Rb. Gelderland, 04-05-2022, nr. C/05/392016 / HA ZA 21-412

[ged.conv./eis.reconv.] is op 18 februari 2015 betrokken geraakt bij een verkeersongeval (hierna: het ongeval). Klaverblad heeft, als WAM-verzekeraar van een persoon die bij het ongeval was betrokken, aansprakelijkheid voor het ongeval erkend.

Klaverblad was ten tijde van het ongeval werkzaam als rijinstructeur en exploiteerde een rijschool. Per 25 oktober 2016 heeft hij zijn rijschool opgeheven en uitgeschreven uit het handelsregister. Daarna heeft [ged.conv./eis.reconv.] rijlessen verzorgd voor de rijschool van zijn zoon.

[ged.conv./eis.reconv.] stelt als gevolg van het ongeval ernstig rugletsel te hebben opgelopen. Partijen hebben gezamenlijk dr. [betrokkene 1] , orthopedisch chirurg (hierna: [betrokkene 1] ), verzocht een onafhankelijke expertise uit te voeren. In zijn definitieve rapport van 11 augustus 2016 heeft [betrokkene 1] , kort samengevat, opgenomen dat [ged.conv./eis.reconv.] sinds het ongeval zeer hevige lage rugpijn heeft, die hij voor het ongeval niet had. Er zijn echter ook röntgenologische bevindingen die niet het gevolg zijn van het ongeval. [betrokkene 1] meent dat de rugklachten het gevolg zijn van het ongeval waarbij het niet onmogelijk is dat [ged.conv./eis.reconv.] ook zonder ongeval op termijn rugklachten zou hebben ontwikkeld. Hij kan geen indicatie geven van de waarschijnlijkheid en de termijn waarop deze zouden zijn ontstaan. [betrokkene 1] komt op een blijvende functionele invaliditeit van 7% voor de gehele persoon. In het bijgesloten ‘beperkingenprofiel’ heeft [betrokkene 1] aangekruist dat [ged.conv./eis.reconv.] niet beperkt is bij zitten. In de anamnese is opgenomen dat [ged.conv./eis.reconv.] zo nodig Brufen gebruikt, tot drie keer per dag 600 mg.

Tussen partijen is een geschil ontstaan over de aard en omvang van het letsel als gevolg van het ongeval. [ged.conv./eis.reconv.] heeft [ged.conv./eis.reconv.] in haar optiek onvoldoende geïnformeerd over zijn werkzaamheden en het feit dat hij na het ongeval nog bij vier andere ongevallen betrokken is geweest, waarvan als inzittende van een auto twee keer in 2015 en een keer in 2019 en als bestuurder van een scooter in 2015. Klaverblad heeft dit na een onderzoek geconstateerd en heeft [ged.conv./eis.reconv.] daarom laten opnemen in het Extern Verwijzingsregister van de Stichting Centraal Informatie Systeem.

[ged.conv./eis.reconv.] is vervolgens een deelgeschil gestart bij deze rechtbank, waarin hij onder meer de rechtbank verzoekt om voor recht te verklaren dat Klaverblad onrechtmatig heeft gehandeld door het instellen van het onderzoek, om Klaverblad te bevelen de inschrijvingen in de diverse registers ongedaan te maken, om vast te stellen dat Klaverblad gehouden is om alle door [ged.conv./eis.reconv.] geleden en nog te lijden schade te vergoeden en om Klaverblad te veroordelen tot betaling van een aanvullend voorschot van € 25.000,00. De rechtbank heeft bij beschikking van 6 oktober 2016 de verzoeken afgewezen en de kosten van het deelgeschil begroot op een bedrag van € 7.177,00.

