5.3.3.2.3 Bestaand materiaal: betrouwbaarheid als grondslag is niet in het geding

De enkele omstandigheid dat de autoriteiten niet bekend zijn met het bestaan van het materiaal en/of dat materiaal alleen via de verdachte kunnen verkrijgen, betekent niet dat het in werkelijkheid niet zou bestaan. Dat de afgifte ervan een verkapte verklaring omtrent het bestaan impliceert, is op zichzelf niet van invloed op de betrouwbaarheid van dergelijk materiaal. Meer in het algemeen geldt mijns inziens dat de gedwongen afgifte van materiaal dat bestaat op het moment dat de autoriteiten de afgifte ervan van de verdachte vorderen, niet aan de betrouwbaarheid als grondslag van het recht tegen gedwongen zelfbelasting raakt. Wanneer dit juist is, dan strekt deze grondslag zich enkel uit tot verklaringen die en eventueel materiaal dat naar aanleiding van een vordering tot stand komen/komt.1 Twijfel hierover wordt opgeroepen doordat de betrouwbaarheid bij de gedwongen afgifte van materiaal wel een rol speelt via de in de vordering tot afgifte besloten liggende, impliciete vraag aan de verdachte of het materiaal bestaat2 c.q. het antwoord daarop van de verdachte. Dat antwoord is van zijn wil afhankelijk.

Dwang tot afgifte van bestaand materiaal kan vanwege de verkrijgingswijze wel van invloed zijn op de integriteit van de bewijsgaring door de autoriteiten. Dan is een andere ratio van het recht tegen gedwongen zelfbelasting in het geding, te weten het respecteren van de menselijke waardigheid en procesautonomie van de verdachte. Deze grondslag komt in het volgende onderdeel ter sprake. Ik merk nu al op dat de menselijke waardigheid en procesautonomie ook in het geding kunnen zijn als de autoriteiten verklaringen of ander wilsafhankelijk bewijs van de verdachte afdwingen.