HvJ EU, 25-01-2022, nr. C-181/20

De Tsjechische Republiek is de krachtens richtlijn 2002/96 op haar rustende verplichtingen met name nagekomen door zákon č. 185/2001 Sb., o odpadech a o změně některých dalších zákonů (wet nr. 185/2001 betreffende afvalstoffen en tot wijziging van bepaalde andere wetten, hierna: ‘afvalstoffenwet’) vast te stellen.

Op 30 mei 2012 is in die wet het nieuwe § 37p ingevoegd, dat een regeling invoerde voor de financiering van de kosten van het beheer van afvalstoffen afkomstig van fotovoltaïsche panelen. Overeenkomstig die bepaling is de exploitant van een zonne-energiecentrale verplicht om door middel van recyclingvergoedingen de kosten te financieren van het beheer van afvalstoffen afkomstig van ten laatste op 1 januari 2013 in de handel gebrachte fotovoltaïsche panelen. Daartoe is aan deze exploitant de verplichting opgelegd om uiterlijk 30 juni 2013 een overeenkomst te sluiten ter waarborging van een gemeenschappelijk financieringssysteem, opdat deze financiering uiterlijk 1 januari 2019 wordt gegarandeerd. Voor fotovoltaïsche panelen die na 1 januari 2013 in de handel zijn gebracht, geldt deze verplichting voor de producenten ervan.

Met zijn eerste vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 13, lid 1, van richtlijn 2012/19 aldus moet worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een nationale wettelijke regeling op grond waarvan de verplichting om te voorzien in de financiering van de kosten voor het beheer van afvalstoffen afkomstig van fotovoltaïsche panelen die ten laatste op 1 januari 2013 in de handel zijn gebracht, aan de gebruikers van die panelen en niet aan de producenten ervan wordt opgelegd.

Om te beginnen moet worden vastgesteld dat, hoewel deze vraag formeel alleen betrekking heeft op de uitlegging van artikel 13, lid 1, van richtlijn 2012/19, uit de motivering van het verzoek om een prejudiciële beslissing blijkt dat de verwijzende rechter zich ook afvraagt of deze bepaling geldig is, gelet op de eventuele terugwerkende kracht ervan. De verwijzende rechter benadrukt in wezen dat een dergelijk gevolg zou kunnen voortvloeien uit het feit dat volgens die bepaling de kosten van het beheer van afvalstoffen afkomstig van fotovoltaïsche panelen door de producenten moeten worden gefinancierd wanneer deze afvalstoffen afkomstig zijn van producten die na 13 augustus 2005 in de handel zijn gebracht, een datum waarop de in deze richtlijn vastgestelde omzettingstermijn nog niet was verstreken. Aldus kan artikel 13, lid 1, van richtlijn 2012/19 een retroactieve verplichting in het leven roepen die de producenten kan blootstellen aan ernstige economische risico's.

In het kader van de taakverdeling tussen de nationale rechterlijke instanties en het Hof voor de toepassing van artikel 267 VWEU staat het weliswaar aan de nationale rechterlijke instanties om uit te maken of de gestelde vragen ter zake dienend zijn, maar blijft het voorbehouden aan het Hof om uit alle door de nationale rechter verstrekte gegevens de elementen van het Unierecht te halen die, gelet op het voorwerp van het geding, moeten worden uitgelegd of op hun geldigheid moeten worden beoordeeld (arrest van 17 september 2020, Compagnie des pêches de Saint-Malo, C-212/19, EU:C:2020:726, punt 27 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Om de verwijzende rechter een volledig antwoord te geven, moet dus ook de geldigheid van artikel 13, lid 1, van richtlijn 2012/19 worden onderzocht in het licht van het rechtszekerheidsbeginsel, aangezien deze bepaling vereist dat de kosten van het beheer van afvalstoffen afkomstig van fotovoltaïsche panelen worden gefinancierd door de producenten voor de afvalstoffen afkomstig van de panelen die na 13 augustus 2005 en vóór de inwerkingtreding van deze richtlijn in de handel zijn gebracht.