Partijen hebben vervolgens gezamenlijk de heer [betrokkene 2] , verzekeringsarts, (hierna: [betrokkene 2] ) verzocht een onafhankelijk verzekeringsgeneeskundig onderzoek uit te voeren en een functionele mogelijkhedenlijst in te vullen voor drie verschillende situaties, rekening houdende met het ongeval van 18 februari 2015 en rekening houdende met een [ged.conv./eis.reconv.] op 24 oktober 2015 overkomen scooterongeval. [betrokkene 2] heeft zijn bevindingen gegeven in een (definitief) rapport van 28 september 2017.

Partijen hebben vervolgens arbeidsdeskundige [betrokkene 3] (hierna: [betrokkene 3] ), verbonden aan [bedrijf] , verzocht een arbeidsdeskundig rapport op te stellen op basis van het door [betrokkene 2] opgestelde belastbaarheidspatroon, en voor zover van toepassing, met inachtneming van het expertiserapport van [betrokkene 1] . Op basis van de functionele mogelijkhedenlijst die is opgesteld naar aanleiding van het ongeval van 18 februari 2015 komt [betrokkene 3] op een percentage arbeidsongeschiktheid voor de beroepsuitoefening van [ged.conv./eis.reconv.] van circa 3,6%, waarbij [betrokkene 3] constateert dat de ervaren arbeidsongeschiktheid beduidend hoger is.

[ged.conv./eis.reconv.] is vervolgens een bodemprocedure begonnen bij deze rechtbank, waarin hij, kort samengevat, een verklaring voor recht vorderde dat hij (gedeeltelijk) beroepsongeschikt is geraakt door het ongeval en dat de tot dan toe betaalde voorschotten van in totaal € 38.372,00 niet dekkend zijn voor de door het ongeval veroorzaakte schade en daarnaast een veroordeling van Klaverblad tot het betalen van alle door [ged.conv./eis.reconv.] geleden schade. Bij vonnis van 13 november 2019 (verder het vonnis) heeft de rechtbank de vorderingen in zoverre toegewezen dat voor recht is verklaard dat [ged.conv./eis.reconv.] (gedeeltelijk) beroepsongeschikt is geraakt door het ongeval en dat Klaverblad is veroordeeld tot het betalen van de daardoor ontstane schade, nader op te maken bij staat. De verklaring voor recht dat de betaalde voorschotten van in totaal € 38.372,00 niet dekkend zijn voor de door het ongeval veroorzaakte schade is afgewezen. Het door [betrokkene 3] genoemde percentage arbeidsongeschiktheid van 3,6% is door de rechtbank overgenomen, wat leidde tot de conclusie dat [ged.conv./eis.reconv.] (gedeeltelijk) beroepsongeschikt is geraakt als gevolg van het ongeval, maar ook tot de conclusie dat dit percentage niet dusdanig was dat (reeds) op grond daarvan kan worden geconcludeerd dat de betaalde voorschotten niet dekkend waren. In deze procedure was onder meer van belang dat [ged.conv./eis.reconv.] als bezwaar tegen het rapport van [betrokkene 2] aanvoerde dat [betrokkene 2] niet in zijn beoordeling heeft meegenomen dat [ged.conv./eis.reconv.] alleen 1-2 uur aaneengesloten kan zitten bij het gebruik van morfine als pijnstilling.

De rechtbank heeft in het vonnis, voor zover relevant, het volgende overwogen:

“4.14. De rechtbank overweegt dat uit […] beschouwing van [betrokkene 2] volgt dat hij wel rekening heeft gehouden met het door [ged.conv./eis.reconv.] genoemde gebruik van morfine, maar dat hij dit morfinegebruik geen voorwaarde acht voor de door hem genoemde mogelijkheid van [ged.conv./eis.reconv.] om, in een geschikte stoel, twee uur aaneengesloten te zitten.

[betrokkene 2] heeft daarover kort gezegd het volgende overwogen:

- Er bestaat geen bewijs van effectiviteit van opiaten bij chronische lage rugklachten.

- Hoewel dat niet betekent dat het gebruik van morfine voor [ged.conv./eis.reconv.] geen verlichting zou kunnen brengen, zouden daarvoor echter mogelijk ook andere ‘minder sederende’ pijnstillers gebruikt kunnen worden, zoals [ged.conv./eis.reconv.] ook in het najaar 2015 deed, toen hij 25-30 uur per week werkte.

