Rb. Assen, 31-01-2012, nr. 295015 - CV EXPL 10-5914

[eiser] is op 25 juli 2006, op Texel een bedrijfsongeval overkomen.

Tijdens werkzaamheden aan een kopgevel van een ligboxstal is [eiser] door een lichtdoorlatende en niet mandragende golfplaat van een bestaande stal gezakt, en op een ongeveer 4,5 meter lagere betonvloer gevallen. [eiser] heeft hierdoor ernstig (neurologisch) letsel opgelopen en hij is drie maanden opgenomen geweest in een ziekenhuis. Hij is niet verzekerd voor financiële schade.

Het project waaraan [eiser] werkte zag op de bouw van een nieuwe ligboxenstal voor koeien, die aan een oude, reeds bestaande stal werd gebouwd. [eiser] deed dit (op uurbasis) als zelfstandige, in opdracht van [W] c.s.

[W] c.s. hadden het project aangenomen van Pontmeyer, aan wie de hoofdaannemer (Bouwbedrijf [V] B.V.) de levering en montage van dak- en gevelplaten had uitbesteed. [W] c.s. voerden de montage volledig zelf uit; Pontmeyer heeft de bouwlocatie noch voor, noch tijdens de werkzaamheden bezocht.

[eiser] verrichtte zijn werkzaamheden aan de kopgevel samen met [HW]. Die kopgevel (met een afmeting van 2 x 12 meter) bevond zich op de aansluiting van het nieuwgebouwde gedeelte van de stal en het reeds bestaande deel. Op de kopgevel moesten gevelplaten worden aangebracht, omdat het dak van de nieuwbouw hoger was dan dat van de bestaande stal.

De golfplaat waar [eiser] doorheen zakte was geplaatst op het oude gedeelte van de stal, vlak bij de aansluiting van beide stallen. [eiser] en [HW] hadden net voor het ongeval de laatste werkzaamheden op het dak van de nieuwbouw afgerond, en zij zouden daarna de gevelplaten op de kopgevel gaan monteren. [eiser] is van het dak van de nieuwbouw op het oude dak van de bestaande bouw geklommen en vervolgens op de golfplaat terecht gekomen en daar doorheen gezakt. Op dat moment bevond [HW] zich (in verband met een sanitaire pauze) niet op het dak.

Pontmeyer had met de hoofdaannemer en [W] c.s. afgesproken dat zij zou zorgen voor veiligheidsnetten onder het dak. Hiervoor heeft zij het bedrijf [B] Veiligheidsnetten B.V. in Den Oever (hierna: de firma [B]) ingeschakeld. Pontmeyer heeft dit bedrijf de bouwtekeningen toegestuurd en opdracht gegeven om alleen onder het nieuwbouwgedeelte van de stal veiligheidsnetten aan te brengen. Daardoor bevond zich onder de plek waar [eiser] doorheen zakte geen valbescherming.

De Arbeidsinspectie heeft een onderzoek ingesteld. Daaruit volgde dat een overtreding van artikel 10 van de Arbeidsomstandighedenwet (voorkomen van gevaar voor derden) had plaatsgevonden. Voorts is door de inspecteur een overtreding van artikel 32 van die wet geconstateerd. Het eerste lid van dat artikel luidt als volgt:

Strafbepaling

Artikel 32

In het kader van het onderzoek van de Arbeidsinspectie zijn voor zover van belang de volgende getuigenverklaringen afgelegd:

[K], projectleider Dak- en Gevelbeplating bij Pontmeyer:

[HW], procespartij:

[eiser], zelf:

[B], de mede-eigenaar van de firma [B]

De bewuste fax ontbreekt in het procesdossier.

[MW], directeur Pontmeyer:

[W] c.s. en Pontmeyer vorderen over en weer dat de ander bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad, wordt veroordeeld tot betaling van datgene waartoe zij als gedaagden in de hoofdzaak jegens [eiser] mochten worden veroordeeld, met inbegrip van de kosten van de hoofdzaak en de kosten van de vrijwaringprocedure.

