HvJ EU, 16-01-2025, nr. C-642/23

Met zijn eerste vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 8, lid 1, onder a), van verordening nr. 261/2004, gelezen in samenhang met artikel 7, lid 3, van deze verordening, aldus moet worden uitgelegd dat in geval van annulering van een vlucht door de luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert, de passagier wordt geacht zijn ‘schriftelijke toestemming’ te hebben gegeven voor de terugbetaling van het ticket in de vorm van reisbonnen wanneer hij zich, op de website van die luchtvaartmaatschappij, heeft aangemeld voor een loyaliteitsprogramma waarnaar deze bonnen moeten worden overgeschreven, zonder dat hij zijn toestemming voor deze vorm van terugbetaling heeft bevestigd met een handgeschreven ondertekening.

Krachtens artikel 8, lid 1, onder a), van verordening nr. 261/2004, gelezen in samenhang met artikel 5, lid 1, onder a), van die verordening, heeft de passagier in geval van annulering van zijn vlucht recht op volledige terugbetaling van het ticket binnen zeven dagen, overeenkomstig het bepaalde in artikel 7, lid 3, van deze verordening, tegen de prijs waarvoor het was gekocht.

Volgens die laatste bepaling wordt de terugbetaling in contant geld uitbetaald, middels een elektronische overmaking aan de bank, per bankoverschrijving, bankcheque of, met de schriftelijke toestemming van de passagier, in de vorm van reisbonnen en/of andere diensten.

Uit de lezing van artikel 7, lid 3, juncto artikel 8, lid 1, onder a), van verordening nr. 261/2004 blijkt dat de Uniewetgever met deze bepalingen de wijzen waarop het ticket in geval van annulering van een vlucht kan worden terugbetaald heeft afgebakend. Dienaangaande geeft de structuur van artikel 7, lid 3, van deze verordening aan dat de terugbetaling van het ticket in de eerste plaats gebeurt in de vorm van geld. Terugbetaling in de vorm van reisbonnen wordt daarentegen voorgesteld als een subsidiaire wijze van terugbetaling, aangezien hiervoor de aanvullende voorwaarde van de ‘schriftelijke toestemming van de passagier’ geldt (arrest van 21 maart 2024, Cobult, C-76/23, EU:C:2024:253, punt 20).

Ofschoon verordening nr. 261/2004 geen definitie bevat van het in artikel 7, lid 3, opgenomen begrip ‘schriftelijke toestemming van de passagier’, heeft het Hof echter geoordeeld dat dit begrip, gelet op de met deze verordening nagestreefde doelstelling om een hoog niveau van bescherming van de passagiers te waarborgen en gelet op de informatieplicht van de luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert, zoals die in wezen naar voren komen uit de overwegingen 1, 2, 4 en 20 van deze verordening, in de eerste plaats veronderstelt dat de betrokken passagier een juiste en weloverwogen keuze heeft kunnen maken en dus vrijwillig en met kennis van zaken heeft kunnen instemmen met de terugbetaling van zijn ticket in de vorm van een reisbon in plaats van in de vorm van geld (zie in die zin arrest van 21 maart 2024, Cobult, C-76/23, EU:C:2024:253, punt 21 en punten 26–29).

In de tweede plaats heeft het Hof erop gewezen dat, wat de vorm van de toestemming van de passagier betreft, voor zover die passagier duidelijke en volledige informatie heeft ontvangen, zijn ‘schriftelijke toestemming’ in de zin van artikel 7, lid 3, van verordening nr. 261/2004 onder meer zijn uitdrukkelijke, definitieve en ondubbelzinnige aanvaarding van een terugbetaling van het ticket in de vorm van een reisbon kan inhouden, door de verzending van een formulier dat door die passagier is ingevuld op de website van de luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert, zonder dat dit formulier de handgeschreven of digitale handtekening van die passagier bevat (zie in die zin arrest van 21 maart 2024, Cobult, C-76/23, EU:C:2024:253, punt 34).

Het Hof heeft aldus geoordeeld dat in geval van annulering van een vlucht door de luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert, de passagier wordt geacht zijn ‘schriftelijke toestemming’ te hebben gegeven voor de terugbetaling van het ticket in de vorm van een reisbon wanneer hij op de website van die luchtvaartmaatschappij een onlineformulier heeft ingevuld, waarmee hij heeft gekozen voor een dergelijke wijze van terugbetaling met uitsluiting van de terugbetaling in de vorm van geld, wanneer die passagier een juiste en weloverwogen keuze heeft kunnen maken en dus met kennis van zaken heeft kunnen instemmen met de terugbetaling van zijn ticket in de vorm van een reisbon in plaats van in de vorm van geld, hetgeen veronderstelt dat die luchtvaartmaatschappij die passagier op een eerlijke manier duidelijke en volledige informatie heeft verstrekt over de verschillende wijzen van terugbetaling die hem ter beschikking stonden (arrest van 21 maart 2024, Cobult, C-76/23, EU:C:2024:253, punt 37).

Bijgevolg kan het begrip ‘schriftelijke toestemming van de passagier’ in de zin van artikel 7, lid 3, van verordening nr. 261/2004 niet restrictief worden uitgelegd in die zin dat er een formele voorwaarde als de handgeschreven ondertekening van de passagier geldt voor de geldige wilsuiting van een passagier waarmee hij uitdrukkelijk, definitief en ondubbelzinnig aanvaardt dat zijn ticket wordt terugbetaald in de vorm van een reisbon.

In de onderhavige zaak vraagt de verwijzende rechter zich af of de aanmelding door de passagier voor het loyaliteitsprogramma op de website van Etihad Airways teneinde in dit programma de miles te ontvangen die Etihad Airways hem had toegekend, volstaat als een uitdrukkelijk, definitief en ondubbelzinnig geuite aanvaarding van een terugbetaling van zijn ticket in deze vorm.

De enkele aanmelding voor een dergelijk loyaliteitsprogramma op de website van de luchtvaartmaatschappij volstaat op zichzelf echter niet om ervan uit te gaan dat een passagier deze terugbetaling uitdrukkelijk, definitief en ondubbelzinnig heeft aanvaard, aangezien deze aanmelding eenvoudigweg een aanwijzing kan zijn dat een consument algemeen bezien wenst deel te nemen aan het loyaliteitsprogramma van een luchtvaartmaatschappij, hetgeen de verwijzende rechter dient na te gaan.

Gelet op het voorgaande moet op de eerste vraag worden geantwoord dat artikel 8, lid 1, onder a), van verordening nr. 261/2004, gelezen in samenhang met artikel 7, lid 3, van deze verordening, aldus moet worden uitgelegd dat in het geval van annulering van een vlucht door de luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert, de passagier niet wordt geacht zijn ‘schriftelijke toestemming’ te hebben gegeven voor de terugbetaling van het ticket in de vorm van reisbonnen wanneer hij zich op de website van die luchtvaartmaatschappij heeft aangemeld voor een loyaliteitsprogramma waarnaar deze bonnen moeten worden overgeschreven, zonder zijn toestemming voor deze vorm van terugbetaling te hebben bevestigd door zijn uitdrukkelijke, definitieve en ondubbelzinnige aanvaarding.

Gelet op het antwoord op de eerste vraag hoeft de tweede vraag niet te worden beantwoord.