- Bij het vaststellen van beperkingen zijn klachten wel het uitgangspunt maar niet zonder meer doorslaggevend.

- De ernst van de ziekte/stoornis bepaalt mede de beperkingen.

- Er zijn bij [ged.conv./eis.reconv.] geen ernstige afwijkingen vastgesteld en er zijn ook geen ernstige beperkingen vast te stellen, zoals ook [betrokkene 1] concludeerde.

- [betrokkene 1] heeft geen beperkingen in het zitten vastgesteld.

- Met name lang zitten doet lage rugklachten verergeren.

- Afwisselen is daarom geïndiceerd.

[betrokkene 2] acht op basis van deze overwegingen ten aanzien van zitten geen andere beperking aanwezig dan dat [ged.conv./eis.reconv.] maximaal twee uur in een goede steun gevende stoel kan zitten. Tegen geen van de voornoemde overwegingen heeft [ged.conv./eis.reconv.] gemotiveerde bezwaren geuit. Uit de door [ged.conv./eis.reconv.] overgelegde berichten van zijn huisarts Vereecken blijkt weliswaar dat [ged.conv./eis.reconv.] in februari 2018 naar eigen zeggen zonder morfine te veel pijn ervaart om te kunnen functioneren en dat hij, nadat hij eerst andere pijnstillers heeft gebruikt, in ieder geval tot het consult van 3 mei 2019 morfinepleisters heeft gebruikt, maar niet dat dit in verband met zijn rugklachten ook daadwerkelijk noodzakelijk was, dat daar geen alternatieven voor bestonden of dat bijvoorbeeld Brufen niet ook afdoende zou kunnen zijn. De huisarts geeft daar in zijn brieven geen oordeel over. Verder heeft [ged.conv./eis.reconv.] geen bezwaren geuit tegen de bevindingen van [betrokkene 2] dan zijn enkele stelling dat hij de morfine nodig heeft. Van die stelling heeft hij echter geen verdere onderbouwing gegeven. Vast staat dat hij ten tijde van het onderzoek van [betrokkene 1] geen morfine maar Brufen gebruikte. Dat er sindsdien een verslechtering is opgetreden, heeft hij niet gesteld en ook verder heeft hij niet onderbouwd waarom thans morfinegebruik noodzakelijk is. Dit had van hem, nu de in gezamenlijk overleg ingeschakelde deskundigen morfinegebruik niet noodzakelijk achten en zijn stelling in die zin afwijkt, wel verwacht mogen worden. [betrokkene 1] stelt ten aanzien van zitten geen beperkingen vast en [betrokkene 2] stelt vast, zonder verdere voorbehouden, dat zitten mogelijk is gedurende een uur achtereen tot maximaal twee uur in een goede (steun gevende) stoel. De rechtbank acht de bezwaren van [ged.conv./eis.reconv.] onvoldoende om in afwijking van het onderbouwde rapport van [betrokkene 2] , dat inzichtelijk en consistent is, aannemelijk te achten dat [betrokkene 2] niet zonder morfinegebruik kan of dat hij zonder morfinegebruik niet twee uur achtereen zou kunnen zitten in een steun gevende stoel.

Gevolgen beperkingen op beroepsuitoefening?

Partijen hebben arbeidsdeskundige [betrokkene 3] gevraagd om met inachtneming van de expertiserapporten van [betrokkene 1] en [betrokkene 2] een arbeidsdeskundig rapport op te stellen. De rechtbank acht dit rapport van [betrokkene 3] inzichtelijk en consistent. [betrokkene 3] komt op basis van voornoemde rapporten en zijn eigen bevindingen tot het oordeel dat [ged.conv./eis.reconv.] voor ongeveer 3,6,% arbeidsongeschikt voor zijn beroepsuitoefening te achten is. Klaverblad heeft geen bezwaren geuit tegen de inhoud of totstandkoming van dit rapport. [ged.conv./eis.reconv.] stelt dat het rapport is gebaseerd op aannames ten aanzien van de juiste stoel, dat de actieve houding van een rijinstructeur onderbelicht is, dat het door [betrokkene 1] vastgestelde percentage blijvende invaliditeit niet is meegenomen en dat [betrokkene 3] geen rekening heeft gehouden met de noodzaak om morfine te gebruiken en de gevolgen daarvan voor deelname aan het verkeer.

