16.8.1 Inleiding

De art. 27 en 28 EEX-V°/21 en 22 Verdrag hebben betrekking op aanhangigheid respectievelijk samenhang van procedures. In het Nederlandse commune internationaal privaatrecht is een regeling over litispendentie opgenomen in art. 12 Rv. Beide bepalingen gaan uit van het beginsel dat de laatst geadieerde rechter zich onbevoegd dient te verklaren of zijn beslissing dient aan te houden, indien een ander gerecht eerder is geadieerd. Art. 23 EEX-V°/17 Verdrag kan met deze bepaling botsen, voor zover de gekozen rechter bij uitsluiting bevoegd is. Een forumkeuze kan immers derogeren aan de rechtsmacht van de niet gekozen gerechten. Art. 23 EEX-V°/17 Verdrag gaat hiervan zelfs uit door een vermoeden van exclusiviteit. Stel dat de laatst geadieerde rechter is gekozen, dient de eerste rechter dan op grond van de uitsluitende bevoegdheid van de laatste rechter een oordeel af te wachten hoewel hij eerder was geadieerd? In wezen gaat het om de vraag welke bepaling voorrang heeft. Deze botsing tussen forumkeuze en litispendentie behandel ik in de volgende paragraaf voor art. 23 EEX-V°/17 Verdrag in verhouding tot de art. 27 en 28 EEX-V°/21 en 22 Verdrag. Het Haags Forumkeuzeverdrag kent geen regeling voor litispendentie, zodat zich een conflict niet kan voordoen. Art. 6 Haags Forumkeuzeverdrag gebiedt de gederogeerde rechter zelfs de procedure te schorsen of de vordering af te wijzen, indien een procedure in weerwil van een forumkeuze bij hem aanhangig wordt gemaakt.1 Uit art. 6 sub e Haags Forumkeuzeverdrag kan worden afgeleid dat het aan de gekozen rechter is om te oordelen over de rechtsgeldigheid van de forumkeuze. Na dat oordeel kan eventueel de gederogeerde rechter zich bevoegd achten om de zaak te behandelen. Het primaat van de gekozen rechter is onder het Haags Forumkeuzeverdrag derhalve duidelijker dan in de EEX-V° en het Verdrag.