al uitstel is verleend tot 1 september 2016. Daarmee is naar het oordeel van de rechtbank aannemelijk dat het verleende uitstel voor belanghebbende duidelijk kenbaar was. De rechtbank gaat er daarom van uit dat de termijn voor het vaststellen van de aanslag IB/PVV 2015 met de duur van het verleende uitstel is verlengd. Dat betekent dat de termijn voor het vaststellen van de aanslag IB/PVV 2015 is geëindigd op 30 april 2019. De aanslag IB/PVV 2015 is op 15 maart 2019 aan belanghebbende opgelegd. De aanslag IB/PVV 2015, en daarmee ook de gelijktijdig gegeven boete- en belastingrentebeschikkingen, zijn dus binnen de verlengde termijn en daarmee tijdig aan belanghebbende opgelegd.

De aanslag IB/PVV 2016 is binnen de reguliere aanslagtermijn en daarmee in ieder geval tijdig aan belanghebbende opgelegd. De stelling van belanghebbende omtrent het verleende uitstel behoeft daarom voor deze aanslag en bijbehorende beschikkingen geen behandeling.

Omkering en verzwaring van de bewijslast

De inspecteur stelt dat belanghebbende niet de vereiste aangiften IB/PVV voor de jaren 2013 tot en met 2016 heeft gedaan. De inspecteur voert aan dat belanghebbende in de jaren 2013 tot en met 2016 gelden aan verschillende aan hem verbonden vennootschappen heeft onttrokken en een groot gedeelte daarvan niet heeft aangegeven (zie 3.42). De onbelaste opnamen bedragen volgens de inspecteur minimaal € 207.838,81 (2013), € 194.320,39 (2014), € 265.401,23 (2015), respectievelijk € 232.030,00 (2016). De inspecteur is primair van mening dat deze onbelaste opnamen moeten worden aangemerkt als looninkomsten en als zodanig moeten worden belast. Daarbij heeft de inspecteur ter zitting toegelicht dat de opnamen ofwel een feitelijke beloning vormen voor de werkzaamheden die belanghebbende voor de betreffende vennootschap heeft verricht, ofwel aantonen dat het in aanmerking te nemen gebruikelijk loon in die jaren veel hoger lag dan het wettelijk minimum. Subsidiair is de inspecteur van mening dat de onbelaste opnamen moeten worden aangemerkt als resultaat uit overige werkzaamheid (ROW) en meer subsidiair als inkomen uit aanmerkelijk belang.

Belanghebbende stelt primair dat de onttrekkingen niet kunnen worden beschouwd als loon omdat deze niet voortvloeien uit de relatie van werkgever-werknemer. Een correctie van het gebruikelijk loon in de jaren 2013 tot en met 2016 kan volgens belanghebbende niet meer bedragen dan een correctie van het reeds aangegeven gebruikelijk loon met € 21.449 (2013), € 48.239 (2014), € 19.502 (2015), respectievelijk € 5.206 (2016). Daarbij heeft belanghebbende steeds het aangeboden salaris uit vacatures van een volgens hem vergelijkbare functie tot uitgangspunt genomen. Subsidiair stelt belanghebbende dat de inspecteur uitgaat van te hoge bedragen aan belastbaar inkomen, omdat de inspecteur opnames meerekent die niet zijn aan te merken als inkomen. Volgens belanghebbende kan maximaal € 124.174,04 (2013), € 150.781,23 (2014), € 223.470 (2015), respectievelijk € 36.156 (2016) tot het belastbaar inkomen worden gerekend.

De rechtbank stelt voorop dat de inspecteur voor de onderhavige tijdvakken geen informatiebeschikking heeft genomen. Omkering en verzwaring van de bewijslast is dan alleen aan de orde als de inspecteur aannemelijk maakt dat belanghebbende de vereiste aangiften niet heeft gedaan, omdat te weinig belasting is aangegeven. Deze toets moet voor ieder jaar afzonderlijk worden aangelegd. Beoordeeld moet worden of het niet aangegeven bedrag aan belasting in verhouding tot het over ieder jaar afzonderlijk verschuldigde bedrag aan belasting zowel absoluut als relatief aanzienlijk is en of belanghebbende zich daarvan bewust was of zich daarvan bewust moest zijn. Ter onderbouwing van zijn stelling dat de vereiste aangifte niet is gedaan, zal de inspecteur aan de hand van de normale regels van stelplicht en bewijslast feiten en omstandigheden aannemelijk moeten maken die deze conclusie rechtvaardigen.

