7.2.3.1 Inleiding

Financieringskosten zijn – evenals andere kosten – in beginsel aftrekbaar van de winst. De Nederlandse wetgever heeft in de wet echter een groot aantal specifieke regels opgenomen die de aftrek van financieringskosten (rente) kunnen beperken. In Nederland heeft de wetgever gekozen voor zogenoemde specifieke renteaftrekbeperkingen. Daarmee bedoel ik dat de rente die samenhangt met een bepaalde transactie of gebeurtenis mogelijk niet in aftrek komt.1 Om te bepalen of de rente in aftrek kan worden gebracht, zijn in Nederland de volgende renteaftrekbeperkingen van belang:

Alvorens ik hieronder in zal gaan op de belangrijkste kenmerken, ratio en wetsgeschiedenis van de renteaftrekbeperkingen is het mijns inziens belangrijk te constateren dat vóórdat men aan renteaftrekbeperkingen toekomt de vraag of sprake is van een lening of kapitaal reeds gepasseerd is. Wordt een lening fiscaal geherkwalificeerd als kapitaal dan is de vergoeding niet aftrekbaar op grond van de jurisprudentie (zie hoofdstuk 7.2.1). Ook ga ik er vanuit dat sprake is van een zakelijke (at arm’s length) overeengekomen rente, want alleen een zakelijke rente is aftrekbaar bij de debiteur.

Tot slot wijs ik er op dat renteaftrek mogelijk ook nog beperkt kan worden door fraus legis.2 Tot 1997 bestonden er geen wettelijke regels die de renteaftrek beperkten, zodat een beroep op fraus legis het belangrijkste middel van de fiscus was om ongewenste structuren te bestrijden. Inmiddels zijn in de wet verschillende bepalingen omtrent renteaftrek opgenomen. Ik ga overigens niet expliciet in op de vraag of Nederlandse renteaftrekbeperkingen in strijd zijn met het EU-recht.3 Daarvoor verwijs ik naar Van Os die tot de conclusie komt dat de renteaftrekbeperkingen art. 10a, 10b, 13l en 15ad Wet VPB 1969 niet expliciet, maar mogelijk wel in hun praktische uitwerking een verkeersvrijheidsbelemmerende werking hebben.4