Derhalve dient eerst de door de verwijzende rechter gevraagde uitlegging van artikel 13, lid 1, van richtlijn 2012/19 te worden gegeven. Indien deze bepaling aldus moet worden uitgelegd dat zij zich verzet tegen een nationale wettelijke regeling op grond waarvan de verplichting om te voorzien in de financiering van de kosten voor het beheer van afvalstoffen afkomstig van fotovoltaïsche panelen die na 13 augustus 2005 in de handel zijn gebracht, aan de gebruikers ervan en niet aan de producenten wordt opgelegd, zal vervolgens de geldigheid van die bepaling moeten worden onderzocht.

In de eerste plaats dient eraan te worden herinnerd dat volgens vaste rechtspraak een uitlegging van een bepaling van het Unierecht er niet kan toe leiden dat aan de duidelijke en precieze bewoordingen van deze bepaling elk nuttig effect wordt ontnomen (arrest van 6 september 2012, Czop en Punakova, C-147/11 en C-148/11, EU:C:2012:538, punt 32 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Wanneer de betekenis van een bepaling van Unierecht ondubbelzinnig uit de bewoordingen ervan blijkt, mag het Hof dus niet van deze uitlegging afwijken.

Krachtens artikel 13, lid 1, van richtlijn 2012/19 dragen de lidstaten er zorg voor dat door de producenten wordt voorzien in de financiering van de kosten voor de inzameling, verwerking, nuttige toepassing en milieuhygiënisch verantwoorde verwijdering van de AEEA die afkomstig is van andere gebruikers dan particuliere huishoudens en na 13 augustus 2005 in de handel is gebracht.

Artikel 3, lid 1, onder e), van deze richtlijn definieert het begrip ‘AEEA’ als elektrische of elektronische apparaten die afvalstoffen zijn in de zin van artikel 3, punt 1, van richtlijn 2008/98, daaronder begrepen alle onderdelen, subeenheden en verbruiksmaterialen die deel uitmaken van het product op het moment dat het wordt afgedankt.

In het bijzonder is richtlijn 2012/19 volgens artikel 2, lid 1, onder a), ervan vanaf de overgangsperiode van 13 augustus 2012 tot en met 14 augustus 2018 van toepassing op EEA die onder de in bijlage I genoemde categorieën vallen, waaronder uitdrukkelijk ook fotovoltaïsche panelen vallen. Fotovoltaïsche panelen worden ook worden genoemd in bijlage II bij deze richtlijn, waarin deze categorieën van EEA worden gepreciseerd, en in de overwegingen 9 en 23 ervan, waarin met name wordt benadrukt dat producten met een lange levenscyclus, zoals fotovoltaïsche panelen, voortaan onder die richtlijn vallen.

Zoals de advocaat-generaal in punt 29 van haar conclusie in essentie heeft opgemerkt, heeft de Uniewetgever daarmee zijn ondubbelzinnige bedoeling te kennen gegeven om fotovoltaïsche panelen als EEA in de zin van artikel 3, lid 1, onder a), van richtlijn 2012/19 te beschouwen en dus binnen de werkingssfeer van deze richtlijn te laten vallen.

Bijgevolg moet worden vastgesteld dat artikel 13, lid 1, van richtlijn 2012/19 vereist dat de lidstaten de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen vaststellen om de verantwoordelijkheid voor de financiering van de kosten van het beheer van afvalstoffen afkomstig van fotovoltaïsche panelen te doen rusten op de producenten en niet op de gebruikers ervan, wanneer deze panelen na 13 augustus 2005 in de handel zijn gebracht.