Standpunt [W] c.s.

[W] c.s. stellen dat Pontmeyer volledig draagplichtig is voor de schade van [eiser]. Zij voeren aan dat Pontmeyer verantwoordelijk was voor het aanbrengen van veiligheidsnetten. Pontmeyer heeft echter ten onrechte en zonder [W] c.s. daarvan vooraf op de hoogte te stellen, de firma [B] niet de opdracht gegeven om dat ook in de bestaande stal te doen. Dit terwijl het Pontmeyer bekend was dat er gevelbeplating aan de nieuwbouw zou moeten worden gemonteerd, waartoe onvermijdelijk was dat het dak van de bestaande stal zou worden betreden.

Pontmeyer wist of behoorde te weten dat [W] c.s. het aanbrengen van de veiligheidsnetten geheel aan haar overlieten en op dat front zelf niets zouden ondernemen. Pontmeyer wist of behoorde ook te weten dat als [W] c.s. eenmaal met hun werkzaamheden bezig waren, zij daarmee niet eenvoudig konden stoppen. Pontmeyer nam daardoor welbewust het risico dat [W] c.s. met gedeeltelijk ontbrekende veiligheidsvoorzieningen de hen opgedragen werkzaamheden zouden uitvoeren. De gevolgen daarvan moeten daarom geheel voor rekening van Pontmeyer blijven.

Standpunt Pontmeyer

Pontmeyer meent dat alleen [W] c.s. draagplichtig zijn.

Pontmeyer voert aan dat zij voorafgaand aan de werkzaamheden met [W] c.s. heeft overlegd over het aanbrengen van veiligheidsnetten en dat daarbij is overeengekomen dat Pontmeyer de vangnetten onder de nieuwbouw zou laten ophangen. Zij heeft dan ook volledig aan de op haar rustende verplichting voldaan. Pontmeyer bestrijdt ook dat het onvermijdelijk was dat het dak van de bestaande stal zou worden betreden: [W] c.s. beschikten over een hoogwerker, waarmee zonder enig risico aan de zijkanten van de nieuwe stal zou kunnen worden gewerkt. De beslissing om dat niet te doen komt voor rekening van [W] c.s.

Bovendien hadden [W] c.s., als zij de situatie als onveilig zouden hebben beoordeeld, nooit aan het werk hebben mogen gaan. [W] c.s. hadden [eiser] in dat geval ook nooit alleen (en kennelijk zonder goede instructies) op het dak mogen laten. Bovendien hebben [W] c.s., die de regie ter plaatse in handen hadden, verzuimd om andere veiligheidsmaatregelen te nemen, zoals het aanbrengen van loopplanken en het gebruik van de hoogwerker. Pontmeyer mocht er op vertrouwen dat [W] c.s. de veiligheid zou waarborgen, omdat [W] c.s. VCA-gecertificeerd waren en derhalve bekend zijn met alle procedures en regels met betrekking tot veiligheid en gezondheid van werknemers. Pontmeyer, die zelf nooit montagewerkzaamheden uitvoert, had hen (mede) om die reden als aannemer gekozen.

Het is daarom uitsluitend toe te rekenen aan [W] c.s., die ter plaatse de leiding en regie hadden en bovendien feitelijk bij de werkzaamheden ter plaatse waren betrokken, dat de schade van [eiser] is ontstaan.

In het vonnis in het (bevoegdheid-)incident van 22 maart 2011, heeft de kantonrechter reeds overwogen dat de enkele omstandigheid dat [eiser] zijn werkzaamheden voor [W] c.s. als zelfstandige heeft verricht, onvoldoende is om hem een beroep op artikel 7:658 lid 4 BW te ontzeggen. Voor toepassing van dat artikel wordt met name van belang geacht of [eiser] ten opzichte van [W] c.s. een positie innam die vergelijkbaar is met eigen werknemers, waarbij het vooral aankomt op de vraag of de werkzaamheden die [eiser] voor [W] c.s. verrichtte onder hun normale bedrijfsuitoefening vielen, en of er sprake was van enige gezagsverhouding in die zin dat zij zeggenschap hadden over de wijze waarop [eiser] zijn werkzaamheden uitvoerde.

