5.6.2.3 Exoneratie jegens derden

In het voorgaande is het uitgangspunt gehanteerd dat een exoneratiebeding alleen van toepassing is op de relatie tussen de accountantsorganisatie en diens opdrachtgever en niet op derden, zulks bij gebreke aan een overeenkomst.1 Onder omstandigheden kan een exoneratiebeding echter ook jegens derden worden ingeroepen. Hierbij dient een onderscheid te worden gemaakt tussen ‘derdenwerking’ en een ‘exoneratiebeding in een rapport’.2 Bij derdenwerking is sprake van ‘doorwerking’ van een contractbeding tussen de aangesprokene en diens opdrachtgever naar een derde. Ik zal in paragraaf 5.6.2.4 stilstaan bij derdenwerking ten behoeve van een werknemer van een accountantsorganisatie. Indien sprake is van een ‘exoneratiebeding in een rapport’ bevindt het beding waarop de aangesprokene een beroep doet zich niet in de overeenkomst tussen de aangesprokene en diens opdrachtgever maar in het product (ook wel: de schriftelijke neerslag van de geleverde dienst) waartoe is gecontracteerd, zoals een taxatierapport. Indien een derde gebruik maakt van een dergelijk rapport, is het de vraag wat het effect is van een exoneratiebeding in het rapport. In literatuur3 en jurisprudentie 4 wordt aangenomen dat ‘in gevallen waarin ten aanzien van een bepaalde prestatie een zorgplicht jegens een derde zou bestaan, het mogelijk is door middle van een verklaring jegens de derde te verhinderen dat deze gerechtvaardigd erop vertrouwt dat de betreffende zorgplicht jegens hem ook daadwerkelijk in acht wordt genomen’. De vraag die naar aanleiding van voorgaande opkomt, is of een accountant met behulp van een dergelijk exoneratiebeding in zijn controleverklaring zou kunnen verhinderen dat een derde gerechtvaardigd erop vertrouwt dat de zorgplicht jegens hem ook daadwerkelijk in acht is genomen. Voor zover mij bekend is een exoneratiebeding in een controleverklaring nog niet voorgekomen en mijns inziens is een dergelijk exoneratiebeding ook niet mogelijk vanwege de bijzondere zorgplicht van de accountant.5 Mogelijk kan van een exoneratiebeding wel gebruik worden gemaakt bij adviesopdrachten zoals due diligence onderzoeken, echter mijns inziens niet bij de wettelijke controle.