De rechtbank is van oordeel dat de inspecteur, met alles wat hij in dit verband heeft aangevoerd, tegenover het verweer van belanghebbende, aannemelijk heeft gemaakt dat belanghebbende in de jaren 2013 tot en met 2016 niet de vereiste aangiften heeft gedaan. Bij dit oordeel betrekt de rechtbank de eigen verklaring van belanghebbende dat hij in de onderhavige jaren in wezen te weinig gebruikelijk loon heeft aangegeven, ten minste € 21.449 (2013), € 48.239 (2014), € 19.502 (2015), respectievelijk € 5.206 (2016). Indien alleen al met deze bedragen rekening wordt gehouden, is voor de jaren 2013, 2014 en 2015 het volgens de aangiften verschuldigde bedrag aan belasting verhoudingsgewijs aanzienlijk lager dan het werkelijk verschuldigde bedrag aan belasting. Het bedrag aan belasting dat als gevolg hiervan niet is geheven, is voor die jaren ook op zichzelf beschouwd aanzienlijk.

Daarnaast betrekt de rechtbank het onderzoek van de inspecteur naar de rekeningafschriften van de vennootschappen en de door belanghebbende en zijn echtgenote in privé aangehouden betaal- en spaarrekeningen. Uit dit onderzoek volgt dat gedurende deze jaren grote bedragen vanuit vennootschappen waarbij belanghebbende was betrokken op zijn privérekeningen zijn geboekt en dat belanghebbende heeft getracht dit te verbloemen door oneigenlijke crediteringen op te voeren via de rekening courant (zie 3.42). De rechtbank heeft geen reden om aan de bevindingen van dat onderzoek te twijfelen. Vaststaat dat belanghebbende in de jaren 2013 tot en met 2016 voor die vennootschappen direct of indirect werkzaamheden heeft verricht en dat de vennootschappen voor wat betreft hun omzet nagenoeg volledig afhankelijk zijn geweest van de inzet van belanghebbende op opdrachten. Behoudens met de vennootschappen [bedrijf 1] BV en [bedrijf 12] BV, bestond geen andere relevante relatie dan een arbeidsrelatie. De rechtbank acht daarom aannemelijk, en zelfs overtuigend aangetoond, dat in elk geval een groot deel van deze bedragen naar belanghebbende is toegevloeid als beloning voor verrichte werkzaamheden.

Voor het overige geldt dat de opnamen waarvoor belanghebbende geen verklaring heeft gegeven en zich niet op het standpunt heeft gesteld dat het een vergoeding van zakelijke kosten betreft, substantieel zijn. Het gaat om € 124.174,04 (2013), € 150.781,23 (2014), € 223.470 (2015), respectievelijk € 36.156 (2016). Belanghebbende heeft deze opnamen echter niet, althans onvoldoende, in de aangiften IB/PVV voor de jaren 2013 tot en met 2016 verwerkt. Indien alleen al wordt uitgegaan van de door belanghebbende zelf genoemde bedragen waarvoor hij geen verklaring heeft gegeven en zich niet op het standpunt heeft gesteld dat het een vergoeding van zakelijke kosten betreft, dan is in elk jaar de volgens de aangifte verschuldigde bedrag aan belasting relatief en absoluut aanzienlijk lager dan het werkelijk verschuldigde bedrag aan belasting.

De rechtbank acht aannemelijk dat belanghebbende zich voor alle jaren hiervan bewust was, althans zich daarvan bewust moest zijn. Het minimumbedrag aan gebruikelijk loon volgt voor ieder jaar rechtstreeks uit de wet7.. Belanghebbende heeft in de aangiften IB/PVV voor de jaren 2013 tot en met 2016 minder dan het minimum aangegeven, terwijl hij een hooggekwalificeerde IT-professional is met veel kennis en ervaring en in die jaren veel heeft gewerkt. In dat licht lag een aanmerkelijk hoger salaris dan het door hem aangegeven loon voor de hand. Het kan niet anders dan dat belanghebbende zich daarvan bewust is geweest. Verder is het een feit van algemene bekendheid dat gelden niet zomaar uit een vennootschap kunnen worden onttrokken naar privé zonder dat dit een fiscale component heeft. Gelet op de hoogte van de bedragen die naar privé zijn geboekt en de wijze waarop dit boekhoudkundig is verwerkt (zie ook 3.42), acht de rechtbank aannemelijk dat belanghebbende zich ook ten aanzien van die bedragen bewust was dat hij niet de vereiste aangifte deed.

Het voorgaande betekent dat de bewijslast moet worden omgekeerd en verzwaard. Dat geldt voor de aanslagen IB/PVV 2013, 2014, 2015 en 2016.

Redelijke schatting

De omkering en verzwaring van de bewijslast laat onverlet dat een aanslag niet naar willekeur mag worden vastgesteld, maar moet berusten op een redelijke schatting van inkomsten.8.Belanghebbende kan volstaan met een betwisting van de redelijkheid. De beoordeling of een schatting van de inspecteur redelijk (niet willekeurig) is, is echter niet streng.9.Wanneer de inspecteur daarin slaagt, ligt het vervolgens op de weg van belanghebbende, voor zover hij de juistheid van de schatting betwist, daarvoor het verzwaarde (tegen)bewijs te leveren.10.