De kantonrechter is van oordeel dat aan beide voorwaarden is voldaan. Uit de getuigenverklaringen van [HW] en [eiser] blijkt genoegzaam dat [W] c.s. bepaalde wat er moest gebeuren en aan [eiser] instructies gaf. [W] c.s. hebben ook niet gemotiveerd betwist dat sprake was van een gezagsverhouding. De vordering van [eiser] zal dan ook worden getoetst aan artikel 7:658 BW.

Niet in geschil is dat [eiser] het ongeval op 25 juli 2006 tijdens de uitoefening van zijn werkzaamheden is overkomen. [W] c.s. zijn daarom aansprakelijk voor de schade die daarvan het gevolg is, tenzij zij aantonen dat zij alle maatregelen hebben getroffen die redelijkerwijs nodig waren om het ongeval te voorkomen of dat het ongeval in belangrijke mate het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van [eiser].

Van beide is hier geen sprake. [W] c.s. erkennen (ook in de hoofdzaak) dat:

Gelet op het voorgaande zal de kantonrechter voor recht verklaren dat [W] c.s. hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de schade die [eiser] ten gevolge van het ongeval op 25 juli 2006 heeft geleden en lijdt.

Ten aanzien van Pontmeyer

In het incident heeft de kantonrechter voorshands geoordeeld dat tussen [eiser] en Pontmeyer geen gezagsverhouding heeft bestaan en dat artikel 7:658 lid 4 BW daarom niet op hun verhouding van toepassing is. [eiser] heeft in de hoofdzaak geen aanvullende feiten gesteld die tot een ander oordeel nopen. Het beroep op artikel 7:658 lid 4 BW wordt dan ook verworpen.

[eiser] heeft (meer) subsidiair aangevoerd dat Pontmeyer onrechtmatig tegenover hem heeft gehandeld. Op zijn stelling dat Pontmeyer op grond van artikel 6:171 BW aansprakelijk is voor het handelen van [W] c.s. is [eiser] na Pontmeyers betwisting niet meer teruggekomen. De kantonrechter zal deze (overigens voldoende weerlegde) grondslag daarom verder laat rusten, en de vordering alleen toetsen aan artikel 6:162 BW.

[eiser] stelt dat het de verantwoordelijkheid van Pontmeyer was om voor veiligheidnetten te zorgen. Hij meent dat Pontmeyer in de strijd met haar zorgplicht heeft nagelaten om deze ook onder het dak van de bestaande stal te laten aanbrengen, terwijl zij wist althans behoorde te begrijpen dat er bij de montagewerkzaamheden op diverse plaatsen valgevaar was, waardoor er levensgevaar of ernstige schade aan de gezondheid van werknemers zoals hijzelf kon ontstaan of te verwachten was. [eiser] voert aan dat Pontmeyer beschikte over de bouwtekeningen. Zij had moeten weten dat er ook werkzaamheden vanaf het oude gedeelte dienden te worden verricht, althans zich ervan moeten vergewissen of dat het geval zou zijn. Van Pontmeyer had meer onderzoek mogen worden verlangd, voordat zij haar opdracht aan de firma [B] verstrekte.

Pontmeyer erkent dat zij de veiligheidsnetten diende te regelen, maar bestrijdt dat zij de (zorg)plicht had om deze ook onder de bestaande bouw aan te laten brengen:

De kantonrechter stelt vast dat Pontmeyer de verplichting op zich had genomen om te zorgen voor de aanwezigheid van veiligheidsnetten op de bouwplaats. Pontmeyer wist dat die netten tot doel hadden om degenen die het project feitelijk uitvoerden te beschermen tegen ernstige gevolgen van een mogelijke val. De kantonrechter is dan ook van oordeel dat op Pontmeyer ten opzichte van die personen een vergaande verplichting en verantwoordelijkheid rustte om ervoor te zorgen dat dit goed en compleet gebeurde. Blijkens de verklaring van haar projectleider de [K], heeft Pontmeyer aan de firma [B] ook opgedragen om dat te controleren.

