5.5 Samenvatting

Documentgegevens:

mr. drs. T.E. Booms, datum 01-01-2019

Datum: 01-01-2019
Auteur: mr. drs. T.E. Booms
JCDI: JCDI:ADS303996:1
Vakgebied(en): Vermogensrecht / Algemeen

213. In dit hoofdstuk heb ik bekeken hoe subjectieve rechten zijn opgebouwd, waarbij ik goederenrechtelijke rechten als uitgangspunt heb genomen. Bij het beschrijven van goederenrechtelijke rechten zijn vier begrippen van belang: ‘schaarse middelen’, ‘rechtsobjecten’, ‘juridische posities’ en ‘subjectieve rechten’. Rechtsobjecten worden samengesteld uit schaarse middelen vanwege de transactiekosten die gemoeid zijn met het aangaan van transacties over schaarse middelen; het is handiger om in één keer over een handig pakketje met complementaire schaarse middelen – het rechtsobject – te beschikken, dan over alle schaarse middelen afzonderlijk (zie randnummer 168). Op eenzelfde manier worden subjectieve rechten samengesteld uit juridische posities die bij elkaar horen (zie randnummer 169). Elk rechtsobject bestaat dus uit een veelheid aan schaarse middelen en elk subjectief recht bestaat uit een veelheid aan juridische posities.

214. In de literatuur wordt vaak over het hoofd gezien dat veel van de juridische posities die een subjectief gerechtigde heeft, niet automatisch voortvloeien uit de afspraken die hij maakt of de rechtsobjecten die hij heeft, maar aan hem worden toegekend door de overheid. Er zijn verschillende redenen waarom de overheid een subjectief gerechtigde juridische posities kan toebedelen: het verlagen van transactiekosten, het stimuleren van efficiënt gedrag of het ontmoedigen van inefficiënt gedrag. Vaak zal sprake zijn van een combinatie van deze redenen. Steeds komt het er uiteindelijk op neer dat de overheid tracht de maatschappelijke welvaart te verhogen. Om juridische posities toe te kunnen delen, is het nodig dat er een bestaand subjectief recht is in het kader waarvan de juridische posities verleend kunnen worden.

215. Uit het voorgaande volgt dat goederenrechtelijke rechten steeds volgens de volgende zes stappen worden opgebouwd. Voor andere subjectieve rechten gelden de stappen 3 tot en met 6:

1.: Het bepalen van in aanmerking komende schaarse middelen
2: Het samenvoegen van schaarse middelen tot rechtsobjecten
3.: Het bepalen van in aanmerking komende juridische posities (met betrekking tot die rechtsobjecten)
4.: Het samenvoegen van die juridische posities tot (goederenrechtelijke) subjectieve rechten
5.: Het toedelen van juridische posities door de overheid
6: Het samenvoegen van de toegedeelde juridische posities met bestaande subjectieve rechten

216. Ik heb deze zes stappen geïdentificeerd om te kunnen bespreken hoe subjectieve rechten kunnen worden aangevuld. Ik doe dat in het volgende hoofdstuk.