Executele (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel recht) 2007/III.D.1.2.2:III.D.1.2.2 De Duitse 'Beschwerung undBeschrankung' ('verbintenisrechtelijk, maar toch')

Executele (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel recht) 2007/III.D.1.2.2

III.D.1.2.2 De Duitse 'Beschwerung undBeschrankung' ('verbintenisrechtelijk, maar toch')

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Wat het Duitse recht betreft kan ik ook kort zijn, aangezien het Germaanse stelsel de exponent is van de verbintenisrechtelijke legitieme.Vanuit de optiek dat men met een verbintenisrechtelijke legitieme geen bevoegdheden van de executeur kan vernietigen, zou in dit stelsel een goede erfrechtelijke voedingsbodem gelegen moeten zijn voor een krachtige Testamentsvollstrecker, hetgeen in beginsel ook het geval is. In de Duitse literatuur is immers, zoals in de inleiding gezien, te lezen dat de Testamentsvollstrecker een van de sterkste executeurs van de wereld is. Toch plaats ik drie kanttekeningen met betrekking tot het verbintenisrechtelijk erfrechtelijk systeem van het Duitse recht:

a.

Testamentsvollstreckung vormt een 'Beschrankung', oftewel maakt een verkrijging inferieur;

b.

Onder omstandigheden is wel degelijk een goederenrechtelijke vernietigingsactie mogelijk;

c.

De legitieme portie is in beginsel opeisbaar (anders dan in geval van ons art. 4:82 BW).

Ad a. De eerste zin van § 2306(1) BGB ( Beschrankungen undBeschwerun-gen) luidt als volgt:

'Ist ein Erbe berufener Pflichtteilsberechtigter durch die Einsetzung eines Na-cherben, die Ernennung eines Testamentsvollstreckers oder eine Teilungsanordnung beschrankt oder ist er mit einem Vermachtnis oder eine Auflage beschwert, so gilt die Beschrankung oder die Beschwerung als nicht angeordnet, wenn der ihm hinterlassene Erbteil die Halfte des gesetzliches Erbteils nicht ubersteigt.'

(Curs. BS)

In Nederlands erfrechtelijk perspectief: een 'Testamentsvollstrecker' levert, net als een executeur-afwikkelingsbewindvoerder, een inferieure verkrijging op. In beginsel is dan een beroep op de 'contantenverklaring' in de zin van art. 4:63 BW mogelijk, zij het dat het moeten volgen van de verbintenisrechte-lijke verwerpingsroute in Duitslandook nog afhankelijk is van de omvang1van de verkrijging.

Ad b. De verbintenisrechtelijke route hoeft blijkens de tweede zin van § 2306(1) BGB in beginsel slechts gevolgd te worden in het navolgende geval:

'Ist der hinterlassene Erbteil grosser, so kann der Pflichtteilsberechtigte den Pflichtteil verlangen, wenn er den Erbteil ausschlagt; die Ausschlagungsfrist be-ginnt erst, wenn der Pflichtteilsberechtigte von der Beschrankung oder der Be-schwerung Kenntnis erlangt.'

Hieruit blijkt dat 'Auschlagung' met contantenverklaring niet zonder meer een must is. Indien de verkrijging niet de vereiste minimale omvang heeft (groter dan de helft van het versterferfdeel oftewel groter dan de legitieme), geldt de Testamentsvollstreckung 'als nicht angeordnet' zoals hierboven onder a. aangestipt. De Testamentsvollstreckung vervalt vanzelf 'kraft Geset-zes'.2 Een 'Pflichtteil' met goederenrechtelijke kracht. Men zou bijna de vraag gaan stellen, ofde Duitse legitieme wel Duits oftewel verbintenisrechte-lijk is. Ik haast mij om te melden dat er plannen zijn om de Duitse legitieme te verzachten.3

Adc. In ons stelsel kan de legitieme portie op grondvan het maatschappelijk gewenste ongestoorde voortleven van de echtgenoot, geregistreerd partner of 'levensgezel' in beginsel bij uiterste wilsbeschikking niet-opeisbaar verklaard worden, waarover hierna meer. Een Duits equivalent hiervoor bestaat niet. Onze in art. 4:82 BW opgenomen regeling is in Europa uniek. In de praktijk fungeert deze bepaling al als een erfrechtelijk schild waarmee de executeur-afwikkelingsbewindvoerder vrij baan gegeven kan worden.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.