Redelijkheid en billijkheid als gedragsnorm (R&P nr. CA6) 2012/6.5:6.5 Epiloog

Redelijkheid en billijkheid als gedragsnorm (R&P nr. CA6) 2012/6.5

6.5 Epiloog

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Blijkens het voorgaande kan de samenleving niet zonder redelijkheid en kan de rechtsgemeenschap niet zonder de daarop voortbouwende norm van redelijkheid en billijkheid. Redelijkheid is, kortom, de ultieme gemeenschapsnorm, die de samenleving gelijktijdig formeert en normeert:

"Redelijkheid is gemeenschapsstichtend en wordt door de gemeenschap, en alleen maar door haar, gesanctioneerd; redelijkheid kan onmogelijk worden gemotiveerd door solipsistische behoeften en begeerten; redelijkheid doet beroep op een gemeenschapsconsensus en vindt haar uiteindelijke legitimatie in en door de norm die wordt voorgehouden door de gemeenschap der subjecten."1

Die steeds tussen leden van de gemeenschap bestaande gehoudenheid tot redelijkheid vertaalt zich in het recht in de verplichting van de justitiabelen om zich in hun gedrag te richten naar de eisen van redelijkheid en billijkheid (art. 6:2 lid 1 BW). Die verplichting brengt in de regel met zich dat partijen hun eens gegeven woord gestand moeten doen, maar kan onder bijzondere omstandigheden eveneens tot een al of niet gedeeltelijke verbreking van de contractsband leiden. Waar partijen strijden over de uitleg van hun contract dienen zij zich al evenzeer te laten leiden door redelijkheid en billijkheid en daarmee door de verplichting elkaars gerechtvaardigde belangen serieus te nemen. Doet zich op grond van onvoorziene omstandigheden een verstoring van de contractuele relatie voor, dan dienen partijen eveneens als redelijke mensen te handelen en billijkheid jegens elkaar te betrachten bij het zoeken naar en vinden van een geschikte oplossing. Staan zij in rechte tegenover elkaar dan dienen zij zich al evenzeer redelijk te gedragen en elkaars processuele belangen serieus te nemen. Het burgerlijk proces, ten slotte, is bij uitstek een plek voor rekenschap, een plek waar rechtssubjecten als leden van de "gemeenschap van redelijken" over en weer jegens elkaar dienen in te staan voor hun verklaringen en gedragingen en deze desgevraagd jegens elkaar (en jegens de gemeenschap) dienen te kunnen verantwoorden. Dit proces van rekenschap geven en verantwoording afleggen dient bij voorkeur primair door partijen zelf te worden geïnitieerd. Het is in de eerste plaats aan partijen zelf om in het burgerlijk proces elkaar waar nodig op elkaars redelijkheid(sgehalte) aan te spreken en aldus bestaan en betekenis van die norm bij elkaar te bevestigen en in te prenten.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.