Naar het oordeel van de rechtbank is de inspecteur bij het opleggen van de aanslagen uitgegaan van een redelijke en niet willekeurige schatting. De rechtbank neemt daarbij het volgende in aanmerking. De inspecteur is voor de correctie van het loon aangesloten bij de door belanghebbende overgelegde rekeningafschriften van de in privé aangehouden betaal- en spaarrekeningen van hemzelf en zijn echtgenote. De inspecteur veronderstelt dat de gelden die vanuit de verschillende aan belanghebbende verbonden vennootschappen op de privérekeningen van belanghebbende zijn geboekt een vergoeding vormen voor door hem verrichte werkzaamheden voor deze vennootschappen (zie ook 3.42). Dat acht de rechtbank als uitgangspunt niet onredelijk of willekeurig, mede omdat niet in geschil is dat de vennootschappen voor wat betreft hun omzet nagenoeg volledig afhankelijk zijn geweest van de inzet van belanghebbende op opdrachten. Daarnaast heeft de inspecteur voor de jaren 2014, 2015 en 2016 een bijtelling in aanmerking genomen voor het privégebruik van de auto. Ook dat acht de rechtbank als uitgangspunt niet onredelijk, nu niet in geschil is dat belanghebbende in die jaren de auto privé heeft gebruikt. Verder heeft de inspecteur voor het jaar 2015 een vrijval van de pensioenverplichting in aanmerking genomen omdat belanghebbende afstand heeft gedaan van zijn pensioenaanspraken bij verkoop van zijn aandelen in [bedrijf 1] BV. De inspecteur is voor de hoogte van de vrijgevallen pensioenvoorziening aangesloten bij de laatst bekende balanswaarde omdat hij niet beschikt over een pensioenbrief. Ook dat acht de rechtbank als uitgangspunt niet onredelijk of willekeurig.

Op belanghebbende rust dan de last te doen blijken dat het geschatte inkomen onjuist is. Belanghebbende heeft daartoe – kort en zakelijk weergegeven – aangevoerd dat:

De rechtbank overweegt als volgt.

De rechtbank stelt vast dat belanghebbende voor een groot aantal van de door hem genoemde onttrekkingen geen enkel stuk heeft overgelegd dat de zakelijkheid ervan kan onderbouwen. Reeds daarom heeft belanghebbende niet doen blijken dat die onttrekkingen ten onrechte door de inspecteur tot het loon zijn gerekend. Voor het resterende deel van de door belanghebbende genoemde onttrekkingen heeft belanghebbende wel stukken overgelegd, zoals Excel-overzichten en overzichten van creditcardmutaties, maar uit die stukken kan de rechtbank niet afleiden dat het gaat om zakelijke kosten van de vennootschappen. Ook voor deze onttrekkingen heeft belanghebbende dus niet doen blijken dat zij ten onrechte door de inspecteur tot het loon zijn gerekend. Belanghebbende heeft voor dat geval nog aangevoerd dat de inspecteur in het kader van de compromisbesprekingen hem op dit punt wel gedeeltelijk is gevolgd en daar later – naar de rechtbank begrijpt volgens belanghebbende ten onrechte – op is teruggekomen. De rechtbank kan daaraan echter geen consequenties verbinden. Uit het dossier volgt duidelijk dat de inspecteur alleen in het kader van de compromisbesprekingen bereid was om belanghebbende op punten te volgen. De inspecteur is niet gehouden om daarbij te blijven wanneer er geen compromis tot stand is gekomen.

De inspecteur heeft in het verweerschrift en ter zitting erkend dat voor de jaren 2015 en 2016 een te hoog bedrag aan bijtelling in aanmerking is genomen. De correctie bijtelling moet voor het jaar 2015 – overeenkomstig het standpunt van partijen – worden gesteld op € 7.076 (2015). De correctie bijtelling voor het jaar 2016 moet – overeenkomstig het standpunt van partijen – worden gesteld op € 2.093, uitgaande van een bijtelling van € 9.509 waarvan € 7.416 al in de loonaangifte door [bedrijf 12] BV is verantwoord. Het belastbaar inkomen uit werk en woning voor beide jaren wordt dan verminderd met € 8.770 (2015) respectievelijk € 6.337 (2016).

Niet in geschil is dat belanghebbende in 2015 bij verkoop van [bedrijf 1] BV aan [luxemburgse vennootschap] SA afstand heeft gedaan van zijn pensioenaanspraken. De inspecteur merkt dit aan als een situatie als bedoeld in artikel 19b, eerste lid, van de Wet LB (wettekst 2015). Dit is naar het oordeel van de rechtbank terecht. Het dossier bevat te weinig gegevens en aanknopingspunten waaraan kan worden ontleend dat belanghebbende zijn pensioenaanspraken al eerder (gedeeltelijk) heeft prijsgegeven. Dat in die jaren bedragen zijn onttrokken aan [bedrijf 1] BV is daarvoor alleen onvoldoende. Dat betekent ook dat belanghebbende niet heeft doen blijken dat de inspecteur een aantal onttrekkingen uit [bedrijf 1] BV, die volgens belanghebbende verband houden het prijsgeven van zijn pensioenaanspraak, ten onrechte tot het loon heeft gerekend. Verder laat de (mogelijk) onjuiste toepassing van de revisierente-regeling, onverlet dat sprake is van een belaste vrijval van een pensioenverplichting.

