Rb. Utrecht, 23-05-2011, nr. 16/711565-08 [P]

wonende te [woonplaats], [adres]

raadsman mr. W.C. den Daas, advocaat te [woonplaats]

De tenlastelegging is als bijlage aan dit vonnis gehecht. De tenlastelegging is gewijzigd overeenkomstig artikel 313 van het Wetboek van Strafvordering.

De verdenking komt er, kort en feitelijk weergegeven, op neer dat verdachte:

feit 1: in de periode van 1 januari 2006 tot en met 16 februari 2010 heeft deelgenomen aan een criminele organisatie welke tot oogmerk had het plegen van misdrijven, te weten (gewoonte)witwassen en gelegenheid geven mee te doen aan illegale kansspelen;

feit 2: in de periode van 16 februari 2006 tot en met 16 februari 2010 tezamen en in vereniging de gelegenheid heeft gegeven mee te doen aan illegale kansspelen;

feit 3: in de periode van 1 januari 2006 tot en met 16 februari 2010 tezamen en in vereniging € 4.676.580 ,- heeft witgewassen en daarvan een gewoonte heeft gemaakt;

feit 4: op 16 februari 2010 een gaspistool, een revolver, een pistoolmitrailleur en een pistool voorhanden heeft gehad.

De rechtbank stelt vast dat de dagvaarding geldig is, dat zijzelf bevoegd is tot kennisneming van de zaak, dat de officier van justitie ontvankelijk is in de vervolging en dat er geen redenen zijn voor schorsing van de vervolging.

De rechtbank overweegt in dat verband, in reactie op gevoerde verweren dan wel ambtshalve, het volgende.

Ontvankelijkheid van de officier van justitie, tevens inhoudende beslissing omtrent een aantal verweren tot bewijsuitsluiting en strafvermindering

De verdediging stelt dat op meerdere gronden sprake is van verzuim van vormen door de officier van justitie. De verdediging voert daartoe aan dat de officier van justitie:

geen inzicht geeft in de actualiteit van de CIE-informatie;

opsporingsmiddelen heeft ingezet waarbij niet is voldaan aan de vereisten van subsidiariteit en proportionaliteit.

Dit verzuim van vormen dient te leiden tot niet-ontvankelijkheid van de officier van justitie, dan wel tot bewijsuitsluiting dan wel tot strafvermindering. De rechtbank zal bovengenoemde punten achtereenvolgens bespreken

Ad 1. Niet voldoen aan opdracht rechtbank

De verdediging heeft betoogd dat de officier van justitie niet heeft voldaan aan de opdracht van de rechtbank d.d. 13 december 2010 om een aanvullend proces-verbaal op te maken waarin zo concreet mogelijk de informatie moet worden aangeduid die de aanleiding heeft gevormd voor de start van het onderzoek op 14 mei 2008. Het proces-verbaal van verbalisant [verbalisant] van 7 maart 2011 voldeed in ieder geval niet aan de opdracht van de rechtbank, getuige de voorzittersbeslissing d.d. 31 maart 2011 waarbij de officier van justitie nogmaals werd opgedragen om een proces-verbaal te laten opmaken met daarin de concrete feiten en omstandigheden op basis waarvan het onderzoek op 14 mei 2008 tegen [medeverdachte 1] en [verdachte] is gestart. Het proces-verbaal van officier van justitie Geldermans van 1 april 2011 voldoet volgens de verdediging evenmin aan de opdracht van de rechtbank omdat dit proces-verbaal geen nieuwe informatie bevat maar slechts verwijst naar informatie in het zogenaamde Romp proces-verbaal-01 dat zich op 13 december 2010 al in het dossier bevond. Deze handelwijze van het openbaar ministerie is op te vatten als een weigering om aan de opdracht van de rechtbank te voldoen en is voorts te kenschetsen als minachting van de rechtbank. Gelet hierop moet de officier van justitie niet-ontvankelijk worden verklaard in de vervolging van verdachte.

De rechtbank stelt voorop dat het politieonderzoek in deze zaak zich in drie fasen heeft voltrokken en aanvankelijk alleen was gericht op [medeverdachte 1] en [verdachte]. In de eerste fase (hierna: ROO-fase) heeft de Divisie Informatie van de regiopolitie [woonplaats] informatie over genoemde personen, die beschikbaar was in de politiesystemen, geïnventariseerd, gemonitord en geanalyseerd. In een zogenaamd pre-weegdocument is de beschikbare operationele informatie uit alle politiesystemen en openbare bronnen gerelateerd. De weegploeg van het Regionaal Overleg Opsporing (ROO) heeft vervolgens besloten tot het opstarten van een strafrechtelijk onderzoek en daartoe de opdracht verstrekt aan Bureau Projectvoorbereiding (BPV). BPV is op 14 mei 2008 dat onderzoek gestart en daarmee is de tweede fase van het politieonderzoek (hierna: BPV-fase) ingegaan. In februari 2009 is het onderzoek door een rechercheteam voortgezet, hetgeen de derde fase vormt. Een en ander blijkt uit het proces-verbaal van officier van justitie Geldermans d.d. 1 april 2011.

