12.8 Uitleiding

In dit onderzoek stond de Unierechtelijke transparantieverplichting centraal. Het doel van deze verplichting is mededinging naar schaarse besluiten mogelijk te maken en daarbij elk risico van favoritisme en willekeur door bestuursorganen uit te bannen en de gelijkheid van kansen van elke potentiële aanvrager te waarborgen. Deze doelstelling lijkt mij ook bij de verdeling van schaarse besluiten in het Nederlandse bestuursrecht nastrevenswaardig.

In hoofdstuk 1 is een voorbeeld gegeven waarbij een bestuursorgaan overging van een geheel gesloten vergunningstelsel naar een schaars vergunningstelsel en daarbij eenieder in de gelegenheid stelde om mee te dingen naar deze vergunning door algemeen bekend te maken dat (en hoe) de vergunningen verdeeld zouden worden. Het bestuursorgaan heeft door deze transparante handelwijze ervoor gezorgd dat ook nieuwkomers een gelijke kans hebben gekregen om voor een exploitatievergunning in aanmerking te komen.

Indien sprake is van een duidelijk grensoverschrijdend belang, moet de transparantieverplichting bij de verdeling van schaarse besluiten in acht worden genomen op grond van het Unierecht. In zuiver interne situaties moeten bestuursorganen mijns inziens bij de verdeling van schaarse rechten het (formele) gelijkheidsbeginsel en de daaruit voortvloeiende transparantievereisten in acht nemen.

Uit jurisprudentieonderzoek blijkt dat de transparantie bij de verdeling van deze schaarse besluiten tot op grote hoogte is geborgd, maar dat er op enkele punten nuttige verbeteringen mogelijk zijn. Deze verbeteringen zijn beschreven in deze dissertatie. De verbeteringen kunnen op meerdere manieren in het Nederlandse bestuursrecht worden geïntroduceerd, namelijk: de transparantieverplichting als onderdeel van reeds algemeen erkende algemene beginselen van behoorlijk bestuur, erkenning van de transparantieverplichting als zelfstandig beginsel, en/of codificatie van (onderdelen van) de transparantieverplichting in de Awb. Ik heb een voorkeur voor het benoemen van de transparantieverplichting als onderdeel van het (formele) gelijkheidsbeginsel (of beginsel van gelijke kansen). Het identificeren van het (formele) gelijkheidsbeginsel als fundamenteel beginsel dat aan de verdeling van schaarse besluiten ten grondslag ligt, kan ervoor zorgen dat de bijzondere aard van schaarse besluiten beter naar voren wordt gebracht. In het verlengde hiervan zou de transparantieverplichting dan als onderdeel van dit (formele) gelijkheidsbeginsel in het Nederlandse bestuursrecht bij de verdeling van schaarse besluiten in acht moeten worden genomen door bestuursorganen.