11.2.8 Vormvoorschriften en derdenwerking

Thans resteert de vraag in welke verhouding de vormvoorschriften moeten zijn gerespecteerd. Is dat de verhouding tussen de oorspronkelijke contractspartijen of de latere procespartijen (of beide)? Het antwoord volgt uit de arresten Gerling/Tesoro dello Stato,1 Tilly Russ/Nova,2 Castelletti/Trumpy3 en Coreck Maritime/Handelsveem:4 de vormvoorschriften moeten zijn gerespecteerd in de verhouding tussen de (oorspronkelijke) partijen bij de forumkeuze.

In Gerling/Tesoro dello Stato5 voerde Gerling aan dat ook in de verhouding tot de derde de vormvoorschriften zouden moeten gelden. Dit verweer heeft het Hof van Justitie verworpen.6 Het Hof van Justitie beperkt zijn oordeel uitdrukkelijk tot de situatie waarbij sprake is van een derdenbeding. Het arrest Tilly Russ/Nova7 heeft een ruimere strekking. Dit arrest heeft betrekking op alle gevallen waarin de forumkeuze overgaat op derden door een overgang van rechten en verplichtingen.8 Er zijn geen redenen om aan te nemen dat het arrest Tilly Russ/Nova slechts betrekking heeft op cognossementen, omdat de rechtsoverwegingen van het Hof van Justitie ruim zijn geformuleerd: de geldigheid van de forumkeuze dient te worden onderzocht. Met geldigheid heeft het Hof van Justitie zowel de formele als de materiële geldigheid bedoeld. Voor alle gevallen van derdenwerking, zoals overgang van rechten en verplichtingen onder algemene titel en overgang van kwalitatieve rechten en verplichtingen onder bijzondere titel, geldt dat de vormvoorschriften in de overeenkomst tussen de partijen bij de forumkeuze moeten zijn vervuld. Bij overgang van rechten (subrogatie, cessie) zal zulks niet anders zijn. Ook bij een statutaire forumkeuze en toetreding tot een overeenkomst geldt dat slechts in de statuten c.q. de oorspronkelijke overeenkomst de vormvoorschriften moeten zijn vervuld. De koop van aandelen respectievelijk de toetreding kan vormvrij geschieden.9 Deze voorwaarde sluit aan bij de conclusie in de vorige par., namelijk dat art. 23 EEX-V°/17 Verdrag van toepassing moet zijn in de verhouding tussen de oorspronkelijke partijen bij de forumkeuze. Indien art. 23 EEX-V°/17 Verdrag inderdaad de overeenkomst tussen de oorspronkelijke partijen beheerst, is het logisch dat in die verhouding ook aan de vormvoorschriften moet zijn voldaan.

Het bovenstaande leidt ertoe dat in alle gevallen van derdenwerking slechts vervulling van de vormvoorschriften in de overeenkomst tussen de oorspronkelijke partijen bij de forumkeuze is vereist.10 De vormvoorschriften behoeven niet te zijn vervuld in de verhouding tot derden of de procespartij en.11