Einde inhoudsopgave
Beheer van familievermogen door middel van certificering (AN nr. 185) 2024/5.3.5.1
5.3.5.1 Invloed van de certificaathouder bij overdracht van zijn certificaten
mr. A.M. Steegmans, datum 01-02-2024
- Datum
01-02-2024
- Auteur
mr. A.M. Steegmans
- JCDI
JCDI:ADS958065:1
- Vakgebied(en)
Personen- en familierecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Met een huwelijksgemeenschap wordt ook een partnerschapsgemeenschap bedoeld.
Er wordt hier uitgegaan van de situatie dat de verkrijger van de aandelen is gehuwd met iemand die niet tot de familie behoort. Dit zal in de meeste situaties het geval zijn.
Art. 1:94 lid 4 BW. De inhoud van de uitsluitingsclausule kan variëren in de mate waarin de waarde van het goed definitief van de gemeenschap uitgesloten is. Zie daarover bijvoorbeeld: Huijgen 2019, Blokland 2015 en Vegter 2010. De uitkeringen die op de certificaten worden gedaan, vallen eveneens buiten de gemeenschap (art. 1:94 lid 6 BW).
De invoering van de beperkte wettelijke gemeenschap van goederen op 1 januari 2018 (Stb. 2017, 177) heeft de noodzaak van een uitsluitingsclausule beperkt, maar deze blijft relevant om er als schenker zeker van te zijn dat de certificaten daadwerkelijk privé blijven.
Zie Vegter 2008 over de herroepelijke schenking en het verschil tussen het overeenkomen van een goederenrechtelijk dan wel een verbintenisrechtelijk gevolg van het herroepingsrecht.
Art. 7:180 BW.
Op de tweetrapsmaking wordt dieper ingegaan in onderdeel III van paragraaf 5.5.2.2.3.
Dit vertoont overeenkomsten met de herroepelijke schenking.
De mogelijkheden om aan een overeenkomst voorwaarden te verbinden die leiden tot de goederenrechtelijke verkrijging van een voorwaardelijk recht worden onder andere beperkt door het gesloten stelsel van zakelijke rechten en het verbod tot een zekerheidsoverdracht of een eigendomsoverdracht ten titel van beheer (art. 3:84 lid 3 BW). Zie Struycken 2007, paragraaf 8.2.4.
Bij de overdracht van certificaten kan gedacht worden aan een schenking van de certificaten of een verkoop van de certificaten als titel voor de overdracht. Uitgangspunt in deze paragraaf is dat de certificaathouder zijn certificaten wil overdragen aan iemand binnen de familie. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat er geen overdrachtsbeperkingen van toepassing zijn die in de vorige paragrafen zijn besproken.
Door de overdracht van de certificaten ontstaat de mogelijkheid dat de certificaten in een (huwelijks)gemeenschap terechtkomen.1 Wanneer certificaten in een gemeenschap terecht komen, kunnen de certificaten bij een verdeling van die gemeenschap toegedeeld worden aan de deelgenoot die geen lid is van de familie.2
Bij een schenking van de certificaten heeft de certificaathouder een aantal mogelijkheden om te voorkomen dat de certificaten in een gemeenschap terechtkomen. Zo kan de schenker een uitsluitingsclausule opnemen in de overeenkomst van schenking.3 Dit voorkomt dat de certificaten in een huwelijksgemeenschap terechtkomen.4 De uitsluitingsclausule kan niet opzij worden gezet door eventueel andersluidende afspraken in de huwelijkse voorwaarden tussen de verkrijgende certificaathouder en zijn partner.
Een tweede mogelijkheid is dat de certificaathouder bedingt dat hij de schenking kan herroepen. De schenking van de certificaten kan dan worden herroepen op het moment dat deze in enige gemeenschap terechtkomen.5
Ook is een schenking met een tweetrapsmaking mogelijk.6 Bij een schenking met een tweetrapsmaking verkrijgt de eerste begiftigde als bezwaarde de certificaten onder ontbindende voorwaarde. Daarnaast bestaat een tweede begiftigde die als verwachter de certificaten onder opschortende voorwaarde verkrijgt. De voorwaarde kan inhouden dat de certificaten aan een verwachter toekomen op het moment dat de certificaten bij de bezwaarde in een gemeenschap terecht zouden komen.7 In verband met het behoud van de certificaten zal de verwachter in dat geval een ander lid van de familie zijn. Er moet bij deze tweetrapsschenking wel rekening worden gehouden met de mogelijkheid dat de certificaten bij de verwachter ook in een gemeenschap vallen. In die situatie wordt het achterliggende doel van de tweetrapsschenking niet behaald.
Is er sprake van een overdracht op basis van een koopovereenkomst, dan kan in de koopovereenkomst een voorwaarde worden overeengekomen.8 De certificaathouder verkrijgt in dat geval een voorwaardelijk recht op de certificaten.9 Een mogelijke afspraak kan zijn dat de certificaathouder de certificaten verkrijgt onder de ontbindende voorwaarde dat deze in een gemeenschap (huwelijksgemeenschap of nalatenschap) terechtkomen.10