Het dossier dat ter gelegenheid van de regiezitting van 13 december 2010 aan de rechtbank en de verdediging is verstrekt, bevatte geen informatie over de aard en omvang van de activiteiten in de ROO-fase en over de feiten en omstandigheden die de aanleiding hebben gevormd voor de start van het strafrechtelijk onderzoek op 14 mei 2008 naar [medeverdachte 1] en [verdachte] (start BPV-fase). Verspreid in het dossier bevond zich weliswaar informatie die kennelijk eerder dan 14 mei 2008 bij de politie bekend was, maar voor de rechtbank (en de verdediging) was aan de hand van het dossier niet vast te stellen of die informatie in de ROO-fase naar voren was gekomen, welke activiteiten waren ontplooid in de ROO-fase en welke informatie aanleiding vormde voor de start van de BPV-fase. Teneinde de rechtmatigheid van het totale onderzoek (waaronder de ROO-fase) te kunnen toetsen en zich een oordeel te kunnen vormen over de betrouwbaarheid van de resultaten van het onderzoek, heeft de rechtbank op de regiezitting van 13 december 2010 de officier van justitie opdracht gegeven om een aanvullend proces-verbaal te doen opmaken waarin uiteen wordt gezet wat de aanleiding was voor de start van het onderzoek tegen [medeverdachte 1] en [verdachte] op 14 mei 2008. Daarin diende zo concreet mogelijk de informatie te worden aangeduid die de aanleiding heeft gevormd voor het onderzoek.

Op 30 maart 2011 heeft de rechtbank bedoeld aanvullend proces-verbaal ontvangen, opgemaakt door verbalisant [verbalisant]. [verbalisant] was blijkens zijn proces-verbaal echter betrokken bij de BPV-fase en niet bij de ROO-fase. Hij relateert: “De informatie die tot de beslissing van het ROO heeft geleid is mij niet bekend.” Vervolgens kan hij alleen de probleembeschrijving van de weegploeg, die zich al bevond in het dossier, weergeven. De rechtbank heeft dan ook geconstateerd dat met het insturen van dit proces-verbaal niet werd voldaan aan haar vraagstelling. Met haar opdracht van 13 december 2010 beoogde de rechtbank nu juist inzicht te verkrijgen in de activiteiten in de ROO-fase en de daaruit voortvloeiende informatie die de aanleiding hebben gevormd tot het onderzoek (BPV-fase). Met het overleggen van het proces-verbaal van officier van justitie Geldermans van 1 april 2011 is vervolgens wél voldaan aan de opdracht van de rechtbank. Daarmee is immers het beoogde inzicht verschaft in de ROO-fase. Allereerst wordt hierin algemene informatie verschaft over deze fase van onderzoek:

“De Divisie Informatie van de regiopolitie [woonplaats] inventariseert, monitort en analyseert de informatie welke beschikbaar is in de politiesystemen, in het bijzonder de informatie in het zogenaamde ‘zwacri-register’(artikel 10 WPG) waarin de CIE-informatie wordt bewaard. In het kader van de geprioriteerde criminaliteitsproblemen wordt in overleg met de informatie-officier van justitie een zogenaamd pre-weegdocument opgesteld. Dit betreft een informatie-rapport welke is opgesteld door een analist van de Divisie Informatie. Dit pre-weegdocument relateert de beschikbare operationele informatie uit alle politie-systemen en openbare bronnen en zo mogelijk zijn door de analist vermoedelijke verbanden gelegd tussen de informatie.”

En voorts specifieke informatie over de ROO-fase in dit onderzoek:

“Bij het onderzoek Aerosol heeft de weegploeg de keuze op 10 april 2008 tot het opstarten van een strafrechtelijk onderzoek gebaseerd op de informatie die binnen de (politie)systemen op dat moment bekend was. De herkomst van de informatie was van de RCIE, Blueview (landelijk politiesysteem), Kamer van Koophandel, Kadaster, HKS (politiesysteem) en Rijksdienst voor het Wegverkeer. In het romp proces-verbaal 080806.0000 Romp01 treft u een gedetailleerde uitwerking aan van informatie die in het pre-weegdocument is opgenomen. In het pre-weegdocument bevindt zich tevens summiere informatie die niet in Aerosol is gebruikt. De inhoud van deze informatie is -evenals het gehele document- geheim, onder meer vanwege de privacy en belangen van anderen.”

