12.2.1 Inleiding

Het woord ‘bestemmen’ werd onder het regime van het oude Burgerlijk Wetboek onder andere gebruikt in relatie tot de buurweg, waarover in hoofdstuk 28, en de erfdienstbaarheden door bestemming. Over de erfdienstbaarheden door bestemming werd gesproken in art. 747 BW (oud).1

Brengt een eigenaar twee aan hem toebehorende erven ten opzichte van elkaar in een zodanige toestand dat een voortdurende en zichtbare erfdienstbaarheid zou kunnen ontstaan indien de erven in twee handen waren geweest dan ontstaat door verkoop van een van de erven een erfdienstbaarheid door bestemming. Smalbraak2 noemt als voorbeeld de aanwezigheid van ramen die niet voldoen aan art. 695 BW (oud). Bestemmen ziet hier op handelingen van de eigenaar van beide erven. Hij richt de erven ten opzichte van elkaar zodanig in dat het ene erf opeen bepaalde wijze genots- dan wel gebruiksmogelijkheden ontleent aan het andere erf. Hij stelt, met andere woorden, het doel van het gebruik van de erven vast. Hij kadert de genots- en gebruiksmogelijkheden van de erven in en geeft aldus grenzen aan.

In het huidige Burgerlijk Wetboek komt het begripbestemming onder andere aan de orde in verband met vruchtgebruik (art. 3:208) en erfpacht (art. 5:89). In beide gevallen gaat het om het vaststellen van genots- en gebruiksdoeleinden.

Over bestemming wordt vaak gesproken in verband met wijziging daarvan. Als voorbeeld van wijziging van de bestemming wordt in verband met vruchtgebruik aangemerkt het ombouwen van een buitenplaats tot restaurant.3 Het gebruik van een onroerende zaak als kantoorpand wijzigen in het gebruik als heroïne-uitgiftepunt is ook aan te merken als een bestemmingswijziging.4