CRvB, 19-08-2025, nr. 23/1402 PW

Van degene die om herziening van een uitspraak vraagt, mag volgens vaste rechtspraak worden verlangd dat hij niet onredelijk lang wacht met de indiening van dat verzoek. Een verzoek om herziening wordt in de regel geacht onredelijk laat te zijn ingediend, indien het verzoek is ingediend meer dan één jaar nadat de indiener bekend is geworden met de daarin gestelde nieuwe feiten of veranderde omstandigheden (nova) dan wel, indien geen nova zijn gesteld, na de datum van openbaarmaking van de uitspraak waarvan herziening wordt verzocht.1.

De ter zitting besproken vraag of er in dit geval meer dan een jaar is verstreken vanaf de openbaarmaking van de uitspraken waarvan herziening wordt verzocht tot de datum van het herzieningsverzoek, kan onbeantwoord worden gelaten. Verzoeker is namelijk ontvankelijk in zijn verzoek gezien het tijdsverloop na het bekend worden met de gestelde nova tot het indienen van zijn herzieningsverzoek. De gestelde nieuwe feiten – in ieder geval wat betreft de oordelen van het dagelijks bestuur over een drietal klachten – dateren namelijk van januari en maart 2023. Het verzoek om herziening is vervolgens binnen één jaar nadien ingediend en dus niet onredelijk laat.

Het bijzondere rechtsmiddel van herziening is niet bedoeld om een hernieuwde discussie over de desbetreffende uitspraak te voeren of te openen, maar om een rechterlijke uitspraak die berust op een naderhand onjuist gebleken feitelijk uitgangspunt te herstellen. Dit kan alleen indien is voldaan aan de strikte, cumulatieve voorwaarden van artikel 8:119, eerste lid, van de Awb. Herziening kan alleen plaatsvinden als er feiten en omstandigheden zijn van vóór de uitspraak, die verzoeker niet bekend waren en ook niet bekend konden zijn en – als ze voor de uitspraak wel bekend zouden zijn geweest – tot een andere uitkomst hadden kunnen leiden.

In wat verzoeker naar voren heeft gebracht, zoals weergegeven in 2, liggen naar het oordeel van de Raad geen feiten of omstandigheden besloten als bedoeld in 3.2. Zo had het verzoeker vóór uitspraken 1, 2 en 3 bekend kunnen zijn dat de honderd ontvangstbewijzen uit 2019 geen onderdeel uitmaakten van de dossiers in de hoger beroepszaken die zijn genoemd in 1.1 en 1.2. Verzoeker heeft ter zitting ontkent dat hij daarmee bekend was en gesteld dat hij daarmee vanwege persoonlijke omstandigheden ook niet bekend kon zijn, maar heeft dit op geen enkele wijze onderbouwd. Dat het dagelijks bestuur in het kader van de drie klachtenprocedures heeft erkend dat verzoeker geen toestemming heeft gegeven voor de verzending van besluiten per e-mail, kan evenmin tot herziening leiden. In uitspraken 1 en 2 heeft de Raad immers al geoordeeld dat niet is gebleken van een expliciete toestemming van verzoeker tot het verzenden van stukken (waaronder besluiten) via e-mail. Dit feit was ten tijde van die uitspraken dus al bekend.

Verzoek om schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn

4. Verzoeker heeft verzocht om schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn, zoals bedoeld in artikel 6, eerste lid, van het EVRM.

Voor de wijze van beoordeling van een verzoek als dat van verzoeker wordt verwezen naar de uitspraak van de Raad van 26 januari 2009 en het arrest van de Hoge Raad van 19 februari 2016.2.

De behandeling van een herzieningsverzoek in de zin van artikel 8:119, eerste lid, van de Awb mag volgens vaste rechtspraak in beginsel ten hoogste twee jaar duren.3.De omstandigheden van het geval kunnen aanleiding geven een langere behandelingsduur gerechtvaardigd te achten.

Het verzoekschrift is ontvangen op 26 april 2023. Gelet op de datum van deze uitspraak van de Raad betekent dit dat meer dan twee jaar is verstreken voordat uitspraak is gedaan. Er is geen aanleiding voor het oordeel dat in dit geval de lengte van de procedure meer dan twee jaar mag bedragen. Dit betekent dat de redelijke termijn is geschonden.

In beginsel is een vergoeding gepast van € 500,- per half jaar of een gedeelte daarvan waarmee de redelijke termijn is overschreden. De Raad ziet in het onderhavige geval aanleiding om van dit uitgangspunt af te wijken. Hiertoe is het volgende van belang.

In zaken waarin de redelijke termijn is overschreden, wordt als regel – behoudens bijzondere omstandigheden – verondersteld dat de belanghebbende immateriële schade heeft geleden in de vorm van spanning en frustratie. Het bestuursorgaan en/of de Staat (Minister van Justitie en Veiligheid) kan door de rechter worden veroordeeld tot vergoeding van die schade, indien de belanghebbende daarom heeft verzocht. In de rechtspraak van de Raad wordt tot de hiervoor bedoelde bijzondere omstandigheden in ieder geval het geval gerekend waarin er geen financieel belang bij een procedure is. In zo’n geval mag zonder meer worden verondersteld dat de lange duur van de procedure niet of nauwelijks tot spanning en frustratie bij de belanghebbende heeft geleid en hoeft geen vergoeding van immateriële schade te worden toegekend, maar kan worden volstaan met de constatering dat de redelijke termijn is overschreden.4.

Het financiële belang moet afzonderlijk worden bepaald voor elke fase van het geding waarop het verzoek om vergoeding van immateriële schade betrekking heeft aan de hand van de standpunten die de belanghebbende in die fase heeft ingenomen.5.

Bij de vaststelling van dat financiële belang wordt verder geen rekening gehouden met het belang dat is gemoeid met nevenbeslissingen van bestuursorganen en rechters met betrekking tot zo’n procedure, dat wil zeggen beslissingen die verband houden met het voeren van bezwaar- en beroepsprocedures. Dat betreft bijvoorbeeld beslissingen over vergoeding van proceskosten, griffierechten, wettelijke rente en materiële en/of immateriële schade, en beslissingen over de verschuldigdheid van een dwangsom wegens niet tijdig beslissen.6.

Voorgaande uitgangspunten betekenen in dit geval het volgende. Gelet op het herzieningsverzoek in samenhang met (de inhoud van) de hoger beroepszaken zoals genoemd in 1.1 tot en met 1.2 is het financiële belang van verzoeker alleen nog gelegen in het verkrijgen van dwangsommen wegens niet tijdig beslissen. Hiermee wordt bij het vaststellen van het financiële belang geen rekening gehouden. Dit betekent dat verzoeker geen financieel belang bij deze procedure heeft en dat zonder meer mag worden verondersteld dat de lange duur van de procedure bij verzoeker niet of nauwelijks tot spanning en frustratie heeft geleid. De Raad volstaat daarom met de constatering dat de redelijke termijn met bijna vier maanden is overschreden.