De waarde van de pensioenaanspraak wordt als uitgangspunt gesteld op het bedrag dat bij een derde wordt gestort of, voor zover geen stortingen worden verricht, zouden moeten worden gestort teneinde de aanspraak te dekken11.. Dat heeft de inspecteur in dit geval niet gedaan omdat hij niet beschikte over een pensioenbrief en onvoldoende inzicht had in de specifieke feiten en omstandigheden rondom de pensioenaanspraak. De inspecteur is daarom aangesloten bij de laatst bekende fiscale balanswaarde van ultimo 2013. Dat lijkt de rechtbank in het voordeel van belanghebbende. Belanghebbende heeft niet gesteld, laat staan doen blijken, dat de waarde van de aanspraak lager was dan het door de inspecteur in aanmerking genomen bedrag van € 126.637. Voor zover belanghebbende nog een beroep doet op artikel 19b, achtste lid, van de Wet LB (wettekst 2015), slaagt dat evenmin. Belanghebbende toont namelijk niet aan dat aan alle voorwaarden voor toepassing van artikel 19b, achtste lid, van de Wet LB is voldaan.

Naar het oordeel van de rechtbank wordt het door belanghebbende opgeofferde bedrag ter verwerving van de aandelen in [bedrijf 1] BV niet verhoogd door het doen van afstand van de pensioenaanspraak. Belanghebbende heeft immers niets ingebracht, maar afgezien van een recht. Dat betekent dat de inspecteur terecht geen aanvullend verlies uit aanmerkelijk belang van € 126.637 in aanmerking heeft genomen.

Belanghebbende en zijn echtgenote hebben in de stukken – ieder afzonderlijk – verzocht om herverdeling van de hypotheekrenteaftrek voor de jaren 2014 en 2015. Dit merkt de rechtbank als uitgangspunt niet aan als een gezamenlijk verzoek als bedoeld in artikel 2.17, vierde lid, van de Wet IB 2001. De rechtbank heeft ter zitting echter afgestemd dat alle stukken in alle zaken over en weer onverkort als ingelast kunnen worden beschouwd (zie 4). Om die reden zal de rechtbank de afzonderlijke verzoeken van belanghebbende en zijn echtgenote aanmerken als een gezamenlijk verzoek tot herverdeling van de hypotheekrenteaftrek. De inspecteur heeft ter zitting te kennen gegeven dat hij zich voor dat geval daarin kan vinden. Dat betekent dat de rechtbank de hypotheekrenteaftrek bij belanghebbende – conform het verzoek daartoe – zal vaststellen op € 29.294 (2014) respectievelijk € 29.281 (2015) in plaats van de aangegeven aftrek van € 15.000 (beide jaren).

Het voorgaande betekent dat de aanslagen voor de jaren 2014, 2015 en 2016 te hoog zijn vastgesteld. Voor het jaar 2013 is dat niet het geval. De rechtbank zal de aanslagen IB/PVV 2014, 2015 en 2016 daarom verminderen en de aanslag IB/PVV 2013 in stand laten.

Belastingrente

Omdat de rechtbank tot het oordeel is gekomen dat het belastbaar inkomen uit werk en woning bij de aanslagen IB/PVV 2014, 2015 en 2016 te hoog is vastgesteld, moeten de belastingrentebeschikkingen bij de aanslagen IB/PVV 2014, 2015 en 2016 in ieder geval dienovereenkomstig worden verminderd. Dat geldt niet voor de belastingrentebeschikking bij de aanslag IB/PVV 2013, omdat de rechtbank tot het oordeel is gekomen dat het belastbaar inkomen uit werk en woning bij die aanslag niet te hoog is vastgesteld.

Belanghebbende stelt dat de periode waarover belastingrente in rekening is gebracht moet worden ingekort omdat het boekenonderzoek verwijtbaar lang stil heeft gelegen. Daarbij wijst belanghebbende erop dat een controleambtenaar langdurig ziek is geweest en het onderzoek in die periode ten onrechte niet aan een andere ambtenaar is overgedragen.

