Rb. Oost-Brabant, 08-10-2025, nr. 406178 HA ZA 24-418 (hoofdzaak) en 409202 HA ZA 24-640 (vrijwaringszaak)

De vorderingen in conventie en in reconventie lenen zich voor een gezamenlijke behandeling.

De opdrachtgever en de aannemer zijn het over verschillende kwesties niet eens. Deze worden hierna, voor zover mogelijk, behandeld.

De verschuldigdheid van btw over de aanneemsom

Een eerste kwestie die partijen verdeeld houdt, is of de opdrachtgever btw verschuldigd is over de aanneemsom.

In de offerte is geen bedrag inclusief btw genoemd. In de offerte (e-mail 24 februari 2023, productie 8 dagvaarding) is de aanneemsom onder een berekening op de volgende wijze beschreven:

“Kosten excl. 21% BTW: € 34.185,00”

De rechtbank is van oordeel dat de opdrachtgever de btw verschuldigd is. Het is weliswaar juist dat de aannemer een prijs heeft geoffreerd zonder btw en dat op grond van het bepaalde in artikel 6:193e BW een prijs inclusief btw had moeten worden vermeld. Anders dan de aannemer heeft betoogd is de rechtbank van oordeel dat dit artikel ook ziet op een dergelijke overeenkomst (aanneming van werk tussen een consument en een handelaar). De sanctie op niet nakoming van het bepaalde in artikel 6:193e BW is dat de overeenkomst (al dan niet deels) vernietigbaar kan zijn (artikel 6:193j BW). Voorwaarde daarvoor is echter dat de overeenkomst (deels) als gevolg van de oneerlijke handelspraktijk (in dit geval: het niet vermelden van de btw) tot stand is gekomen. Aan deze laatste voorwaarde is echter niet voldaan: ter zitting heeft de opdrachtgever desgevraagd toegelicht dat hij ook de overeenkomst had gesloten als een hoger bedrag inclusief btw was geoffreerd.

De aannemer en de opdrachtgever hebben in dit kader ook gedebatteerd over de vraag of het de opdrachtgever duidelijk was / had moeten zijn dat hij ook de btw verschuldigd was, maar die vraag behoeft niet te worden beantwoord, gezien het voorgaande.

De voorwaarden voor een post voor dakconstructie van € 3.810,- (ex btw)

De opdrachtgever en de aannemer zijn het niet eens over de vraag of de opdrachtgever een post van € 3.810,- (ex btw) voor dakconstructie moet betalen. Volgens de opdrachtgever zijn de aannemer en hij voor (betaling voor) deze post voorwaarden overeengekomen en zijn deze voorwaarden niet vervuld. De aannemer daarentegen betoogt dat de voorwaarden niet zijn overeenkomen en, voor zover dat wel het geval is, dat ze zijn vervuld.

De rechtbank is van oordeel dat de opdrachtgever het bedrag van € 3.810,- (ex btw) in beginsel voor de dakconstructie moet betalen, op grond van het volgende.

De opdrachtgever en de aannemer zijn de voorwaarden overeengekomen. Dat blijkt uit het volgende:

“Om uit de impasse te komen, mag u de extra factuur van 3810 euro opmaken voor het gehele project mits:

- het project daadwerkelijk 8 maart start en in aaneengesloten werkdagen het dak en dakkapel volledig wordt afgerond(weekend uitgestoten)

- er niet nogmaals verhoging van de kosten plaats vind

- er geen asbest achterblijft in het dak

- de constructie tekening van de nieuwe situatie wordt geleverd”

Uit dit bericht blijkt dat de opdrachtgever akkoord was, maar wel op de door hem genoemde voorwaarden. Daarmee heeft hij in feite een nieuw aanbod gedaan (artikel 6:225 lid 1 BW). Dat aanbod is geaccepteerd, omdat de aannemer vervolgens, op 28 februari 2023, heeft gereageerd door te antwoorden “Bedankt voor onderstaande opdracht […]” en hij daarin niet heeft aangegeven dat hij niet akkoord was met de voorwaarden.

