15.5.2.1 De openbare zaak als onroerende zaak in de zin van art. 5:60

De vraag is eerder theoretisch dan praktisch.

Kan een luchtvaartterrein, een openbare weg, een gemeentehuis of een zwembad mandelig zijn?

Anders gesteld zal de vraag moeten luiden: kan het nut van de erven door de aanwezigheid en/of het gebruik van een onroerende zaak als luchtvaartterrein, openbare weg, gemeentehuis of zwembad worden verhoogd? Dit lijkt, indien wij het objectieve nutsvereiste willen toepassen moeilijk voorstelbaar. Toch, zeker nu het nutsvereiste subjectief moet worden ingevuld, bestaat hier geen juridisch beletsel. Is de nutsverhoging gelegen in de openbare functie van de desbetreffende onroerende zaak dan zal deze verhoging van nut vooral gelegen moeten zijn in het bestaan van de openbare functie. Gebruik van de openbare zaak zal veelal niet mogelijk zijn. Het zal gaan om het genot van de openbare zaak: het genieten van vliegtuigbewegingen, het uitzicht op een mooi gebouw of mooie gevel, de aanwezigheid van een plantsoen.

Een regeling als bedoeld in de art. 3:168, 3:169 en 3:172 zal meestal niet aan de orde zijn. Nu het onderhoud door de beheerder dient plaats te vinden is art. 3:170 niet van belang. Uiteraard kan de nutsverhoging ook gelegen zijn in de nog aan de eigenaar van de openbare zaak toekomende eigenaarsbevoegdheden (gebruiksmogelijkheden).

Mandeligheid ingevolge art. 5:60 komt altijd tot stand middels een overeenkomst. Partijen bij deze overeenkomst zijn de eigenaren van de erven. Nu de openbare functie niet wordt gewijzigd en daaraan geen afbreuk mag worden gedaan, zou ik aan de beheerder van de openbare zaak in deze geen rol willen toekennen.