Daarmee heeft de officier van justitie voldaan aan de opdracht van de rechtbank.

De verdediging stelt tot slot tevergeefs dat het niet ter beschikking stellen van de in het proces-verbaal van officier van justitie Geldermans genoemde “summiere informatie” in ieder geval is te beschouwen als een weigering om te voldoen aan de opdracht van de rechtbank. De verdediging miskent met dit standpunt dat de rechtbank het openbaar ministerie niet heeft verzocht om het pre-weegdocument aan het dossier toe te voegen of om inzicht te verschaffen in alle informatie die in de ROO-fase bij de politie beschikbaar was. De rechtbank wenste inzicht in de feiten en omstandigheden die hebben geleid tot de start van het onderzoek op 14 mei 2008 en inzicht in de activiteiten waaruit die feiten en omstandigheden zijn gebleken. Het openbaar ministerie heeft, zoals hiervoor overwogen, dat inzicht verschaft met het proces-verbaal van officier van justitie Geldermans. Het enkele niet ter beschikking stellen van een deel van de informatie uit het pre-weegdocument is dus niet op te vatten als een weigering van het openbaar ministerie om te voldoen aan de opdracht van de rechtbank.

De rechtbank concludeert dat er geen sprake is van een weigering om de opdracht van de rechtbank te vervullen. Nu geen vormverzuim wordt geconstateerd, kan van niet-ontvankelijkheid (dan wel bewijsuitsluiting dan wel strafvermindering) om deze reden geen sprake zijn.

Ad 2. Achterhouden van informatie

De verdediging stelt dat volledig inzicht moet worden geboden in de bevindingen van de ROO-fase, waaronder ook in het pre-weegdocument en het project-voorstel, nu voor de verdediging niet duidelijk is dat en waarom de niet ter beschikking gestelde informatie uit het pre-weegdocument niet gebruikt is in het onderzoek. Mogelijk gaat het hier om ontlastende informatie. Voorts blijkt volgens de verdediging uit het dossier dat er al heel wat onderzoek is verricht in de ROO-fase. Er is een zeer reële kans dat daarbij BOB-opsporingsmiddelen zijn gebruikt, zoals het stelselmatig inwinnen van informatie. Inzage in het pre-weegdocument en het project-voorstel kan daarover wellicht duidelijkheid verschaffen, aldus de verdediging.

De rechtbank heeft bij beslissing van 7 april 2011 de verzoeken van de verdediging om het pre-weegdocument en het projectvoorstel toe te voegen aan het dossier afgewezen.

De rechtbank stelt voorop dat het onderzoek in de ROO-fase niet kan worden aangemerkt als een opsporingsonderzoek. Hoewel wettelijke bepalingen omtrent de vastlegging van verrichtingen en bevindingen in die fase ontbreken, zal al naar gelang de aard en omvang van het in die fase verrichte onderzoek verslaglegging in enigerlei vorm niet achterwege mogen blijven. Uitgangspunt daarbij is dat de rechter in het eindonderzoek in staat zal moeten zijn de rechtmatigheid van het onderzoek te toetsen en zich een oordeel te vormen over de betrouwbaarheid van de resultaten van het onderzoek. Informatie die redelijkerwijs niet van belang kan zijn voor enige door de rechter in het eindonderzoek te nemen beslissing behoeft niet te worden vastgelegd. Hieruit volgt dat informatie uit de ROO-fase die wel is vastgelegd, maar niet van belang is voor enig te nemen beslissing in het eindonderzoek

Het standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie acht wettig en overtuigend bewezen dat verdachte de onder 1, 2 en 3 ten laste gelegde feiten heeft begaan en baseert zich daarbij op het algemene onderzoek met betrekking tot de illegale lotto en in het bijzonder het volgende.

Gedurende de periode van 18 maart 2009 tot en met januari 2010 heeft verdachte over de telefoon een groot aantal lottogerelateerde gesprekken gevoerd. Observaties plaatsen verdachte op zaterdagen bij de [adres] te [woonplaats]. Verdachte is eigenaar van dit pand. Blijkens de OVC is verdachte betrokken bij de illegale lotto. Bij de doorzoekingen op 16 februari 2010 is administratie van de lotto aangetroffen, waaruit blijkt dat men al zeker vanaf 2004 bezig is met de lotto. Tot slot hebben medeverdachten belastend over verdachte verklaard.

De officier van justitie acht tevens wettig en overtuigend bewezen dat verdachte het onder 4 ten laste gelegde feit heeft begaan en baseert zich daarbij op het volgende. Bij de doorzoekingen op 16 februari 2010 zijn de betreffende wapens aangetroffen. Verdachte heeft het bezit hiervan bekend.