De aannemer heeft hiertegen aangevoerd dat hij per e-mail van 13 april 2023 heeft aangegeven dat de voorwaarden niet akkoord waren. Dat maakt het oordeel niet anders, omdat deze e-mail te laat is gestuurd om nog effect te kunnen hebben. Inmiddels was de overeenkomst immers al tot stand gekomen (met het aanbod en de aanvaarding op 28 februari 2023). Bovendien werd de overeenkomst al uitgevoerd, omdat de aannemer al in maart / begin april 2023 aan het werk was gegaan.

De vraag is vervolgens of aan de gestelde voorwaarden (voor het in rekening mogen brengen van € 3.810,- ex btw voor de dakconstructie) is voldaan. De rechtbank is van oordeel dat dit het geval is.

De eerste voorwaarde is dat het werk aaneengesloten moest worden uitgevoerd. De rechtbank oordeelt dat aan deze voorwaarde is voldaan.

De aannemer heeft gesteld dat hij en/of de onderaannemer in de weekenden en op feestdagen hebben doorgewerkt om het project zo snel mogelijk te voltooien. Deze stelling is door de opdrachtgever niet betwist.

Hoewel de opdrachtgever heeft aangevoerd – en dit is eveneens niet betwist – dat er op sommige dagen niet is gewerkt, heeft hij niet concreet aangegeven om welke dagen het ging. De aannemer heeft in algemene zin toegelicht dat de niet-gewerkte dagen te maken hadden met weersomstandigheden of met omstandigheden bij de uitvoering van het werk waarbij ook de opdrachtgever een rol speelde. Volgens de aannemer lagen deze oorzaken buiten zijn invloedssfeer, en ook dit is niet weersproken.

Een redelijke uitleg van de betreffende voorwaarde brengt met zich mee dat niet-gewerkte dagen de aannemer niet kunnen worden tegengeworpen wanneer deze buiten zijn macht lagen. Nu is gesteld en niet is betwist dat dit voor de niet-gewerkte dagen het geval was, concludeert de rechtbank dat aan de voorwaarde is voldaan.

De tweede voorwaarde is dat geen prijsverhoging plaats zou vinden. Het is niet gesteld of gebleken dat er een dergelijke prijsverhoging is geweest.

De derde voorwaarde is dat er geen asbest in het dak zou achterblijven. De rechtbank is van oordeel dat aan de voorwaarde is voldaan. Vaststaat dat een klein deel van het asbest is achtergebleven. De aannemer heeft echter toegelicht dat deze asbest niet kon worden verwijderd zonder aanzienlijke schade en kosten en dat de achtergebleven asbest geen risico vormt. Verder heeft de aannemer per app van 3 april 2023 aangegeven dat:

“De asbestsanering is afgerond. Onder de dakkapel tpv de aansluiting van de buren blijft een strookje asbest ca. 30cm zitten. Dit is niet te saneren zonder schade aan beide dakkapellen... verder alles volgens plan verlopen [duimpje]”

Hierop heeft de opdrachtgever niet onverwijld gereageerd door te stellen dat ook de laatste asbest moest worden verwijderd (dit is pas gedaan op 9 mei 2023, toen ook andere zaken zijn besproken). In dat licht heeft de aannemer naar het oordeel van de rechtbank mogen begrijpen dat ook de opdrachtgever het goed vond als een klein stukje asbest zou achterblijven. De rechtbank neemt daarbij ook in aanmerking dat tegenover de stellingen dat de asbest geen risico vormt en dat de woning asbestveilig is, niets is gesteld / niet is toegelicht waarom het laatste restje asbest toch verwijderd zou moeten worden.

De vierde voorwaarde is dat er een constructietekening zou worden gemaakt. Naar het oordeel van de rechtbank heeft de opdrachtgever de overeenkomst gewijzigd in de zin dat afstand is gedaan van deze voorwaarde. De aannemer heeft toegelicht dat de constructietekening verband hield met een aanvraag voor een vergunning. Dat wordt ondersteund door de offerte (productie 8 dagvaarding), waar, onder meer, staat: “3. Vergunning incl. tekenwerk […] € 850,000”. De vergunning bleek later (na de totstandkoming van de overeenkomst) niet nodig te zijn en daarvoor zijn ook geen kosten in rekening gebracht – de vergunning bleek enkel nodig te zijn voor een dakkapel aan de voorzijde en daarvoor is geen opdracht gegeven, aldus de aannemer. Ook dit is niet betwist. In dat licht heeft de aannemer mogen aannemen dat ook het maken de tekening niet meer nodig was. Het woord “tekenwerk” wordt immers in voornoemd citaat in een adem genoemd met “Vergunning”. Evenmin is gebleken dat voor de vergunning(aanvraag) is betaald. Ter zitting heeft de opdrachtgever gesteld dat hij sowieso een tekening wilde hebben (los van de vergunning(aanvraag)), maar geen feiten zijn gesteld waaruit volgt dat de aannemer had moeten begrijpen dat de opdrachtgever dat wilde voor of bij de totstandkoming van de overeenkomst.

