12.3.2.2 De gevolgen van de vernietiging

De primaire, secundaire en tertiaire gevolgen van de vernietiging van een beschikking waarin (onmiddellijke) voorzieningen zijn getroffen, hangen af van de (onmiddellijke) voorzieningen die zijn getroffen. Hier volgt een overzicht.

Ten eerste is het mogelijk dat de vennootschap bij wijze van onmiddellijke voorziening was verboden om iets te doen (bijvoorbeeld het nemen van besluiten over een bepaald onderwerp, of het nakomen van een overeenkomst1). Indien de desbetreffende beschikking wordt vernietigd moet achteraf worden geconstateerd dat het desbetreffende verbod nooit heeft gegolden (primair en secundair gevolg). Eventuele schendingen van dat verbod zijn derhalve alsnog gesauveerd (tertiair gevolg). De tijd waarin men zich van de verboden handelingen heeft onthouden, komt echter niet meer terug. Dat laatste zal kunnen worden rechtgezet enkel door schadevergoeding (tertiair gevolg).

Ten tweede kan het voorkomen dat de ondernemingskamer bij beschikking een besluit van de vennootschap heeft vernietigd en dat deze beschikking op zijn beurt wordt vernietigd. Dat betekent dat het besluit van de vennootschap toch van kracht is gebleven (secundair gevolg). De tertiaire gevolgen daarvan hangen af van de vraag hoe de vennootschap en de bij haar organisatie betrokkenen hebben gehandeld naar aanleiding van de vernietiging van het besluit. Indien naar aanleiding van de vernietiging van het besluit inmiddels al bepaalde (rechts)handelingen zijn verricht om de gevolgen van dat besluit terug te draaien, zal dat mijns inziens onverschuldigd zijn gebeurd. Zulks naar analogie van betalingen naar aanleiding van een later vernietigd vonnis.2

Ten derde kan het voorkomen dat de regels omtrent besluitvorming tijdelijk zijn gewijzigd (bijvoorbeeld een ander orgaan is bevoegd om een (emissie) besluit te nemen, of een goedkeuringsbevoegdheid van de aandeelhoudersvergadering is tijdelijk niet van kracht). De vernietiging van de desbetreffende beschikking brengt dan mee dat de desbetreffende regels toch niet zijn gewijzigd (secundair gevolg). Dat kan (tertiaire) gevolgen hebben voor de rechtsgeldigheid van de besluiten die zijn genomen. In geval van noodzaakfinanciering3 moet bijvoorbeeld worden geconstateerd dat het bestuur toch niet was gemachtigd om een emissiebesluit te nemen, maar dat de aandeelhoudersvergadering die bevoegdheid had. Afhankelijk van om wat voor regels het gaat, zijn de aldus tot stand gekomen besluiten krachteloos,4 non-existent, nietig of vernietigbaar (tertiair gevolg). Vervolgens dient aan de hand van de normaliter daarvoor geldende regels te worden bepaald in hoeverre dat verdere (tertiaire) gevolgen heeft. Zo zal moeten worden nagegaan of (toch) sprake is van een geldig besluit, of het ontbreken van een geldig besluit gevolgen heeft voor derden (gaat het om een besluit met directe of indirecte externe werking) en in hoeverre deze derden aanspraak kunnen maken op derdenbescherming (bijvoorbeeld op grond van art. 2:16 lid 2 BW). Op deze derdenbescherming wordt ingegaan in par. 12.3.3.

Ten vierde kan het voorkomen dat de ondernemingskamer tijdelijk de bezetting van organen heeft gewijzigd (d.m.v. aandelenoverdracht ten titel van beheer, of schorsing, ontslag, of tijdelijke aanstelling van bestuurders en commissarissen). De vernietiging van de desbetreffende beschikking brengt dan mee dat de bezetting van de desbetreffende organen toch niet is gewijzigd (primair gevolg). Dat kan complexe tertiaire gevolgen hebben die in par. 12.3.2.3 en 12.3.3 worden besproken.