5.3.2 Eigendom in de zin van art. 1 EP

Het EHRM legt verdragsautonoom uit wat verstaan moet worden onder “eigendom” (het EHRM gebruikt de term “possession”).1 Kort gezegd, is sprake van eigendom in de zin van art. 1 EP indien sprake is van rechten en belangen die een vermogenswaarde vertegenwoordigen. Met het oog daarop concludeert Ploeger dat ieder goed in de zin van art. 3:6 BW kwalificeert als “eigendom” in de zin van art. 1 EP.2 Ik ben het daarmee in zoverre eens dat ik in beginsel aanneem dat een vermogensrecht kwalificeert als een eigendomsrecht. Evenwel kan ik mij voorstellen dat in uitzonderlijke gevallen een vermogensrecht niet kwalificeert als een eigendomsrecht in de zin van art. 1 EP, bijvoorbeeld omdat het geen of een verwaarloosbare waarde heeft. Ook is voorstelbaar dat een naar Nederlands recht zelfstandig vermogensrecht niet wordt gekwalificeerd als een zelfstandig eigendomsrecht in de zin van art. 1 EP, maar in plaats daarvan wordt geacht deel uit te maken van een eigendomsrecht. Hierna zal dat nader worden uiteengezet.

De bescherming van art. 1 EP is niet beperkt tot wat naar Nederlands recht kwalificeert als een vermogensrecht.3 Zo kan ook een legitimate expectation of obtaining effective enjoyment of a property right kwalificeren als eigendom in de zin van art. 1 EP.4 Een dergelijke verwachting geniet derhalve dezelfde bescherming als ieder ander eigendomsrecht. Dit betekent bijvoorbeeld dat het feit dat een bepaald vermogensrecht op nietige wijze is ontstaan niet noodzakelijkerwijs betekent dat dit “vermogensrecht” niet als eigendom in de zin van art. 1 EP kan kwalificeren. Kort gezegd, kwalificeert dit nietige vermogensrecht als zodanig indien de rechthebbende daarop er op mocht vertrouwen dat toch sprake is van een vermogensrecht. Wat betreft vorderingsrechten geldt dat minstens sprake moet zijn van een arguable claim.5

Toekomstige inkomsten kwalificeren slechts als eigendom, als deze in rechte afdwingbaar zijn, of zijn verdiend.6

Een eigendomsrecht kan ook bestaan uit een combinatie van (rechts)feiten. Zo oordeelde het EHRM dat een bestuursrechtelijke vergunning niet zelfstandig kan kwalificeren als eigendom, maar wel in samenhang met het bedrijf waaraan de vergunning is verbonden.7 Een voorbeeld daarvan is een vergunning om alcohol te schenken die deel uitmaakte van het eigendom van een restaurant.8 Daarnaast kan in het verleden opgebouwde goodwill als onderdeel van het eigendom van het bedrijf worden beschouwd.9 Ik kan me voorstellen dat in voorkomende gevallen een naar Nederlands recht als zelfstandig te beschouwen vermogensrecht niet wordt gekwalificeerd als een zelfstandig eigendomsrecht in de zin van art. 1 EP, maar als onderdeel van het eigendom van dat bedrijf.

Ik concludeer dat het begrip eigendom als bedoeld in art. 1 EP niet altijd aansluit bij het in het Nederlandse recht gangbare begrippenkader. Een eigendomsrecht als bedoeld in art. 1 EP kan samenvallen met een Nederlandse rechtsfiguur (zoals een vermogensrecht, een vergunning), maar kan ook meer omvatten en wellicht ook minder. Het Nederlandse begrippenkader kan dan ook niet (altijd) worden gebruikt om te beoordelen welke (rechts)feiten in het kader van art. 1 EP relevant zijn en welke (rechts)feiten en/of rechtsfiguren los van elkaar, of juist in combinatie moeten worden gezien. In par. 5.3.5.3 geef ik daarvan een voorbeeld.