Het standpunt van de verdediging

De verdediging heeft ten aanzien van het onder 1 ten laste gelegde feit betoogd dat er geen sprake is van een criminele organisatie in de zijn van artikel 140 lid 1 van het Wetboek van Strafrecht, omdat het verschil in de legale en illegale lotto hem alleen zit in een vergunning en het aldus gaat om een van rechtswege verboden organisatie in de zin van artikel 140 lid 2 van het Wetboek van Strafrecht. Voorts is er in casu geen oogmerk op witwassen. Een en ander dient te leiden tot vrijspraak van het onder 1 ten laste gelegde feit.

De verdediging heeft ten aanzien van het onder 3 ten laste gelegde feit betoogd dat de rechtbank niet tot een bewezenverklaring kan komen nu het in deze niet gaat om geld dat van een misdrijf afkomstig is. Voorts is hooguit de opbrengst dan wel winst te kwalificeren als witgewassen geld en niet de inzet.

Het oordeel van de rechtbank

De rechtbank acht wettig en overtuigend bewezen dat verdachte de aan hem ten laste gelegde feiten heeft begaan en overweegt daartoe het volgende.

Ten aanzien van feit 2 en 3

[medeverdachte 2] heeft op 16 februari 2010 verklaard dat [verdachte] en [medeverdachte 1] in [woonplaats] een illegale lotto organiseerden. [medeverdachte 2] is er zelf tenminste twee jaar bij betrokken. Met name op zaterdagen verrichtte hij in opdracht van [medeverdachte 1] en [verdachte] werkzaamheden voor de illegale lotto. Hij kreeg hiervoor € 100,- per dag. Mensen schreven op een stuk papier op welke getallen ze wilden inzetten en deden dat in een dichte envelop. In die enveloppen deden zij ook het geld. Sommigen faxten de getallen waarmee ze wilden spelen. [medeverdachte 2] haalde ’s morgens de inzet op bij de personen die meededen. Hij had vijf stopadressen in onder andere [woonplaats], Haarlem en Amsterdam. De enveloppen gaf hij vervolgens af op kantoor aan de [adres]. Dat betreft het pand aan [adres] in [woonplaats]. De winnende getallen waren gelijk aan de winnende getallen van de legale Lotto. Zodra de winnende getallen bekend waren keek [medeverdachte 2] de briefjes uit. Aan de hand van de inzet en de gevallen nummers bekeek hij of mensen prijs hadden. ’s Avonds bracht hij in een envelop het prijzengeld. Geconfronteerd met een aantal getapte telefoongesprekken heeft [medeverdachte 2] voorts verklaard dat ook telefonisch lottogetallen werden doorgegeven.

[medeverdachte 2] heeft verder verklaard dat er nog meer mensen betrokken waren bij de illegale lotto van [verdachte] en [medeverdachte 1]. Zo heeft hij verklaard dat hij als hij [medeverdachte 3] zag, dit op zaterdagen in het pand aan de [adres] te [woonplaats] was. De dochter van [medeverdachte 1], [medeverdachte 5], en de twee dochters van [verdachte] kende hij ook via de illegale lotto.

Er is vertrouwelijke communicatie opgenomen in het pand aan de [adres] te [woonplaats]. Op basis van stemherkenning is vastgesteld dat op zaterdag 4 juli 2009 in het pand [verdachte], [medeverdachte 2], [medeverdachte 3], [medeverdachte 7] en [medeverdachte 8] aanwezig waren. Geconfronteerd met de gesprekken die in genoemde locatie zijn gevoerd tussen 19.18 uur en 20.30 uur heeft [medeverdachte 2] verklaard dat hij de prijzen opnoemde, iemand anders het geld telde en dit aan hem gaf en dat hij het geld daarna in een envelop stopte.

De verklaring van [medeverdachte 2] wordt ondersteund door verklaringen van andere personen, waaronder de volgende.

[medeverdachte 11], eigenaar van café [A] te [woonplaats], heeft op 18 maart 2010 verklaard dat hij tenminste een jaar geleden in aanraking kwam met [medeverdachte 1], die vertelde dat hij een illegale lotto organiseerde. [medeverdachte 11] is daaraan mee gaan doen. Hij speelde mee samen met een aantal mensen uit zijn café. Hij moest daarvoor een bonnenboekje invullen. Hierin schreef hij het bedrag waarmee en de getallen waarop men speelde. Hij deed de bonnetjes en de inzet in enveloppen en een [medeverdachte 2] kwam die enveloppen ophalen. Er is ook een paar keer een meisje geweest om de bonnetjes en het geld op te halen. [medeverdachte 2] kwam een week later terug met het prijzengeld en [medeverdachte 11] betaalde dan uit aan de prijswinnaars.