De rechtbank stelt voorop dat de hoogte van de belastingrente samenhangt met het moment waarop de aanslag wordt opgelegd: hoe later de aanslag wordt opgelegd, hoe langer de periode is waarover rente wordt berekend. Het zorgvuldigheidsbeginsel kan daarom soms meebrengen dat (een deel van) de belastingrente niet in rekening mag worden gebracht.12.In deze zaak is dat naar het oordeel van de rechtbank niet het geval. Dat een controleambtenaar langdurig ziek is geweest en het onderzoek als gevolg daarvan enige tijd stil heeft gelegen, betekent op zichzelf nog niet dat de inspecteur verwijtbaar onnodig lang heeft gewacht met het opleggen van de aanslagen. Daarvoor is meer vereist. Het dossier bevat daarvoor geen aanwijzingen. Daarbij weegt ook mee dat de inspecteur ruimte heeft om zijn werkzaamheden in te delen en dat de aanslagen binnen de daarvoor geldende termijn zijn opgelegd (zie ook 5.6, 5.7 en 5.8). De rechtbank ziet dan ook geen reden om de periode waarover belastingrente is berekend in te korten en de in rekening gebrachte belastingrente (verder) te verminderen.

Verliesvaststellingsbeschikking bij aanslag IB/PVV 2015

Belanghebbende stelt dat hij in 2017 en 2018 recht heeft op omzetting van (onder meer) een borgstellingverlies van € 250.000 in een belastingkorting. De inspecteur stelt dat in het geheel geen sprake is van een borgstellingsverlies en, als wel sprake zou zijn van een borgstellingsverlies, dat belanghebbende voor het borgstellingsverlies al volledig is gecompenseerd.

De rechtbank constateert dat partijen het debat over het borgstellingsverlies niet voeren in het kader van de verliesvaststellingsbeschikking bij de aanslag IB/PVV 2015. De rechtbank acht dat echter bij uitstek het kader waarin het debat over het borgstellingsverlies moet worden gevoerd. Immers, in dat jaar heeft de verkoop van alle aandelen van belanghebbende in [bedrijf 1] BV plaatsgevonden en is een eventueel verlies uit terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen aan [bedrijf 1] BV uiterlijk gerealiseerd. De rechtbank acht het daarom nodig om het debat tussen partijen, dat door de veelheid aan stellingen ook vertroebeld is geraakt, op te lijnen en het debat over het borgstellingsverlies in het kader van de verliesvaststellingsbeschikking bij de aanslag IB/PVV 2015 te plaatsen.

Belanghebbende stelt dat de borgclaim dateert uit 2010, begin 2011 en dat de maximale historie bij de (Rabo)bank betaal- en spaarrekening zeven jaar is, zodat hij niet (meer) kan beschikken over betaalbewijzen. Belanghebbende wijst erop dat de inspecteur tijdens de controle in 2017 heeft nagelaten navraag te doen naar de betaalbewijzen, terwijl het op dat moment nog wel mogelijk was om over de betaalbewijzen te beschikken. Daarom is het volgens belanghebbende hem niet aan te rekenen dat hij niet meer met stukken (volledig) kan onderbouwen dat hij betalingen heeft gedaan in het kader van de borgstelling.

De rechtbank is het daar niet mee eens. Het is aan belanghebbende, die stelt dat sprake is van een terbeschikkingstellingsverlies, om – tegenover de betwisting door de inspecteur – aannemelijk te maken dat hij een bedrag van € 250.000 heeft betaald en dit bedrag niet meer heeft teruggekregen. Het had in dat licht op de weg van belanghebbende gelegen om uit eigen beweging de ter zake doende stukken die als onderbouwing daarvan kunnen dienen veilig te stellen. Belanghebbende wist immers ook in 2017 al dat het terbeschikkingstellingsverlies onderwerp van discussie was en dat in een latere procedure daarover dergelijke stukken mogelijk relevant zouden kunnen worden. Nu belanghebbende geen onderbouwende stukken heeft overgelegd en het dossier ook onvoldoende aanwijzingen bevat dat belanghebbende een bedrag van € 250.000 als borg heeft betaald en niet meer heeft teruggekregen, kan de rechtbank niet anders dan concluderen dat niet aannemelijk is dat belanghebbende een terbeschikkingstellingsverlies van € 250.000 heeft geleden. De verliesvaststellingsbeschikking bij de aanslag IB/PVV 2015 is dus op het juiste bedrag vastgesteld.

Belanghebbende beroept zich voor dat geval op het vertrouwensbeginsel. Belanghebbende wijst erop dat een inspecteur hem bij e-mail van 1 april 2016 heeft toegezegd dat als geen sprake is van een terbeschikkingstellingsverlies, het door hem voor de aandelen van [bedrijf 2] opgeofferde bedrag met € 250.000 wordt verhoogd (zie 3.8).