Aan de voorwaarden is voldaan. De opdrachtgever is zodoende gehouden (in beginsel) het overeengekomen bedrag van € 3.810,- voor de dakconstructie te voldoen.

Het beroep op bedingen die de aansprakelijkheid uitsluiten

Een derde kwestie is het beroep op bedingen die de aansprakelijkheid uitsluiten. Een deel van het gevorderde ziet op vergoeding voor waterschade. De opdrachtgever stelt dat de aannemer zijn werk niet goed heeft gedaan en dat de aannemer daarom aansprakelijk is voor de schade als gevolg daarvan. In dat kader heeft de aannemer, onder meer, een beroep gedaan op meerdere bedingen waarin zijn aansprakelijkheid is uitgesloten. Het gaat om:

“Rontrex is niet verantwoordelijk voor eventuele water- en afplakschade.” (opgenomen in de offerte)

“11. Aansprakelijkheid

Rontrex is nimmer aansprakelijk voor schade, geleden door Opdrachtgever, als gevolg van een tekortkoming door Rontrex in de nakoming van de Overeenkomst alsmede voor een onrechtmatige daad, tenzij de schade het gevolg is van opzet of grove schuld van Rontrex.

Rontrex is ook indien haar geen beroep op het in lid 1 bepaalde toekomt slechts aansprakelijk voor schade die het rechtstreekse en uitsluitende gevolg is van een aan haar toe te rekenen omstandigheid. Rontrex is nimmer aansprakelijk voor indirecte schade, zoals bijvoorbeeld maar niet uitsluitend winstderving, gevolgschade en/of bedrijfsschade. Rontrex is niet aansprakelijk voor tekortkomingen van de door haar ingeschakelde hulppersonen (ook in geval van opzet of grove schuld van deze hulppersonen).”

(opgenomen in de toepasselijke algemene voorwaarden)

De rechtbank is van oordeel dat de aannemer geen beroep kan doen op de bedingen ter afwering van een eventuele aansprakelijkheid, op grond van het volgende.

De bedingen zijn algemene voorwaarden in de zin van artikel 6:231 sub a BW. De bedingen zijn immers opgesteld om in een aantal overeenkomsten te worden opgenomen en betreffen niet de kern van de overeenkomst. Dat geldt (dus) ook voor de bepaling “Rontrex is niet verantwoordelijk voor eventuele water- en afdekschade” die in de offerte is opgenomen: ter zitting heeft de aannemer toegelicht dat deze bepaling standaard in zijn offertes staat. Daarmee is voldaan aan artikel 6:231 sub a BW. Anders dan de aannemer heeft betoogd, is daarbij niet relevant dat het beding niet is opgenomen in een document dat door de aannemer is aangeduid als “algemene voorwaarden”. Dat is niet bepalend. De aannemer heeft tijdens de zitting aangevoerd dat er afzonderlijk over het beding is onderhandeld. Deze stelling is echter betwist en niet concreet onderbouwd, waardoor daaraan wordt voorbijgegaan. Daarnaast heeft de aannemer gesteld dat er regelmatig is gesproken over het risico op waterschade. Uit de zitting is echter gebleken dat deze gesprekken pas na het sluiten van de overeenkomst hebben plaatsgevonden, waardoor dit niet van belang is voor de beoordeling of het betreffende beding onredelijk bezwarend is.

De opdrachtgever heeft een beroep gedaan op de onredelijke bezwarendheid van de bedingen (artikel 6:233 sub a BW). Omdat de opdrachtgever een consument is en de aannemer een professional geldt (ook) de grijze lijst (artikel 6:237 BW), waarin bedingen zijn opgenomen waarvan wordt vermoed dat zij onredelijk bezwarend zijn.