[medeverdachte 12], wonende te [woonplaats], heeft op 17 maart 2010 verklaard dat [verdachte] en [medeverdachte 1] een illegale lotto organiseerden en dat hij, [medeverdachte 12], daaraan meedeed. Een aantal personen gaf telefonisch aan [medeverdachte 12] door met welke nummers ze wilden meespelen. Hij schreef dit dan op en belde de nummers door naar een telefoonnummer dat hij van [verdachte] of [medeverdachte 1] had gekregen. De inzet en administratie van de illegale lotto, die hij in een envelop deed, werd vervolgens door een jongen of een meisje opgehaald. [medeverdachte 5][medeverdachte 1] kwam sinds een half jaar bij hem langs om de inzet en de administratie op te halen. [medeverdachte 2] kwam altijd het prijzengeld brengen. Ook heeft een dochter van [verdachte] wel eens het prijzengeld gebracht. Het prijzengeld betaalde hij later uit aan de winnaars. Als tussenpersoon kreeg hij, [medeverdachte 12], 25% van de inzet.

[medeverdachte 16], klant bij café [B] te [woonplaats], heeft op 30 maart 2010 verklaard dat hij enveloppen verzamelde van mensen die wilden meespelen met de illegale lotto. De enveloppen werden op zaterdagen opgehaald voor de deur van [B] en waren bestemd voor de illegale lotto van [medeverdachte 1] en [verdachte]. De enveloppen werden meestal opgehaald door [medeverdachte 5][medeverdachte 1] of [medeverdachte 6][medeverdachte 1]. [medeverdachte 3] bracht het prijzengeld en [medeverdachte 16] gaf het geld dan weer af aan de prijswinnaars.

[medeverdachte 15] heeft op 24 maart 2010 eveneens verklaard dat hij meespeelde met de lotto en heeft, nadat hij werd geconfronteerd met telefoongesprekken tussen hem en een vrouw genaamd [medeverdachte 4], hierover aanvullend verklaard dat hij de nummers waarmee werd gespeeld aan haar doorbelde. De rechtbank overweegt dat het desbetreffende telefoonnummer kennelijk in gebruik was bij [medeverdachte 4], hetgeen bijvoorbeeld kan worden afgeleid uit de opgenomen telefoongesprekken met [X] ([X]), haar partner.

De verklaringen worden ondersteund door de kasboeken die bij een inkijkoperatie zijn aangetroffen in het pand aan de [adres] te [woonplaats]. De gegevens uit de kasboeken zijn door de politie verwerkt, waarbij per jaar de totale inleg van de lotto is vastgesteld. De totale inleg van het jaar 2006 bedroeg € 956.710,-. . In het kasboek staat bij de datum 1 januari 2006 vermeld dat het kassaldo van de vorige periode € 26.016,00 bedroeg en het kassaldo heden € 26.015,00. Voorts worden vanaf 7 januari 2006 wekelijks bedragen aan (ondermeer) inleg en uitbetaling geboekt. De totale inleg van 2007 bedroeg € 1.069.495,-. De totale inleg van 2008 bedroeg € 955.860,-. Verder blijkt uit de kasboeken dat een groot deel van de inzet werd uitgekeerd als prijzengeld, dat daarnaast elk jaar aan zowel [verdachte] als aan [medeverdachte 1] een bedrag van € 30.000,- werd uitgekeerd, dat de kosten jaarlijks werden vastgesteld op € 39.000,- en dat elk jaar rond de € 12.000,- aan kerstgratificaties werd uitgekeerd.

[medeverdachte 1], [verdachte] en [medeverdachte 2] zijn aangehouden op 16 februari 2010.

[medeverdachte 13] heeft ten aanzien van het einde van zijn deelname aan de lotto verklaard dat hij op een gegeven moment geen gehoor meer kreeg als hij [medeverdachte 2] belde. Iemand uit zijn café vertelde hem vervolgens dat de illegale lotto was opgerold. [medeverdachte 13] heeft verklaard dat hij er uiteindelijk geld bij is ingeschoten. Bij de laatste trekking was er namelijk een prijs gevallen die hij heeft uitbetaald aan de winnaar. Hij heeft echter niet meer al het geld ontvangen van de organisatie. Dit is volgens [medeverdachte 13] ook af te leiden uit de fax d.d. 13 februari -de rechtbank begrijpt hieruit 2010-, welke tijdens het verhoor aan hem is getoond.