De rechtbank is van oordeel dat dit beroep op het vertrouwensbeginsel niet slaagt. De rechtbank constateert dat de inspecteur in zijn e-mail van 15 juli 2016 (zie 3.9) nadere voorwaarden heeft gesteld aan zijn eerdere uitlatingen in de e-mail van 1 april 2016 en in wezen dus is teruggekomen op zijn eerdere ongeclausuleerde toezegging in de e-mail van 1 april 2016. Belanghebbende kon en mocht naar het oordeel van de rechtbank daarna dus niet menen dat het door hem opgeofferde bedrag voor de aandelen in [bedrijf 2] zonder meer met € 250.000 zou worden verhoogd. De rechtbank acht overigens ook niet aannemelijk dat belanghebbende daar wel van uitging. Dat leidt de rechtbank onder meer af uit de door belanghebbende op 7 oktober 2016 zelf ingediende aangifte IB/PVV 2015, waarin een verkrijgingsprijs van de aandelen [bedrijf 2] van € 18.200 en een verkoopprijs van € 1.000 is opgenomen. De verliesvaststellingsbeschikking bij de aanslag IB/PVV 2015 blijft dus in stand.

Boetes

6. De inspecteur heeft bij de aanslagen IB/PVV 2013, 2014, 2015 en 2016 een vergrijpboete opgelegd13., omdat het volgens de inspecteur aan de (voorwaardelijke) opzet van belanghebbende is te wijten dat de aangiften onjuist dan wel onvolledig zijn gedaan.

De rechtbank stelt voorop dat de aanwezigheid van een beboetbaar feit alleen kan worden aangenomen als de daarvoor vereiste feiten en omstandigheden buiten redelijke twijfel zijn komen vast te staan. Dit dient begrepen te worden als ‘doen blijken’, dat wil zeggen: ‘overtuigend aantonen’.14.De rechtbank zal daarom beoordelen of de inspecteur overtuigend heeft aangetoond dat het aan de (voorwaardelijk) opzet van belanghebbende is te wijten dat de aanslagen IB/PVV 2013 tot en met 2016 tot een te laag bedrag zijn vastgesteld.

Onder opzet wordt verstaan het willens en wetens handelen. De ondergrens van opzet wordt gevormd door voorwaardelijke opzet. Daarvoor moet vaststaan (i) dat belanghebbende wetenschap had van de aanmerkelijke kans dat te weinig belasting zou worden geheven, en (ii) dat hij deze kans bovendien bewust heeft aanvaard (op de koop toe heeft genomen).

Belanghebbende stelt dat een boetedossier ontbreekt en dat er alleen mondeling overleg heeft plaatsgevonden met de boetespecialist van de Belastingdienst. Verder is belanghebbende van mening dat de inspecteur het vereiste bewijs niet heeft geleverd en dat voor 2013 van opzet in ieder geval geen sprake kan zijn omdat de aangiften zijn opgesteld en ingediend door zijn adviseur.

De rechtbank constateert dat in het controlerapport een kennisgeving en motivering is opgenomen van de aan belanghebbende op te leggen boetes. Verder blijkt uit het dossier dat belanghebbende in de gelegenheid is gesteld om te reageren op het voornemen om boetes aan hem op te leggen en om inzage te krijgen in het (boete)dossier. De stelling van belanghebbende dat een boetedossier ontbreekt, schuift de rechtbank dan ook terzijde.

Naar het oordeel van de rechtbank is de inspecteur, met al hetgeen hij heeft aangevoerd (zie ook 3.42), in zijn bewijslast geslaagd dat sprake is van (voorwaardelijke) opzet. De rechtbank acht – gelet op al het aangeleverde bewijs – buiten redelijke twijfel dat het aan (voorwaardelijke) opzet van belanghebbende te wijten is dat de aangiften IB/PVV 2013, 2014, 2015 en 2016 onjuist of onvolledig zijn gedaan. Belanghebbende heeft erkend dat hij in al die jaren te weinig gebruikelijk loon heeft aangegeven. Daarnaast acht de rechtbank – onder verwijzing naar haar overwegingen onder 5.13 – ook overtuigend aangetoond dat in al die jaren in elk geval een groot deel van de onttrekkingen uit de vennootschappen als beloning voor verrichte werkzaamheden naar belanghebbende is toegevloeid. Uit het onderzoek van de inspecteur blijkt overtuigend dat belanghebbende oneigenlijke ‘alternatieve’ crediteringen heeft opgevoerd via de rekeningcourant om de toename van de rekeningcourantschulden te verbloemen. De rechtbank concludeert daarom dat belanghebbende heeft geprobeerd om de onttrekkingen uit de vennootschappen bewust uit het zicht van de inspecteur te houden om hierover geen belasting te betalen. Het is immers een feit van algemene bekendheid dat (substantiële) onttrekkingen uit een vennootschap een fiscale component hebben.

De rechtbank is dus van oordeel dat belanghebbende (telkens) zelf opzet had op het onjuist doen van aangifte, wat ook zij van de gestelde betrokkenheid van zijn adviseur in 2013. Daarbij overweegt de rechtbank nog dat uit de stukken blijkt dat de adviseur bij het opstellen van de aangifte IB/PVV 2013 is afgegaan op de administratie die door belanghebbende is aangeleverd. Het dossier bevat geen enkele aanwijzing dat de adviseur een rol heeft gespeeld bij het manipuleren van de administratie of bij het buiten het zicht van de inspecteur houden van de onttrekkingen uit de vennootschappen.