De bedingen vallen onder de beschrijving van artikel 6:237 sub f BW. Daarom wordt vermoed dat ze onredelijk bezwarend zijn. De opdrachtgever heeft hier ook een beroep op gedaan. Het is daarna aan de aannemer, als de gebruiker van deze bedingen, om aan te tonen dat deze gerechtvaardigd zijn, bijvoorbeeld om de reden dat het uitgesloten risico redelijkerwijs niet verzekerbaar is. Aan dit tegenbewijs worden hoge eisen gesteld.

Tegenover dit vermoeden heeft de aannemer naar het oordeel van de rechtbank onvoldoende ingebracht.

De rechtbank vernietigt de bedingen, omdat de opdrachtgever een beroep op de onredelijke bezwarendheid van de bedingen heeft gedaan en dit beroep naar het oordeel van de rechtbank slaagt. De aannemer komt zodoende geen beroep op een uitsluiting van aansprakelijkheid toe. Daarmee is overigens nog niet gezegd dat de aannemer aansprakelijk is voor de waterschade – dat zal de opdrachtgever nader moeten toelichten.

De posten waaruit de vordering bestaat

De opdrachtgever vordert betaling van € 56.916,60. Dit bedrag bestaat uit allerlei posten, nader uitgesplitst in de dagvaarding en in het rapport [A] .

De rechtbank is van oordeel dat zij in dit stadium niet goed in staat is hierover te oordelen, met uitzondering van de post “kosten deskundige [A] ” van € 2.211,30 en de post “onverschuldigde betaling” van € 5.061,09.

De opdrachtgever stelt dat de aannemer tekort is geschoten en verwijst ter onderbouwing van zijn vordering (gebreken en schade) naar het rapport van de deskundige. Uit dat rapport kan de rechtbank echter onvoldoende afleiden welke specifieke gebreken er zijn, tot welke schade die hebben geleid en wat de specifieke schade voor elk afzonderlijk gesteld gebrek is. Dat heeft de opdrachtgever ter zitting ook niet kunnen toelichten. Verder is betwist dat sommige gebreken op basis van de overeenkomst moesten worden verholpen en heeft de opdrachtgever daarop niet gereageerd. Bovendien heeft de opdrachtgever in algemene zin gesteld dat hij de aannemer de gelegenheid heeft gegeven om te herstellen, maar de aannemer heeft dat concreet per onderdeel betwist en daarop heeft de opdrachtgever niet concreet gereageerd. Ook wat betreft de waterschade heeft de rechtbank behoefte aan een nadere toelichting, in het bijzonder wat er precies mis is gegaan en waarom dit volgens de opdrachtgever een tekortkoming van de aannemer is.

In dit licht zal de rechtbank de opdrachtgever in de gelegenheid stellen zich bij akte als volgt uit te laten.

De opdrachtgever zal in de gelegenheid worden gesteld om per afzonderlijke (schade)post in ieder geval de volgende vragen te beantwoorden:

De aannemer zal vervolgens in de gelegenheid worden gesteld te reageren.

De opdrachtgever heeft ter zitting toegelicht dat de door de deskundige opgestelde begroting is gebaseerd op volledige vervanging van het werk. Zoals tijdens de zitting is besproken, kleeft aan een dergelijke begroting het risico dat deze slechts als juiste schadebegroting kan gelden indien vaststaat dat het gehele werk daadwerkelijk moet worden vervangen. De opdrachtgever heeft de mogelijkheid om een aangepaste begroting over te leggen.

Het vervolg

De uitkomst van deze zaak is voor een groot deel afhankelijk van de antwoorden van de opdrachtgever op voornoemde vragen en de reactie daarop van de aannemer.

Iedere verdere beslissing wordt aangehouden.

in de vrijwaringszaak

in conventie

In conventie vordert de aannemer dat de onderaannemer wordt veroordeeld te betalen al hetgeen waartoe hij wordt veroordeeld in de hoofdzaak. De beslissing hierover wordt aangehouden totdat er duidelijkheid in de hoofdzaak is.

in reconventie

In reconventie vordert de onderaannemer betaling van € 5.742,- aan openstaande facturen.

De vraag of de vordering moet worden toegewezen wordt aangehouden, omdat het antwoord daarop afhankelijk is van de uitkomst van de vordering in conventie.

Iedere verdere beslissing wordt aangehouden.