Onverminderd het geldigheidsonderzoek waarnaar is verwezen in punt 38 van dit arrest, moet artikel 13, lid 1, van richtlijn 2012/19 derhalve aldus worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een nationale wettelijke regeling op grond waarvan de verplichting om te voorzien in de financiering van de kosten voor het beheer van afvalstoffen afkomstig van fotovoltaïsche panelen die na 13 augustus 2005 in de handel zijn gebracht, aan de gebruikers van die panelen en niet aan de producenten ervan wordt opgelegd.

Gelet op deze uitlegging moet in de tweede plaats, zoals vermeld in de punten 37 en 38 van het onderhavige arrest, de geldigheid van deze bepaling nog worden beoordeeld.

Dienaangaande zij eraan herinnerd dat het rechtszekerheidsbeginsel een algemeen beginsel van het Unierecht is en vereist dat rechtsregels duidelijk, nauwkeurig en voorzienbaar zijn, in het bijzonder wanneer die regels nadelige gevolgen kunnen hebben voor particulieren en ondernemingen, opdat de justitiabelen ondubbelzinnig hun rechten en verplichtingen kunnen kennen en dienovereenkomstig hun voorzieningen kunnen treffen [zie in die zin arresten van 28 maart 2017, Rosneft, C-72/15, EU:C:2017:236, punt 161, en 30 april 2019, Italië/Raad (Vangstquota voor mediterrane zwaardvis), C-611/17, EU:C:2019:332, punt 111 en aldaar aangehaalde rechtspraak]. Volgens vaste rechtspraak verzet het rechtszekerheidsbeginsel zich er weliswaar tegen dat een nieuwe rechtsregel met terugwerkende kracht wordt toegepast, namelijk op een situatie die vóór inwerkingtreding ervan is ontstaan, maar verlangt hetzelfde beginsel dat elke feitelijke situatie in de regel behoudens uitdrukkelijke bepaling van het tegendeel wordt beoordeeld volgens de op het desbetreffende tijdstip geldende bepalingen (zie in die zin arresten van 3 september 2015, A2A, C-89/14, EU:C:2015:537, punt 37 en 26 maart 2020, Hungeod e.a., C-496/18 en C-497/18, EU:C:2020:240, punt 94 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Bovendien is een nieuwe rechtsregel onmiddellijk van toepassing op de toekomstige gevolgen van een onder de oude regeling ontstane situatie en op nieuwe rechtssituaties (arresten van 15 januari 2019, E.B., C-258/17, EU:C:2019:17, punt 50, en 14 mei 2020, Azienda Municipale Ambiente, C-15/19, EU:C:2020:371, punt 57 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Dit kan echter anders liggen, onder voorbehoud van het beginsel dat rechtshandelingen geen terugwerkende kracht hebben, wanneer de nieuwe regel gepaard gaat met bijzondere bepalingen die de voorwaarden voor toepassing ratione temporis ervan vastleggen (arresten van 16 december 2010, Stichting Natuur en Milieu e.a., C-266/09, EU:C:2010:779, punt 32; 26 maart 2015, Commissie/Moravia Gas Storage, C-596/13 P, EU:C:2015:203, punt 32, en 15 januari 2019, E.B., C-258/17, EU:C:2019:17, punt 50).

Zoals de advocaat-generaal in essentie in punt 68 van haar conclusie heeft opgemerkt, kan hiervan bij wijze van uitzondering worden afgeweken indien dit voor een doel van algemeen belang noodzakelijk is en het rechtmatige vertrouwen van de betrokkenen naar behoren in acht wordt genomen (arresten van 26 april 2005, ‘Goed Wonen’, C-376/02, EU:C:2005:251, punt 33, en 19 maart 2009, Mitsui & Co. Deutschland, C-256/07, EU:C:2009:167, punt 32).

In casu volgt uit artikel 2, lid 1, onder a), van richtlijn 2012/19 dat deze richtlijn vanaf 13 augustus 2012 van toepassing is op de in bijlage I ervan bedoelde apparatuur, waaronder fotovoltaïsche panelen, welke datum bovendien samenvalt met die van de inwerkingtreding ervan, te weten de twintigste dag na de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie van 24 juli 2012, overeenkomstig artikel 26 van die richtlijn. Volgens artikel 24, lid 1, van die richtlijn moesten de lidstaten evenwel uiterlijk op 14 februari 2014 aan de bepalingen ervan voldoen.

De rechtsregel van artikel 13, lid 1, van richtlijn 2012/19 is ratione temporis dus slechts van toepassing voor zover de aldaar genoemde handelingen van verwerking, nuttige toepassing en milieuhygiënisch verantwoorde verwijdering van afvalstoffen afkomstig van fotovoltaïsche panelen vanaf 13 augustus 2012 plaatsvinden. Wanneer dergelijke handelingen vóór die datum plaatsvonden, bestonden de betrokken panelen op die datum immers niet meer en waren de kosten in verband met die handelingen reeds gemaakt op de datum van inwerkingtreding van richtlijn 2012/19, zodat artikel 13, lid 1, van die richtlijn niet op die handelingen van toepassing kon zijn.

In het licht van de in de punten 47 en 48 van het onderhavige arrest aangehaalde rechtspraak moet dus vervolgens worden vastgesteld of de toepassing van de rechtsregel van artikel 13, lid 1, van richtlijn 2012/19 — volgens welke de producenten moeten voorzien in de financiering van de kosten van het beheer van afvalstoffen afkomstig van fotovoltaïsche panelen die na 13 augustus 2005 in de handel zijn gebracht wanneer deze panelen vanaf 13 augustus 2012 tot afvalstoffen zijn of zullen worden gereduceerd — een nadelige invloed kan hebben op een situatie die voor de inwerkingtreding van die richtlijn is ontstaan, dan wel of die toepassing ertoe strekt de toekomstige gevolgen te regelen van een situatie die vóór de inwerkingtreding van die richtlijn is ontstaan.

In dit verband zij eraan herinnerd dat volgens de Unierechtelijke regeling die van toepassing was voor de vaststelling van richtlijn 2012/19, de verplichting tot financiering van de kosten van het beheer van afvalstoffen afkomstig van fotovoltaïsche panelen werd geregeld door artikel 14 van richtlijn 2008/98, dat de lidstaten de keuze liet om de kosten van dat beheer hetzij door de huidige of de vorige houder van de afvalstoffen, hetzij door de producent of de distributeur van fotovoltaïsche panelen te laten dragen.

Indien een lidstaat vóór de vaststelling van richtlijn 2012/19 ervoor had gekozen om de kosten van het beheer van afvalstoffen afkomstig van fotovoltaïsche panelen te laten dragen door de gebruikers van die panelen en niet door de producenten ervan, zoals het geval was in Tsjechië, heeft de inwerkingtreding van artikel 13, lid 1, van richtlijn 2012/19, samen met de verplichting om deze bepaling in nationaal recht om te zetten, zoals de advocaat-generaal in de punten 53 en 57 van haar conclusie heeft opgemerkt, gevolgen gehad voor situaties die bestonden voor de inwerkingtreding van die richtlijn.

Een dergelijke wijziging van de verdeling van de kosten voor het beheer van afvalstoffen afkomstig van fotovoltaïsche panelen die van toepassing was krachtens de regeling die gold op de datum waarop deze panelen in de handel werden gebracht en tegen een bepaalde prijs werden verkocht — welke datum en handelstransactie de producent niet achteraf kon wijzigen, kan immers niet worden beschouwd als de toepassing van een nieuwe regel op de toekomstige gevolgen van een situatie die onder de oude regeling was ontstaan, aangezien de betrokken gevolgen reeds in al hun aspecten zeker en dus verworven zijn, anders dan die welke aan de orde waren in de zaak die aanleiding heeft gegeven tot het arrest van 14 mei 2020, Azienda Municipale Ambiente (C-15/19, EU:C:2020:371), dat betrekking had op een wijziging van de periode van onderhoud van de betrokken stortplaats na de sluiting ervan op een tijdstip waarop die stortplaats nog in bedrijf was.

Het is juist dat de geldigheid van een bepaling van Unierecht niet mag afhangen van de nationale rechtssituatie. Wanneer de Uniewetgever echter eerst de keuze laat aan de lidstaten om de verdeling van de kosten van het beheer van afvalstoffen van bepaalde producten vast te stellen en vervolgens een regel invoert op grond waarvan deze kosten in alle lidstaten moeten worden gedragen door de producenten, ook voor de producten die zij reeds in de handel hadden gebracht op een tijdstip waarop die vroegere Uniewetgeving van kracht was, moet worden geoordeeld dat deze regel met terugwerkende kracht van toepassing is in de zin van de in punt 47 van het onderhavige arrest aangehaalde rechtspraak en dus inbreuk kan maken op het rechtszekerheidsbeginsel.

In die omstandigheden moet worden nagegaan of artikel 13, lid 1, van richtlijn 2012/19 voldoet aan de voorwaarden van de in de punten 48 en 49 van het onderhavige arrest in herinnering gebrachte rechtspraak, gelet op het feit dat het van toepassing is op fotovoltaïsche panelen die tussen 13 augustus 2005 en de datum van inwerkingtreding van richtlijn 2012/19, te weten 13 augustus 2012, in de handel zijn gebracht en dus van toepassing is op situaties die bestonden voor die datum.

Het is juist dat deze nieuwe regel gepaard gaat met bijzondere bepalingen die de voorwaarden voor toepassing ratione temporis ervan vastleggen in de zin van die rechtspraak, aangezien deze regel uitdrukkelijk en ondubbelzinnig betrekking heeft op afvalstoffen van fotovoltaïsche panelen die na 13 augustus 2005 in de handel zijn gebracht. Een nieuwe rechtsregel die van toepassing is op eerder ontstane situaties, kan echter niet worden geacht in overeenstemming te zijn met het beginsel dat rechtshandelingen geen terugwerkende kracht hebben, voor zover deze regel achteraf en op onvoorzienbare wijze de verdeling wijzigt van kosten waarvan het ontstaan niet meer kan worden vermeden, aangezien marktdeelnemers zich in het kader van handelstransacties op goede gronden hebben kunnen beroepen op de verdeling van die kosten waarin was voorzien in de toenmalige regeling, waardoor deze marktdeelnemers elke reële mogelijkheid wordt ontnomen om hun voorzieningen te treffen na de inwerkingtreding van deze nieuwe regel.

Voor zover overeenkomstig de in punt 49 van het onderhavige arrest aangehaalde rechtspraak de retroactieve toepassing van een nieuwe regel ook gerechtvaardigd kan zijn indien dit voor een doel van algemeen belang noodzakelijk is en het rechtmatige vertrouwen van de betrokkenen naar behoren in acht wordt genomen, moet bovendien worden opgemerkt dat in casu de retroactieve toepassing van artikel 13, lid 1, van richtlijn 2012/19 in strijd zou zijn met de in overweging 12 van deze richtlijn genoemde doelstelling om de producenten ertoe aan te zetten bij het ontwerp van hun producten ten volle rekening te houden met de reparatie, de mogelijkheid tot verbetering, hergebruik, demontage en recycling van deze producten en deze aspecten te vergemakkelijken. Zoals de Duitse regering in haar antwoorden op de schriftelijk te beantwoorden vragen van het Hof heeft opgemerkt, lijkt de verwezenlijking van een dergelijke doelstelling immers moeilijk haalbaar wanneer de producenten bij het ontwerpen van de fotovoltaïsche panelen niet konden voorzien dat zij nadien de kosten voor het beheer van de afvalstoffen van deze panelen zouden moeten financieren.

Aan de in de punten 47 tot en met 59 van het onderhavige arrest uiteengezette redenering, kan niet worden afgedaan door de omstandigheid die wordt uiteengezet door het Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Commissie in hun antwoorden op de schriftelijk te beantwoorden vragen van het Hof, te weten dat volgens artikel 13 van richtlijn 2002/96 fotovoltaïsche panelen eventueel aan bijlage I B bij deze richtlijn kunnen worden toegevoegd in het kader van de wijzigingen die nodig zijn om met name artikel 7, lid 3, van deze richtlijn — dat betrekking heeft op de berekening van de streefcijfers voor de nuttige toepassing van AEEA die de producenten moeten bereiken — aan de vooruitgang van wetenschap en techniek aan te passen. Het is juist dat in deze bepaling reeds in 2002 werd aangekondigd dat de producenten van fotovoltaïsche panelen konden worden verzocht de kosten te dragen voor het beheer van de afvalstoffen van panelen die in de handel worden gebracht vanaf een toekomstige datum die eventueel in een nieuwe richtlijn zou worden vastgesteld. Zij kan echter niet de conclusie staven dat deze producenten hadden moeten verwachten dat hun de verplichting tot financiering van de kosten van het beheer van afvalstoffen afkomstig van EEA, zoals neergelegd in artikel 13, lid 1, van richtlijn 2012/19, zou worden opgelegd voor de fotovoltaïsche panelen die tussen 13 augustus 2005 en 13 augustus 2012 reeds in de handel waren gebracht.

In die omstandigheden is de retroactieve toepassing van artikel 13, lid 1, van richtlijn 2012/19 in strijd met het rechtszekerheidsbeginsel.

Bijgevolg moet worden vastgesteld dat deze bepaling ongeldig is voor zover zij de producenten verplicht om de kosten te financieren van het beheer van afvalstoffen afkomstig van fotovoltaïsche panelen die tussen 13 augustus 2005 en 13 augustus 2012 in de handel zijn gebracht.

Gelet op een en ander moet de eerste vraag als volgt worden beantwoord:

Met zijn tweede vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of het Unierecht aldus moet worden uitgelegd dat de omstandigheid dat de wettelijke regeling van een lidstaat die in strijd is met een richtlijn van de Unie is vastgesteld vóór de vaststelling van die richtlijn, van invloed is op de beoordeling van de voorwaarden waaronder een lidstaat aansprakelijk is voor de schade die een particulier lijdt ten gevolge van de schending van het Unierecht.

Om te beginnen blijkt uit het verzoek om een prejudiciële beslissing dat deze vraag wordt gesteld voor het geval artikel 13, lid 1, van richtlijn 2012/19 vereist dat de verplichting tot financiering van de kosten van het beheer van afvalstoffen afkomstig van fotovoltaïsche panelen op de producenten rust voor panelen die ten laatste op 1 januari 2013 in de handel zijn gebracht. Aangezien uit het antwoord op de eerste vraag van de verwijzende rechter volgt dat deze verplichting moet worden ingevoerd voor fotovoltaïsche panelen die vanaf de inwerkingtreding van richtlijn 2012/19, te weten 13 augustus 2012, in de handel zijn gebracht, dient te worden geoordeeld dat de verwijzende rechter met zijn tweede vraag in wezen wenst te vernemen of de omstandigheid dat de met het Unierecht strijdige Tsjechische afvalstoffenwetgeving vóór die richtlijn is vastgesteld, van invloed is op de beoordeling van de voorwaarden waaronder de Tsjechische Republiek aansprakelijk is voor de schade die een gebruiker van tijdens de periode van 13 augustus 2012 tot 1 januari 2013 in de handel gebrachte fotovoltaïsche panelen lijdt.

Uit de gegevens van het aan het Hof overgelegde dossier blijkt dat er, zoals de advocaat-generaal in punt 94 van haar conclusie heeft opgemerkt, nog twijfel bestaat over de vraag of het hoofdgeding daadwerkelijk betrekking heeft op fotovoltaïsche panelen die in de periode van 13 augustus 2012 tot 1 januari 2013 in de handel zijn gebracht.

Er zij evenwel aan herinnerd dat het Hof slechts kan weigeren uitspraak te doen op een verzoek van een nationale rechter wanneer de gevraagde uitlegging van het Unierecht kennelijk op generlei wijze verband houdt met een reëel geschil of met het voorwerp van het hoofdgeding, wanneer het vraagstuk van hypothetische aard is en voorts wanneer het Hof niet beschikt over de gegevens, feitelijk en rechtens, die noodzakelijk zijn om een zinvol antwoord te geven op de gestelde vragen [arrest van 2 juli 2020, Magistrat der Stadt Wien (Veldhamster), C-477/19, EU:C:2020:517, punt 40 en aldaar aangehaalde rechtspraak].

Aangezien niet kan worden uitgesloten dat VYSOČINA WIND in het kader van de exploitatie van de in 2009 in gebruik genomen zonne-energiecentrale daadwerkelijk fotovoltaïsche panelen heeft gekocht en gebruikt die in de periode van 13 augustus 2012 tot 1 januari 2013 in de handel zijn gebracht, hetgeen aan de verwijzende rechter staat om na te gaan, dient de tweede vraag te worden beantwoord teneinde deze rechter een zinvol antwoord te geven.

In dit verband zij eraan herinnerd dat het Hof herhaaldelijk heeft geoordeeld dat het Unierecht een recht op schadevergoeding toekent wanneer is voldaan aan drie voorwaarden, te weten dat de geschonden rechtsregel ertoe strekt aan particulieren rechten toe te kennen, dat er sprake is van een voldoende gekwalificeerde schending, en ten slotte dat er een direct causaal verband bestaat tussen de schending van de op de lidstaat rustende verplichting en de door de benadeelde personen geleden schade (arresten van 5 maart 1996, Brasserie du pêcheur en Factortame C-46/93 en C-48/93, EU:C:1996:79, punt 51, en 8 juli 2021, Koleje Mazowieckie, C-120/20, EU:C:2021:553, punt 61).

Bovendien volgt uit vaste rechtspraak dat de in het voorgaande punt in herinnering gebrachte voorwaarden voor het vaststellen van lidstaataansprakelijkheid voor de schade die door aan die lidstaat toerekenbare schendingen van het Unierecht aan particulieren is toegebracht, door de nationale rechter in beginsel moeten worden toegepast overeenkomstig de door het Hof voor deze toepassing verstrekte richtsnoeren (arrest van 29 juli 2019, Hochtief Solutions Magyarországi Fióktelepe, C-620/17, EU:C:2019:630, punt 40 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Wat in het bijzonder de tweede voorwaarde betreft, zij eraan herinnerd dat de nationale rechter bij wie een schadevordering is ingediend om te bepalen of sprake is van een voldoende gekwalificeerde schending van het Unierecht met alle aspecten rekening moet houden die de hem voorgelegde situatie kenmerken (arrest van 29 juli 2019, Hochtief Solutions Magyarországi Fióktelepe, C-620/17, EU:C:2019:630, punt 42).

In casu blijkt uit het dossier waarover het Hof beschikt dat de Tsjechische wetgever meer dan één maand vóór de vaststelling van richtlijn 2012/19, te weten op 30 mei 2012, in de afvalstoffenwet een § 37p heeft ingevoegd waarin is bepaald dat de gebruikers aansprakelijk zijn voor de financiering van de kosten van het beheer van ten laatste op 1 januari 2013 in de handel gebrachte fotovoltaïsche panelen. In deze context wenst de verwijzende rechter meer in het bijzonder te vernemen of het feit dat de Tsjechische Republiek haar afvalstoffenwetgeving nog vóór de vaststelling van richtlijn 2012/19 heeft gewijzigd, haar kan worden toegerekend zodat zij aansprakelijk kan worden gesteld op grond dat deze nationale wettelijke regeling in strijd is met die richtlijn.

Voor de beantwoording van deze vraag moet worden opgemerkt dat richtlijn 2012/19 zelf in artikel 24, lid 1, een termijn stelt waarbinnen de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen die nodig zijn om aan deze richtlijn te voldoen in de lidstaten in werking moeten zijn getreden, te weten 14 februari 2014.

In dit verband moet worden benadrukt dat richtlijn 2012/19 weliswaar als zodanig ratione temporis van toepassing is vanaf 13 augustus 2012, maar dat volgens vaste rechtspraak van het Hof aan deze staten niet het verwijt kan worden gemaakt dat zij deze richtlijn niet in nationaal recht hebben omgezet voordat die termijn is verstreken, aangezien de in het vorige punt genoemde termijn met name tot doel heeft de lidstaten de nodige tijd te geven om de maatregelen tot omzetting van een richtlijn vast te stellen. Dit neemt niet weg dat tijdens de termijn voor de omzetting van de richtlijn door de lidstaten de nodige maatregelen moeten worden vastgesteld ter verzekering dat het door die richtlijn voorgeschreven resultaat bij het verstrijken van deze termijn zal worden bereikt (arresten van 18 december Inter-Environnement Wallonie, C-129/96, EU:C:1997:628, punten 43 en 44, en 27 oktober 2016, Milev, C-439/16 PPU, EU:C:2016:818, punten 30 en 31).

Hieruit vloeit eveneens volgens vaste rechtspraak voort dat de lidstaten waaraan een richtlijn gericht is, zich tijdens de termijn voor uitvoering daarvan dienen te onthouden van maatregelen die de verwezenlijking van het door deze richtlijn voorgeschreven resultaat ernstig in gevaar zouden brengen (zie in die zin arresten van 18 december 1997, Inter-Environnement Wallonie, C-129/96, EU:C:1997:628, punt 45, en 13 november 2019, Lietuvos Respublikos Seimo narių grupė, C-2/18, EU:C:2019:962, punt 55).

In de onderhavige zaak is § 37p van de afvalstoffenwet vastgesteld nog voordat deze richtlijn was vastgesteld en was bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie — zodat de omzettingstermijn nog niet was ingegaan — en nog voordat deze richtlijn rechtsgevolgen kon sorteren voor de lidstaten waarvoor zij bestemd was.

Bijgevolg kan de Tsjechische Republiek niet worden verweten dat zij in strijd met de in punt 75 van het onderhavige arrest in herinnering gebrachte rechtspraak heeft gehandeld.

Hieruit volgt dat het feit dat meer dan één maand vóór de vaststelling van richtlijn 2012/19, § 37p in de afvalstoffenwet is ingevoegd die de gebruikers aansprakelijk stelt voor de financiering van de kosten van het beheer van afvalstoffen afkomstig van fotovoltaïsche panelen die ten laatste op 1 januari 2013 in de handel zijn gebracht, op zich geen voldoende gekwalificeerde schending van het Unierecht kan opleveren.

Gelet op een en ander moet op de tweede vraag worden geantwoord dat het Unierecht aldus moet worden uitgelegd dat de omstandigheid dat een lidstaat vóór de vaststelling van een richtlijn van de Unie een wettelijke regeling heeft vastgesteld die in strijd is met die richtlijn, op zich geen schending van het Unierecht oplevert, aangezien de verwezenlijking van het door deze richtlijn voorgeschreven resultaat niet kan worden geacht ernstig in gevaar te zijn gebracht voordat deze richtlijn deel uitmaakte van de rechtsorde van de Unie.