Accountantsaansprakelijkheid (R&P nr. CA20) 2019/5.8.2:5.8.2 Achtergrond aanbeveling Europese Commissie

Accountantsaansprakelijkheid (R&P nr. CA20) 2019/5.8.2

5.8.2 Achtergrond aanbeveling Europese Commissie

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

De Europese Commissie heeft begin deze eeuw een onderzoek ingesteld naar de civielrechtelijke aansprakelijkheid van externe accountants in de verschillende lidstaten. De resultaten van dit onderzoek zijn in 2001 gepubliceerd.1

De conclusie van voornoemd onderzoek luidt dat de regimes voor aansprakelijkheid van accountants in de verschillende lidstaten veel van elkaar verschillen. De verschillen worden veroorzaakt door het feit dat de regimes zijn gebaseerd op de regels van het nationale aan sprakelijkheidsrecht. Opgemerkt wordt echter dat de impact van de verschillen niet moet worden overschat, aangezien iedere lidstaat bewijs vereist dat de accountant zijn taak niet heeft vervuld2. Voorts wordt geconstateerd dat externe accountants zich steeds meer zorgen maken over aansprakelijkheid, in ieder geval in lidstaten waar sprake is van hele grote schadeclaims (van miljoenen en soms zelfs miljarden euro’s). In reactie hierop wordt overwogen ‘high risk’ cliënten te weigeren of een rechtskeuze-beding op te nemen in de overeenkomst van opdracht.3

Aan de hand van het onderzoek naar de civielrechtelijke aansprakelijkheid van externe accountants in de verschillende lidstaten heeft de Europese Commissie het onderzoeksbureau Londen Economics aanvullend onderzoek laten doen naar de aansprakelijkheid van de externe accountant en de impact van wettelijke limitering van aansprakelijkheid. Het onderzoeksrapport van dit onderzoek is in 2006 gepubliceerd.4 Kort samengevat komen de bevindingen van London Economics hierop neer:5

–

Een gezond, duurzaam en aantrekkelijk accountantsberoep is cruciaal voor het goed functioneren van de Europese kapitaalmarkt. Bedrijven, beleggers, stakeholders en accountantskantoren zijn allen gebaat bij een beperking van de aansprakelijkheid van accountants in de Europese Unie.6

–

De Europese Unie kende in 2006 vijf landen met een vorm van wettelijke beperking van de aansprakelijkheid (Oostenrijk, België, Duitsland, Griekenland en Slovenië).7

–

Er bestaat géén aantoonbaar verband tussen de kwaliteit van een accountantscontrole en het aansprakelijkheidsregime.8

–

De verzekerbaarheid van claims jegens accountants vormt een probleem.9

–

De werkzaamheden van externe accountants bij grote ondernemingen zijn geconcentreerd bij de Big 4-accountantsorganisaties en dientengevolge is er sprake van een gebrek aan concurrentie.10 Indien één of meer Big 4-accountantsorganisaties verdwijnt zal een dergelijk gebrek aan concurrentie serieuze problemen opleveren.11

In vervolg op het rapport van London Economics heeft de Europese Commissie op 18 januari 2007 een consultatiedocument uitgebracht inzake de ‘aansprakelijkheid van accountants en de invloed op de Europese kapitaalmarkten’. 12In de consultatie worden vier opties gepresenteerd om de aansprakelijkheid te beperken: (i) één absolute limiet op EU niveau,13 (ii) een limiet afhankelijk van de grootte van de onderneming,14 (iii) een limiet afhankelijk van de omvang van de declaraties,15 en (iv) proportionele aansprakelijkheid.16

Ten aanzien van de proportionele aansprakelijkheid worden twee varianten voorgesteld, te weten: (1) lidstaten kunnen hun wetgeving aanpassen zodat de rechtbanken alleen claims kunnen honoreren ter hoogte van het feitelijk aandeel van de accountant in de schade die een benadeelde heeft geleden17 of (2) lidstaten kunnen accountants toestaan om contractuele beperkingen inzake de aansprakelijkheid met hun cliënten af te spreken. Aandeelhouders van beursgenoteerde bedrijven moeten deze afspraken goedkeuren als zij de accountant benoemen of de jaarrekening vaststellen in de AVA. Deze beperking zou teniet gedaan kunnen worden door een nationaal gerechtshof als de overeenkomst niet redelijk en billijk geacht kan worden.18 Met betrekking tot optie (2) merk ik op dat contractuele beperkingen in Nederland reeds mogelijk zijn (zoals ik besprak in paragraaf 5.6.2). Naar Nederlands recht is alsdan geen sprake van proportionele aansprakelijkheid (zie omtrent proportionele aansprakelijkheid in Nederland paragraaf 5.4.4.3).

De rechtsvoorganger van de NBA, het NIVRA, heeft zich in de consultatieronde uitgesproken voor een beperking van aansprakelijkheid. Zij geeft daarbij de voorkeur aan een limiet die afhankelijk wordt gesteld van de omvang van de declaraties.19 Volgens Nass kiest binnen het accountantsberoep 77% voor een limiet gebaseerd op de omvang van de declaraties en 57% voor proportionele aansprakelijkheid.20

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.