Pontmeyer erkent dat zij de bouwtekeningen van het project kende en deze naar de firma [B] heeft gestuurd toen zij daar de veiligheidsnetten bestelde. Zij was ook de aannemer van het project en de leverancier van de bouwmaterialen. Dat betekent dat Pontmeyer wist dat er tussen het dak van de nieuwbouw en het dak van de bestaande stal een hoogteverschil bestond dat moest worden gedicht met gevelplaten op de kopgevel. Zij wist dus ook dat die gevel 2 x 12 meter breed was en het bestaande dak ongeveer 4,5 meter hoog. Onder deze omstandigheden geldt als vertrekpunt dat Pontmeyer, ter voorkoming van ernstige ongelukken, ook onder de oudbouw veiligheidsnetten had moeten laten aanbrengen. Dat is niet gebeurd: de netten eindigden (ondanks de open verbinding tussen beide stallen) precies onder de nieuwbouw en liepen zelfs niet een beetje door, wat met het oog op het aanbrengen van de gevelplaten op de kopgevel in de rede had gelegen en een kleine moeite was geweest. De kantonrechter overweegt dat Pontmeyer in haar conclusie van antwoord heeft aangegeven dat het dak van de bestaande bouw kon worden betreden, als daar maar voldoende andere veiligheidsmaatregelen werden getroffen. Dit duidt erop dat Pontmeyer onderkende dat het (golfplaten) dak van de bestaande bouw op zichzelf onvoldoende draagkracht had om veilig te werken. Ook de verklaring van [HW] dat de opdrachtgever, boer [S], niet wilde dat de firma [B] de veiligheidnetten in de bestaande bouw doorzette, duidt erop dat het aanvankelijk wenselijk werd geacht om dat wel te doen.

Gelet op de hiervoor genoemde omstandigheden, is de kantonrechter van oordeel dat Pontmeyer zich in haar verhouding tot [eiser] slechts kan disculperen, indien zij zich er voordat zij de firma [B] opdracht gaf om de veiligheidsnetten alleen onder de nieuwbouw aan te brengen, van heeft vergewist dat het bestaande dak bij de uitvoering van de werkzaamheden niet hoefde te worden betreden, dan wel dat [W] c.s. voldoende vervangende veiligheidsmaatregelen zouden treffen. Pontmeyer mocht er niet zonder meer van uitgaan dat dit het geval zou zijn. Ook niet indien [W] c.s. (wat zij overigens betwisten) haar in het vooroverleg hadden gezegd dat de veiligheidsnetten niet onder de bestaande stal hoefden te worden aangebracht. Die omstandigheid speelt wel een belangrijke rol bij de vraag wie in hun onderlinge relatie welk deel van [eiser]s schade moet dragen, maar is op zichzelf bezien onvoldoende om Pontmeyers zorgplicht ten opzichte van [eiser] weg te nemen.

Pontmeyer heeft niet gesteld dat zij één en ander bij [W] c.s. heeft geverifieerd. Ook uit de verklaringen die haar projectleider [K] en de heer [HW] na het ongeval tegenover de Arbeidsinspectie hebben afgelegd blijkt niet dat dit is gebeurd. Pontmeyer beargumenteert slechts dat zij er op mocht vertrouwen dat het aanbrengen van netten onder de nieuwbouw volstond, maar dat is hier niet voldoende.