De inspecteur heeft de vergrijpboetes bij de aanslagen IB/PVV 2013, 2014, 2015 en 2016, gelet op het voorgaande, dan ook terecht aan belanghebbende opgelegd.

Omdat de correctie van de bijtelling bij de aanslagen IB/PVV 2015 en 2016 te hoog is vastgesteld en deze aanslagen dus moeten worden verminderd (zie 5.20.2), is de boetegrondslag ook te hoog vastgesteld en moeten de boetes bij de aanslagen IB/PVV 2015 en 2016 ook worden gematigd. De rechtbank ziet verder aanleiding om alle boetes te matigen omdat de boetegrondslag is komen vast te staan met toepassing van omkering en verzwaring van de bewijslast. De rechtbank acht, alle omstandigheden in aanmerking genomen, boetes van € 61.000 (2013), € 47.000 (2014), € 65.000 (2015) en € 55.000 (2016) passend en geboden.

De duur van de procedure vormt voor de rechtbank aanleiding om de boetes nog verder te matigen. Naar het oordeel van de rechtbank is sprake van overschrijding van de redelijke termijn voor de behandeling van de zaken in eerste feitelijke instantie (‘undue delay’). De rechtbank stelt vast dat 19 december 2017 geldt als aanvangsmoment van de redelijke termijn, omdat op die datum het conceptcontrolerapport waarin de boete is aangekondigd aan belanghebbende is toegezonden. De rechtbank doet uitspraak op 21 januari 2026. Sinds de aankondiging van de boete is dan (afgerond) acht jaar en twee maanden verstreken. De rechtbank stelt vast dat de redelijke termijn van twee jaar is overschreden met zes jaar en twee maanden.15.De boetes worden daarom verder gematigd met 20% tot € 48.800 (2013), € 37.600 (2014), € 52.000 (2015) en € 44.000 (2016).

De aanslagen IB/PVV en Zvw 2017 en IB/PVV 2018

7. Belanghebbende verzoekt voor de jaren 2017 en 2018 om omzetting van een verlies uit aanmerkelijk belang van in totaal € 284.200 in een belastingkorting.

2017

Ter zitting heeft de rechtbank met de inspecteur afgestemd dat de aanslag IB/PVV 2017 zo kan worden opgevat dat daarin een (impliciete) afwijzende beschikking op basis van artikel 4.53, derde lid, van de Wet IB 2001 (beschikking belastingkorting) ligt besloten en dat in de uitspraak op bezwaar op het bezwaar tegen die beschikking belastingkorting is beslist. De rechtbank kan het verzoek van belanghebbende tot omzetting van een verlies uit aanmerkelijk belang in een belastingkorting voor het jaar 2017 dus inhoudelijk beoordelen.

De rechtbank stelt voorop dat een nog niet verrekend verlies uit aanmerkelijk belang alleen op verzoek van de belastingplichtige wordt omgezet in een belastingkorting voor verlies uit aanmerkelijk belang, indien de belastingplichtige en zijn partner in het kalenderjaar en het daaraan voorafgaande kalenderjaar geen aanmerkelijk belang hebben16.. Vaststaat dat belanghebbende en zijn echtgenote in 2016 ieder nog een aanmerkelijk belang hadden in [bedrijf 11] BV. Dat betekent dat belanghebbende reeds daarom voor het jaar 2017 niet voldoet aan de voorwaarden voor omzetting van een verlies uit aanmerkelijk belang in een belastingkorting. Het beroep gericht tegen de beschikking belastingkorting bij de aanslag IB/PVV 2017 is daarom ongegrond.

2018

Ter zitting heeft de rechtbank met de inspecteur ook afgestemd dat in de uitspraak op bezwaar tegen de aanslag IB/PVV 2018 een (impliciete) afwijzende beschikking op basis van artikel 4.53, derde lid, van de Wet IB 2001 (beschikking belastingkorting) ligt besloten. Daartegen moet eigenlijk eerst nog bezwaar worden gemaakt. Dat heeft belanghebbende niet gedaan. Belanghebbende heeft de rechtbank echter gevraagd om te beslissen op zijn verzoek om omzetting van een verlies uit aanmerkelijk belang in een belastingkorting. Daaruit leidt de rechtbank af dat belanghebbende de bezwaarfase graag wil overslaan (prorogatie). De inspecteur heeft ter zitting ook ingestemd met het overslaan van de bezwaarfase. De rechtbank kan dus ook het verzoek van belanghebbende tot omzetting van een verlies uit aanmerkelijk belang in een belastingkorting voor het jaar 2018 inhoudelijk beoordelen.

De inspecteur heeft in het verweerschrift aangegeven en ter zitting aan de rechtbank bevestigd dat belanghebbende voor het jaar 2018 in ieder geval recht heeft op een belastingkorting van in totaal € 8.825 (25% van € 34.200 + 25% van € 1.100). De rechtbank zal de beschikking belastingkorting voor het jaar 2018 dus in ieder geval verhogen tot € 8.825.

Belanghebbende stelt – naar de rechtbank begrijpt – dat de beschikking belastingkorting voor het jaar 2018 nog verder moet worden verhoogd met € 62.500 (25% van € 250.000), vanwege een geleden terbeschikkingstellingsverlies van € 250.000. De rechtbank is van oordeel – onder verwijzing naar haar motivering onder 5.28 – dat belanghebbende niet aannemelijk heeft gemaakt dat hij dit terbeschikkingstellingsverlies heeft geleden. Dat betekent dat belanghebbende reeds daarom geen recht heeft op omzetting van een verlies van € 250.000 in een belastingkorting.

Gelet op het voorgaande zal de rechtbank de beschikking belastingkorting voor het jaar 2018 dus verhogen tot € 8.825.

Belanghebbende heeft verder geen zelfstandige gronden aangevoerd tegen de aanslagen IB/PVV en Zvw 2017 en de aanslag IB/PVV 2018, zodat de beroepen gericht tegen die aanslagen ongegrond zijn.

Immateriëleschadevergoeding vanwege overschrijding van de redelijke termijn

8. Belanghebbende maakt aanspraak op een immateriëleschadevergoeding vanwege overschrijding van de redelijke termijn.

Er bestaat als uitgangspunt recht op een vergoeding van eenmaal € 500 per half jaar dat de redelijke termijn is overschreden.

Mede gelet op de beroepsgronden, hebben de zaken van belanghebbende en zijn echtgenote over de jaren 2013 tot en met 2018 (zaaknummers 22/1764, 22/2096 22/5536, 23/1899 tot en met 23/1903, en 23/11555 tot en met 23/11558) in hoofdzaak betrekking op hetzelfde onderwerp. Nu de zaken samen waren betrokken in hetzelfde boekenonderzoek en bovendien in de beroepsfase (nagenoeg) gezamenlijk zijn behandeld en daarbij tussen belanghebbende en zijn echtgenote nagenoeg geen onderscheid is gemaakt, bestaat voor de zaken gezamenlijk recht op een vergoeding van eenmaal € 500 per half jaar dat de redelijke termijn is overschreden. De omstandigheid dat in de bezwaarfase de behandeling niet gelijktijdig is geweest doet daar niet aan af.17.

Op grond van vaste jurisprudentie18.geldt als uitgangspunt dat, behoudens bijzondere omstandigheden, de berechting van een zaak in de bezwaar- en de beroepsfase niet binnen een redelijke termijn heeft plaatsgevonden, als de rechtbank niet binnen twee jaar nadat de termijn is begonnen, uitspraak doet. De termijn begint in beginsel op het moment waarop de inspecteur het bezwaarschrift ontvangt en eindigt op het moment waarop de rechtbank uitspraak doet. Hierbij geldt dat de bezwaarfase onredelijk lang heeft geduurd voor zover de duur daarvan een half jaar overschrijdt en de beroepsfase voor zover zij meer dan anderhalf jaar in beslag heeft genomen.

De inspecteur heeft het oudste bezwaarschrift op 18 januari 2018 ontvangen. De uitspraak van de rechtbank wordt gedaan op 21 januari 2026, en dus afgerond, 97 maanden na de indiening van het bezwaarschrift. Daarmee heeft de behandeling tot aan de uitspraak van de rechtbank 73 maanden langer geduurd dan de 24 maanden die, in beginsel, als een redelijke termijn kunnen worden beschouwd voor behandeling in bezwaar en beroep.

De rechtbank ziet aanleiding om de redelijke termijn met (afgerond) 6 maanden te verlengen in de bezwaarfase.19.Deze verlenging heeft te maken met de complexiteit en omvang van de zaken en het doorlopen mediationtraject. Voor een verdere verlenging van de redelijke termijn ziet de rechtbank geen aanleiding.

Rekening houdende met voornoemde verlenging van de redelijke termijn met 6 maanden bedraagt de overschrijding van de redelijke termijn 67 maanden. Dit leidt tot toekenning van een immateriële schadevergoeding van € 6.000. Omdat de rechtbank samenhang tussen de zaken van belanghebbende en zijn echtgenote heeft aangenomen, zal de rechtbank de toegekende immateriëleschadevergoeding evenredig over belanghebbende en zijn echtgenote verdelen. Dat betekent dat belanghebbende een immateriëleschadevergoeding van € 3.000 krijgt. Deze komt voor 59/67e deel (€ 2.642) voor de rekening van de inspecteur en voor 8/67e deel (€ 358) voor rekening van de Staat. Daarbij neemt de rechtbank in aanmerking dat de laatste uitspraak op bezwaar is gedaan op 24 november 2023. De rechtbank merkt de Staat in zoverre mede aan als partij in dit geding.