De rechtbank acht op grond van de hiervoor genoemde bewijsmiddelen wettig en overtuigend bewezen dat [verdachte] en [medeverdachte 1] vanaf januari 2006, tezamen en in vereniging met [medeverdachte 2] en anderen wekelijks een lotto organiseerden. Het is een feit van algemene bekendheid dat in Nederland alleen de Stichting Nationale Sporttotalisator een vergunning heeft voor het organiseren van De Lotto. Hiermee staat dan ook vast dat voor de lotto zoals die is georganiseerd door [verdachte], [medeverdachte 1] en consorten. geen vergunning was verleend. De rechtbank overweegt voorts dat uit het strafdossier blijkt dat met de in de tenlastelegging genoemde ‘R+N Lotto’ wordt bedoeld de illegale lotto waarvan is gebleken uit het onderzoek, te weten de lotto die werd georganiseerd door in het bijzonder [medeverdachte 1] (R) en [verdachte] (N). De rechtbank acht dan ook wettig en overtuigend bewezen dat verdachte het onder 2 ten laste gelegde feit heeft begaan.

De rechtbank acht met voornoemde feitelijkheden eveneens wettig en overtuigend bewezen dat [verdachte], [medeverdachte 1] en [medeverdachte 2] het onder 3 ten laste gelegde feit hebben begaan, nu zij gedurende die periode tezamen en in vereniging bij voortdurende herhaling hoeveelheden geld hebben verworven, voorhanden gehad en overgedragen, terwijl zij wisten dat dit geld afkomstig was van een misdrijf, te weten de illegale lotto die zij wekelijks organiseerden.

De verdediging heeft aangevoerd dat er geen sprake is van witwassen en heeft daartoe aangevoerd dat het niet gaat om geld dat van een misdrijf afkomstig is. De verdediging verwijst daarbij naar de heler-steler-regel. Bovendien blijven de spelers naar de mening van de verdediging de rechtmatige eigenaren van het ingelegde geld.

De rechtbank verwerpt dit verweer en overweegt daartoe het volgende. Ten eerste is het geld van de spelers vanaf het moment dat zij dit overdragen aan de organisatie (ofwel inzetten in de lotto) in de macht van de personen die de lotto organiseren. De spelers kunnen er vanaf dat moment op geen enkele wijze meer over beschikken of aanspraak op maken, terwijl voornoemde personen geheel naar eigen inzicht over het geld kunnen beschikken. Dat de deelnemers mogelijk geld ter hoogte van hun inzet (of hoger) terugkrijgen in de vorm van een gewonnen prijs, doet er niet aan af dat de organisatoren vrijelijk kunnen beschikken over de inleg. Er is in dat geval immers enkel een vorderingsrecht op de organisatie ontstaan, en geen herleving van het eigendomsrecht op het ingezette geld. Ten tweede kan ook geld dat door een persoon middels een misdrijf is verkregen door die zelfde persoon worden witgewassen. Die rechtbank verwijst hierbij naar een uitspraak van de Hoge Raad d.d. 2 oktober 2007, NJ 2008/16. Ook het argument dat pas boven een prijs van

€ 454,- kansspelbelasting is verschuldigd, maakt niet dat de inleg en uitkering van lagere bedragen niet is aan te merken als witwassen. De omstandigheid dat de lotto is georganiseerd zonder de vereiste vergunning, leidt er al toe dat iedere inleg en iedere uitkering geld betreft dat van misdrijf afkomstig is.

Ten aanzien van feit 1

Verdachte wordt onder feit 1 verweten dat hij samen met anderen heeft deelgenomen aan een organisatie die tot oogmerk had het plegen van misdrijven. Hierbij gaat het -kort gezegd- om witwassen en het organiseren van een illegale lotto. Verdachte wordt tevens verweten dat hij binnen die organisatie een rol als oprichter dan wel leider en/of bestuurder heeft vervuld.

Juridisch kader

Onder een organisatie in de zin van artikel 140 van het Wetboek van Strafrecht wordt verstaan ‘een samenwerkingsverband met een zekere duurzaamheid en structuur, tussen verdachte en tenminste één ander persoon’. Bij de beantwoording van de vraag of een dergelijk samenwerkingsverband het plegen van misdrijven tot oogmerk heeft, waaronder begrepen het gedurende enige tijd misdrijven begaan van slechts één soort, zal onder meer betekenis kunnen toekomen aan misdrijven die in het kader van de organisatie reeds zijn gepleegd, aan het meer duurzaam of gestructureerde karakter van de samenwerking, zoals daarvan kan blijken uit de onderlinge verdeling van werkzaamheden of de onderlinge afstemming van activiteiten van deelnemers binnen de organisatie met het oog op het bereiken van een gemeenschappelijk doel van de organisatie en, meer in het algemeen, aan de planmatigheid of stelselmatigheid van de met het oog op dit doel verrichtte activiteiten van deelnemers binnen de organisatie.

Van deelname aan een criminele organisatie is slechts dan sprake, indien de betrokkene:

De bewezenverklaring

De rechtbank acht op grond van hetgeen hiervoor is vastgesteld en overwogen wettig en overtuigend bewezen dat verdachte

De strafbaarheid van de feiten

Er zijn geen feiten of omstandigheden aannemelijk geworden die de strafbaarheid van de feiten uitsluiten.