Ten aanzien van het laatste punt is reeds overwogen dat de rechtbank er van uit gaat dat ook zonder morfinegebruik tot twee uur zitten mogelijk is, terwijl evenmin onderbouwd is dat het morfinegebruik voor [ged.conv./eis.reconv.] om een andere reden noodzakelijk zou zijn. Ten aanzien van de stoel heeft [betrokkene 3] overwogen dat de standaard gemonteerde stoel in de door [ged.conv./eis.reconv.] gebruikte les auto, een Range Rover, ruim voldoet aan het predicaat ‘steun gevend’. Vast staat dat [betrokkene 3] [ged.conv./eis.reconv.] bij zijn onderzoek heeft gesproken en gezien zodat geen reden is te veronderstellen dat [betrokkene 3] bij dit oordeel geen rekening heeft gehouden met de lengte en het gewicht van [ged.conv./eis.reconv.] . De stelling van [ged.conv./eis.reconv.] dat de stoel gelet op zijn lengte en gewicht of omdat het zitvlak niet instelbaar zou zijn onvoldoende steun zou bieden is verder niet onderbouwd. Dat [betrokkene 3] bij zijn conclusie niet zou hebben meegewogen dat een rijinstructeur tijdens de les een actieve rol heeft, is evenmin onderbouwd, terwijl ook niet is onderbouwd welke door [betrokkene 2] vastgestelde beperking concreet een belemmering vormt voor die actieve rol. Dat [ged.conv./eis.reconv.] als rijinstructeur actief om zich heen dient te kijken en daarbij ook over zijn schouder moet kunnen kijken betekent niet dat sprake is van ‘actief zijn in een sterk gebogen of getordeerde houding’, waarin [ged.conv./eis.reconv.] volgens de door [betrokkene 2] opgestelde functionele mogelijkhedenlijst beperkt is. De door [betrokkene 1] in zijn rapportage over de gehele persoon aangenomen blijvende invaliditeit van 7% betekent ten slotte niet dat [ged.conv./eis.reconv.] , zoals [betrokkene 3] onderbouwd concludeert, voor meer dan 3,6% arbeidsongeschikt voor zijn beroepsuitoefening is te achten. [betrokkene 1] heeft de arbeidsongeschiktheid van [ged.conv./eis.reconv.] niet onderzocht en dat valt ook niet onder zijn kundigheid. Andere bezwaren zijn door [ged.conv./eis.reconv.] niet aangevoerd.

Conclusie ten aanzien van de arbeidsongeschiktheid

De rechtbank acht het rapport van [betrokkene 3] verder consistent en overtuigend en neemt de conclusie dat voor [ged.conv./eis.reconv.] sprake is van een arbeidsongeschiktheid voor zijn beroep van 3,6% over.

Uit het vorenstaande volgt dat vastgesteld kan worden dat [ged.conv./eis.reconv.] klachten heeft, dat deze het gevolg zijn van het ongeval, dat deze tot beperkingen leiden en dat dit leidt tot een arbeidsongeschiktheid voor het beroep van [ged.conv./eis.reconv.] van circa 3,6%. Dat betekent dat de verklaring voor recht dat [ged.conv./eis.reconv.] gedeeltelijk beroepsongeschikt is geraakt door het ongeval toewijsbaar is. Dit brengt met zich dat Klaverblad, die de aansprakelijkheid en haar gehoudenheid om als WAM verzekeraar de schade te voldoen heeft erkend en op dit punt overigens geen verweren heeft gevoerd, daartoe gehouden is. De hoogte van de schade staat echter nog niet vast en de verwijzing naar een schadestaatprocedure om die te kunnen begroten is toewijsbaar, nu immers wel aannemelijk is dat de gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid heeft geleid tot schade.

