13.7.1 Achtergrond

Partijen zijn verplicht om de minister voor 1 juli van ieder kalenderjaar een overzicht van ontvangen bijdragen te verstrekken, dat betrekking heeft op het voorgaande kalenderjaar.1 Onder de oorspronkelijke Wfpp was daarvan het gevolg dat substantiële giften, ontvangen in bijvoorbeeld januari, pas in het najaar van het daaropvolgende jaar openbaar werden.2 De Evaluatiewet Wfpp nam deze mogelijkheid weg door te bepalen dat giften van meer dan € 10.000 binnen drie dagen na ontvangst aan de minister moeten worden gemeld.3 Het initiële, bij nota van wijziging ingediende voorstel van de regering op dit gebied had betrekking op giften van meer dan € 50.000, die binnen twee weken na ontvangst gemeld moesten worden. 4Bij amendement werden zowel het bedrag als de termijn naar beneden bijgesteld. 5

De Wfpp voorziet in een specifiek transparantieregime voor de verkiezingsperiode. Partijen moeten in de derde week voor de stemmingsdag een actueel overzicht te geven aan de minister van de (in totaal per donateur) ontvangen bijdragen van € 1.000 of meer alsmede van de schulden die € 25.000 of meer bedragen. Het overzicht beslaat de periode van 1 januari voorafgaand aan het jaar van de verkiezingen tot de derde week voor de stemmingsdag. De minister maakt dit overzicht vervolgens uiterlijk een week voor de verkiezingen openbaar. 6De giften die in de laatste drie weken voor de dag van de stemmingen verstrekt worden, zijn dus niet in dit overzicht opgenomen. Tot de invoering van de Evaluatiewet Wfpp vielen deze giften onder het ‘gewone’ transparantieregime, wat betekende dat zij pas voor 1 juli van het volgende jaar aan de minister gemeld hoefden te worden. Naar aanleiding van enkele incidenten die zich voordeden tijdens de verkiezingscampagne van 2021 besloot de regering de regelgeving op dit punt aan te scherpen. Zo ontving het CDA kort voor de verkiezingen een bedrag van € 1,2 miljoen van het hoofd fondsenwerving van het eigen campagneteam. 7De gift kwam aan het licht nadat een notitie uitlekte waarin het Kamerlid Omtzigt kritiek uitte op de donatie. Het CDA maakte daarop vrijwillig een actueel overzicht openbaar van de rond de verkiezingen ontvangen bijdragen, waaruit onder meer bleek dat de partij rond dezelfde tijd een bedrag van € 230.000 had ontvangen van de ‘Stichting Nederlands Ondernemersklimaat’.8 Bij nota van wijziging voor de Evaluatiewet Wfpp stelde de regering voor om partijen te verplichten om giften die het drempelbedrag van € 1.000 te boven gaan en die zijn ontvangen in de laatste drie weken voor de dag der stemmingen, uiterlijk een maand na de verkiezingen aan de minister te melden. De minister maakt dat overzicht vervolgens uiterlijk twee maanden na de verkiezingen openbaar. 9