Het bewezenverklaarde levert de navolgende strafbare feiten op.

Feit 1: als leider deelnemen aan een organisatie die tot oogmerk heeft het plegen van misdrijven.

Feit 2: medeplegen van overtreding van een voorschrift gesteld bij artikel 1, onder a, van de Wet op de kansspelen, opzettelijk begaan, meermalen gepleegd.

Feit 3: het medeplegen van een gewoonte maken van witwassen.

Feit 4: handelen in strijd met artikel 26, eerste lid, van de Wet Wapens en Munitie terwijl het feit is begaan met betrekking tot een vuurwapen van categorie III, meermalen gepleegd en handelen in strijd met artikel 26, eerste lid, van de Wet Wapens en Munitie terwijl het feit is begaan met betrekking tot een vuurwapen van categorie II, meermalen gepleegd.

De strafbaarheid van verdachte

Verdachte is strafbaar, omdat niet is gebleken van een omstandigheid die zijn strafbaarheid uitsluit.

De vordering van de officier van justitie

De officier van justitie heeft op grond van hetgeen zij bewezen heeft geacht gevorderd aan verdachte op te leggen een gevangenisstraf van 27 maanden met aftrek van het voorarrest en een geldboete van € 50.000,-.

Het standpunt van de verdediging

De verdediging heeft de rechtbank verzocht bij een eventuele strafoplegging rekening te houden met het feit dat de informatie over verdachte waar de officier van justitie naar verwijst gedateerd is en op geen enkele wijze aannemelijk is gemaakt.

Het oordeel van de rechtbank

Bij het bepalen van de op te leggen straf heeft de rechtbank rekening gehouden met de ernst van het feit, de omstandigheden waaronder dit is begaan en de persoon van de verdachte.

Doel van de Wet op de kansspelen

Het is verboden om zonder vergunning een lotto te organiseren. Doel hiervan is niet slechts het voorkomen van gokverslaving, maar ook het beschermen van de consument en het tegengaan van criminaliteit en illegaliteit. Een vergunningstelsel maakt het mogelijk om (voorafgaand) toezicht te houden op de aanbieders van kansspelen. De organisatie waarvan verdachte deel uitmaakte, heeft zich aan dat toezicht onttrokken. Dat de organisatie vanwege het éénvergunningstelsel tot voor kort nooit in aanmerking zou komen voor een vergunning -die was immers al vergeven aan De Lotto- maakt dat niet anders. Dit rechtvaardigt nog niet het eigenmachtig opzetten van een lotto.

De verdediging heeft betoogd dat in deze zaak geen sprake is geweest van oplichting of misleiding van de consument, dat de trekkingen eerlijk en feitelijk onder notarieel toezicht verliepen, dat ongeveer 88% van de inleg als prijzengeld werd uitgekeerd, dat de organisatoren zich na aftrek van kosten niet bovenmatig hebben verrijkt ten koste van de consument, dat gewonnen prijzen ook daadwerkelijk werden uitbetaald, en dat er op geen enkele manier sprake is geweest van (bedreiging met) geweld. De rechtbank houdt hiermee rekening bij het bepalen van de strafmaat, maar dit kan niet leiden tot straffeloosheid. Feit blijft immers dat de organisatie zich heeft ontrokken aan het (voorafgaand) toezicht van de overheid.

Geen gewijzigd inzicht wetgever omtrent strafwaardigheid

De verdediging heeft aangevoerd, onder verwijzing naar de “Beleidsvisie kansspelen” d.d. 19 maart 2011 van de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, dat in deze tijd anders wordt gedacht over illegaal gokken dan bij de totstandkoming van de Wet op de kansspelen. De staatssecretaris is op dit moment voornemens het Nederlandse gokbeleid te versoepelen. Dit zou, zo begrijpt de rechtbank de verdediging, een matigende rol moeten spelen bij het bepalen van de strafmaat.

De staatssecretaris stelt inderdaad dat hij van mening is dat consumenten desgewenst moeten kunnen beschikken over een passend en attractief aanbod van kansspelen. Ook schrijft de staatsecretaris dat hij de mogelijkheden wil onderzoeken om meer marktwerking in te voeren en daar waar dat mogelijk is het éénvergunningstelsel te verlaten. Nog daargelaten of en op welke wijze dit voornemen van de staatssecretaris wordt omgezet in wetgeving dan wel beleid, kan een en ander geen invloed hebben op de strafmaat in deze zaak. Anders dan de verdediging lijkt te suggereren, is het uitgangspunt van de staatssecretaris dat hij de nagestreefde doelstellingen zoveel mogelijk wil bereiken door strikte regels te stellen (in wet en vergunningen) en goed toezicht op de naleving van die regels te houden. Ook in een stelsel zoals de staatsecretaris dat beoogt zal sprake zijn van een vergunningenstelsel met als doel het voorkomen van gokverslaving, het beschermen van de consument en het tegengaan van criminaliteit en illegaliteit. Ook in een dergelijk stelsel zal, om dezelfde redenen als dat nu het geval is, het organiseren van een lotto zonder vergunning strafbaar zijn. Uit de beleidsvisie van de staatsecretaris kan dan ook niet worden afgeleid dat er op het punt van de strafwaardigheid van het organiseren van een lotto zonder vergunning sprake is van een gewijzigd inzicht.

