4.2.1 Overeenkomstige toepassing van artikel 3:213 lid 1 BW

561. In paragraaf 2.3 is de regeling van zaaksvervanging van artikel 3:213 lid 1 BW al kort aan de orde gekomen. Op grond van artikel 4:138 lid 2 BW is deze regeling van overeenkomstige toepassing op de tweetrapserfstelling.1 Artikel 3:213 lid 1 BW bepaalt dat hetgeen in de plaats treedt van aan vruchtgebruik onderworpen goederen doordat daarover bevoegdelijk wordt beschikt, aan de hoofdgerechtigde toebehoort en eveneens aan het vruchtgebruik is onderworpen. Hetzelfde is het geval met hetgeen door inning van een aan vruchtgebruik onderworpen vordering wordt ontvangen, en met vorderingen tot vergoeding die in de plaats van aan vruchtgebruik onderworpen goederen treden, waaronder begrepen vorderingen ter zake van waardevermindering van die goederen. In paragraaf 2.3 is reeds uiteengezet dat deze regeling óók bij de tweetrapserfstelling goederenrechtelijke werking heeft. De op grond van artikel 4:138 lid 2 BW van overeenkomstige toepassing verklaarde regels van vruchtgebruik bepalen immers in absolute zin de positie van de bezwaarde en de verwachter, zodat ook de van-overeenkomstige-toepassingsverklaring van artikel 3:213 lid 1 BW goederenrechtelijke werking heeft.2 Toepassing van artikel 3:213 lid 1 BW geeft aan de verwachter dus niet slechts een obligatoir recht op levering van het vervangende goed jegens de bezwaarde,3 maar maakt hem van rechtswege voorwaardelijk eigenaar van het aan de bezwaarde geleverde vervangende goed. Wanneer artikel 3:213 lid 1 BW aldus wordt ‘vertaald’ ten behoeve van de tweetrapserfstelling houdt dit in dat hetgeen in de plaats treedt van een voorwaardelijk verkregen goed, doordat de bezwaarde daar bevoegdelijk en onvoorwaardelijk over beschikt, aan die bezwaarde toebehoort en eveneens voorwaardelijk door de verwachter wordt verkregen, ook al is dit niet aan hem geleverd.4^, 5 Naar geldend recht betekent dit dat het voorwaardelijke recht van eigendom van de verwachter dat eerst op het verloren goed rustte (het goed waarover de bezwaarde bevoegdelijk heeft beschikt) van rechtswege op het daarvoor in de plaats getreden goed gaat rusten, dus ook als dit alleen aan de bezwaarde is geleverd.6 In de alternatieve opvatting over de structuur van het goederenrecht betekent dit dat het vervangende goed krachtens zaaksvervanging van rechtswege voorwaardelijk door de verwachter wordt verkregen. Daardoor wordt bij de bezwaarde het op basis van de levering tot stand gekomen onvoorwaardelijke effect van de verkrijging van het vervangende goed ‘omgezet’ in een voorwaardelijk effect, en wel onder dezelfde ontbindende voorwaarde als waaronder de bezwaarde het ‘verloren’ goed had verkregen. De zaaksvervanging heeft dus niet alleen tot gevolg dat de verwachter het vervangende goed van rechtswege verkrijgt, maar heeft ook gevolgen voor het effect van de verkrijging van dat goed door de bezwaarde. Dat effect wordt van rechtswege ‘afgezwakt’ van onvoorwaardelijk naar voorwaardelijk, waardoor dit niet meer absoluut is. Die inbreuk op het effect van de verkrijging wordt dan weer gereguleerd door analoge toepassing van de bepaling van Titel 3.8 BW, zoals dat ook voor de andere goederen van het tweetrapsvermogen geldt.