Onder deze omstandigheden acht de kantonrechter Pontmeyer naast [W] c.s. hoofdelijk aansprakelijk voor [eiser]s schade. Dat Pontmeyer niet wist dat [W] c.s. bij de uitvoering van het werk ook derden zouden inschakelen leidt niet tot een ander oordeel. Dit zou alleen gewicht in de schaal leggen als [W] c.s. tegen Pontmeyer hebben gezegd dat zij het project helemaal alleen zouden uitvoeren. Gesteld noch gebleken is dat [W] c.s. dat hebben gedaan.

Subsidiair voert Pontmeyer aan dat de schade op grond van artikel 6:101 BW geheel of gedeeltelijk voor rekening van [eiser] moet blijven omdat hij (mede) schuld heeft aan het ongeval: [eiser] was eigenaar van een bedrijf dat gespecialiseerd was in het leggen van dakpannen, en hij wist - zoals uit zijn verklaring tegenover de Arbeidsinspectie

blijkt - heel goed dat hij niet op onbeveiligde delen van het dak kon gaan staan. [eiser] had er ook zelf voor moeten zorgen dat het dak veilig was voordat hij het betrad, en hij had zich moeten houden aan de instructies die [HW] hem kennelijk heeft gegeven.

Voor een vermindering van de schadeplicht wegens eigen schuld van [eiser], is naar het oordeel van de kantonrechter in de gegeven omstandigheden geen plaats. Zij overweegt dat veiligheidsnetten nu juist bescherming moeten bieden tegen de gevolgen die ondoordachte of onhandige gedragingen kunnen hebben. Dat [eiser] welbewust het risico van een val van 4,5 meter hoogte heeft genomen, kan niet worden aangenomen. Gelet op de ernst van het ongeval, dienen de financiële consequenties voor rekening van Pontmeyer te worden gelaten.

Verdere gang van zaken in de hoofdzaak en in de vrijwaringzaken

Aangezien het ongeval inmiddels ruim vijf jaar geleden heeft plaatsgevonden, wil kantonrechter alvorens te beslissen over een verwijzing naar de schadestaat, nader worden voorgelicht over de schade die [eiser] ten gevolge van het ongeval heeft. Nu [W] c.s. en Pontmeyer in de vrijwaring twisten over de feitelijke gang van zaken rond het bestellen en het plaatsen van de veiligheidsnetten, en het rapport van de Arbeidsinspectie daarover geen uitsluitsel geeft, heeft de kantonrechter ook behoefte aan nadere inlichtingen op dat punt. Zij zal daarom een comparitie van partijen bepalen.

[eiser] dient uiterlijk twee weken voorafgaande aan de comparitie zoveel mogelijk inzicht te verschaffen de omvang van zijn schade.

Bij de comparitie dienen partijen in persoon te verschijnen, desgewenst vergezeld van hun gemachtigde. Bij die gelegenheid zal tevens worden bezien of partijen hun geschillen alsnog in onderling overleg tot een oplossing kunnen brengen. Het staat hen uiteraard vrij om dat al voor de comparitie te proberen.

In afwachting van een en ander, houdt de kantonrechter iedere verdere beslissing aan.

De beslissing

De kantonrechter:

In de hoofdzaak en in de beide vrijwaringzaken

verwijst de zaak naar de rolzitting van 14 februari 2012, op welke rolzitting partijen schriftelijk hun verhinderdata voor een periode van 12 weken aan de griffier dienen op te geven;

bepaalt dat de griffier vervolgens aan partijen schriftelijke opgave zal doen van de datum waarop de comparitie van partijen voor het verstrekken van inlichtingen en het beproeven van een schikking plaatsvindt;

bepaalt dat [eiser] uiterlijk twee weken voor de nader te bepalen comparitiedatum zoveel mogelijk inzicht dient te verschaffen in de omvang van zijn schade;

houdt iedere verdere beslissing aan.

verstaat dat partijen bij deze voldoende zijn opgeroepen om op voormelde terechtzitting te reageren.

Dit vonnis is gewezen door de kantonrechter mr. M.E. van Rossum en in het openbaar uitgesproken op 31 januari 2012.

typ/conc: 201/MER

coll: