1.4 Opbouw van deze studie

De studie kent zeven hoofdstukken. In het tweede hoofdstuk beschrijf ik de elementen die van invloed zijn op een rechtvaardig proces van informatiegaring. Die vormen het kader waarbinnen een rechtvaardige gegevensverstrekking vervolgens plaats kan vinden. In de conclusie geef ik antwoord op de eerste onderzoeksvraag en tevens ook op de eerste laag van de probleemstelling. Vervolgens behandel ik de resterende vier onderzoeksvragen in de vier volgende hoofdstukken. In hoofdstuk drie staat de tweede onderzoeksvraag centraal: de wettelijke taak van de Belastingdienst. Daarin geef ik antwoord op de vraag welke rol als ‘informant’ de Belastingdienst kan spelen gegeven zijn taakuitoefening. Optreden als de ‘ogen en oren’ van de andere toezichthouders.

In het volgende hoofdstuk vergelijk ik de taak van het fiscale toezicht met die van de andere vormen van toezicht. De fiscale toezichtstaak onderscheidt zich volgens de politieke beschouwingen van de taak van de andere toezichthouders. Is dat alleen een formele kwalificatie of is er ook een materieel onderscheid? De Belastingdienst houdt toezicht op het uitvoeren van de eigen taak (belastingheffing). De andere toezichthouders richten zich in het algemeen op het houden van toezicht op de naleving van bepaalde wet- en regelgeving. In de praktijk is de scheidslijn tussen deze twee vormen van toezicht echter niet scherp te trekken. Omdat het toekennen van bevoegdheden volgens de politiek bepaald wordt door het karakter van deze twee vormen van toezicht, wil ik vaststellen of het wezen van deze vormen van toezicht nu wel zo onderscheidend is.

In de hoofdstukken vier en vijf staan respectievelijk de derde en vierde onderzoeksvraag centraal. In die hoofdstukken vindt de rechtsvergelijking plaats tussen de fiscale bevoegdheden (AWR) met respectievelijk specifieke bevoegdheden en algemene bevoegdheden vanuit de Awb. In hoofdstuk vier positioneer ik eerst de toezichthouders ten opzichte van de Belastingdienst vanuit hun specifieke wettelijke taken en bevoegdheden. Vervolgens vergelijk ik in het vervolghoofdstuk de AWR met de Awb. De vergelijking vindt primair plaats vanuit het juridische perspectief. Hoever strekken de afzonderlijke bevoegdheden voor het rechtmatig verkrijgen van gegevens? Vanuit deze vergelijking analyseer ik vervolgens de verschillen tussen de toezichtsbevoegdheden.

Het is een analyse bezien vanuit tijd, cultuur en functionaliteit voor het effectief kunnen uitvoeren van de taken. Na deze analyse wil ik inzicht verschaffen over de invloed van de specifieke bevoegdheden op het (kunnen) verkrijgen van gezamenlijke en unieke gegevens. Hiermee wil ik een antwoord geven op de vraag of de Belastingdienst over unieke informatie beschikt ten dienste van de belastingheffing.

In hoofdstuk zes zoek ik naar de wijze waarop de Belastingdienst binnen zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid de fiscale toezichtgegevens kan delen met andere toezichthouders. In dit hoofdstuk bepaal ik de kaders waarbinnen de Belastingdienst zijn fiscale toezichtgegevens deelt met andere toezichthouders. Daarbij beschrijf ik kort de mogelijkheden fiscale gegevens te delen met anderen en de wijze waarop binnen dat kader een belangenafweging plaats moet vinden. Hiermee beantwoord ik de vijfde onderzoekvraag.

Met de antwoorden op de onderzoeksvragen kom ik in hoofdstuk zeven tot de beantwoording van mijn centrale probleemstelling. Ik formuleer mijn conclusies en aanbevelingen voor een wijze van harmoniseren van de mogelijkheden tot het vergaren van gegevens en een rechtvaardige integratie van gegevens van de Belastingdienst in het rijksbrede toezicht. Tot slot schets ik de contouren van een digitale Basisregistratie Toezichtgegevens. Hier zijn de gegevens opgenomen waarover meerdere toezichthouders rechtvaardig kunnen beschikken.