De rol van verdachte

Verdachte heeft samen met anderen een illegale lotto georganiseerd. De rechtbank overweegt dat in de bewezenverklaring van dit feit de deelname aan een criminele organisatie en witwassen in wezen ligt besloten. De officier van justitie heeft er voor gekozen deze feiten ook nog apart ten laste te leggen. Hoewel deze feiten bewezen kunnen worden, werkt dit in de gegeven omstandigheden niet strafverhogend. De straf die de rechtbank voor deze feiten oplegt, is gelijk aan de straf die zou zijn opgelegd indien verdachte alleen voor het organiseren van de illegale lotto zou zijn vervolgd.

Verdachte heeft gedurende meerdere jaren leiding gegeven aan een grootschalige illegale lotto. Verdachte heeft geen inzicht willen geven in zijn beweegredenen om deze lotto te organiseren. Gezien de aard van het delict gaat de rechtbank er echter van uit dat verdachte hiermee extra inkomsten heeft willen verkrijgen. Gelet op dit financiële motief acht de rechtbank voor het organiseren van de illegale lotto, het witwassen en het leidinggeven aan een criminele organisatie een geldboete van € 50.000,- alsmede een gevangenisstraf voor de duur van één maand passend en geboden.

Daarnaast heeft verdachte meerdere wapens in zijn bezit gehad, waaronder een pistoolmitrailleur. Het dossier bevat, anders dan de officier van justitie ter zitting heeft gesteld, geen aanknopingspunten voor het oordeel dat deze wapens zijn gebruikt bij geweld en intimidatie door of namens verdachte. Dat neemt niet weg dat het voorhanden hebben van dergelijke vuurwapens, alsmede de daarbij behorende munitie een onaanvaardbaar risico voor de veiligheid van personen met zich brengt en een ernstige inbreuk op de rechtsorde maakt. Tevens veroorzaakt dergelijk handelen gevoelens van onrust en onveiligheid in de samenleving. Gelet op de gevaarzetting die van dergelijke vuurwapens uit gaat dient tegen het bezit daarvan streng te worden opgetreden. Dit feit rechtvaardigt dan ook een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van 8 maanden.

De op te leggen straf

Gelet op het voorgaande acht de rechtbank een gevangenisstraf voor de duur van 9 maanden passend en geboden. Daarnaast legt de rechtbank een geldboete op van € 50.000,-, bij niet betalen te vervangen door 285 dagen hechtenis.

De vordering van de officier van justitie

De officier van justitie heeft gevorderd dat de in beslag genomen administratie, voor zover deze betrekking heeft op de lotto, wordt verbeurd verklaard. De overige administratie kan naar de mening van de officier van justitie worden teruggegeven.

Het standpunt van de verdediging

De verdediging heeft zich gerefereerd aan het oordeel van de rechtbank.

Het oordeel van de rechtbank

De verbeurdverklaring

De hierna in de beslissing genoemde in beslag genomen voorwerpen, te weten de lottogerelateerde bescheiden, zijn vatbaar voor verbeurdverklaring. Gebleken is dat deze voorwerpen aan verdachte toebehoren en de feiten 1, 2 en 3 zijn begaan of voorbereid met behulp van deze voorwerpen, dan wel de voorwerpen tot het begaan van de misdrijven zijn vervaardigd of bestemd.

De teruggave aan de verdachte

De rechtbank zal de teruggave gelasten van de hierna in de beslissing genoemde in beslag genomen voorwerpen aan verdachte, aangezien deze voorwerpen niet vatbaar zijn voor verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer en onder verdachte in beslag zijn genomen, te weten de Spaanse bankafschriften en notarispapieren.

De beslissing berust op de artikelen 23, 24, 24c, 33, 33a, 47, 57, 140, 420ter van het Wetboek van Strafrecht en de artikelen 1 van de Wet op de Economische delicten, 31 van de Wet op de kansspelen en 55 van de Wet Wapens en Munitie zoals deze artikelen luidden ten tijde van het bewezen verklaarde.

De rechtbank:

Voorvragen