Ten aanzien van het voorschot

Het arbeidsongeschiktheidspercentage van 3,6% is echter niet dusdanig dat reeds daaruit kan worden vastgesteld dat het tot aan de procesinleiding door Klaverblad betaalde voorschot van € 38.372,00 niet dekkend is voor het verlies aan verdienvermogen/schade die [ged.conv./eis.reconv.] door het ongeval lijdt. Het verdienvermogen zal immers boven de € 1.000.000,00 moeten liggen wil een arbeidsongeschiktheidspercentage van 3,6% tot schade door inkomensverlies van meer dan € 38.372,00 leiden. Daarbij is van belang dat [ged.conv./eis.reconv.] niet inzichtelijk heeft gemaakt wat zijn verdienvermogen voor het ongeval was en evenmin welke schade hij verder nog heeft geleden, of ter zake van welke schadeposten de voorschotten tot € 38.372,00 zijn verstrekt. De verklaring voor recht dat het voorschot niet dekkend is, is verder niet onderbouwd en daarom niet toewijsbaar. Zoals overwogen is de gevorderde verwijzing naar een schadestaatprocedure om de schade te kunnen begroten wel toewijsbaar. Eerst dan kan worden vastgesteld in hoeverre met de verstrekte voorschotten de schade is gedekt.”

Klaverblad en [ged.conv./eis.reconv.] hebben tegen het vonnis geen hoger beroep ingesteld.

Om de rijgeschiktheid van [ged.conv./eis.reconv.] te beoordelen heeft het CBR [ged.conv./eis.reconv.] medisch laten keuren. Bij besluit van 21 augustus 2020 heeft het CBR, op grond van paragraaf 10.19 Regeling Eisen Geschiktheid 2000, [ged.conv./eis.reconv.] ongeschikt verklaard voor het besturen van, onder meer, een motor of personenauto, nu uit de beoordeling blijkt dat sprake is van “misbruik van geneesmiddelen (opioïden)”. In het bij dit besluit gevoegde rapport van psychiater [betrokkene 4] van 28 mei 2020 is, voor zover relevant, het volgende opgenomen:

“3. Speciële anamnese

(...)

Betrokkene vertelt dat hij in 2015 een auto-ongeluk heeft gehad, en sindsdien heeft hij rugklachten, waarvoor hij morfine gebruikt. De huisarts heeft de morfine voor hem voorgeschreven de eerste keer. Betrokkene begon met 1 dd 10 mg en betrokkene neemt nu sinds een half jaar 2 dd 30 mg morfine. Betrokkene heeft geprobeerd te stoppen en te wisselen naar een ander medicijn, maar hij kreeg dan direct weer rugpijn, dus nu heeft hij in overleg met de huisarts besloten om dit te accepteren en de morfine zo door te gebruiken. Betrokkene heeft voorlopig niet de intentie om te stoppen met het morfinegebruik, en accepteert dat daarbij zijn rijbewijs ongeldig zal worden verklaard. (...)

Tolerantie:

Betrokkene heeft gemerkt meer middelen te kunnen verdragen dan vroeger ja

Toelichting: Betrokkene heeft steeds meer morfine nodig voor hetzelfde effect. Hij begon op 1 dd 10 mg en gebruikt inmiddels 2 dd 30 mg.

Onthoudingsverschijnselen:

Betrokkene heeft onthoudingsverschijnselen gehad bij het staken van middelengebruik ja

Toelichting: Betrokkene merkt dat zodra hij de medicatie te laat inneemt hij lichamelijke klachten krijgt, zoals zweten, trillen, overal pijn en daarnaast ook weer recidief rugpijn.

(...)