7.1 Geen ambtshalve oplegging

Wanneer het uitspreken van de hoofdveroordeling mogelijk is en daaraan gezien haar aard een dwangsomveroordeling kan worden verbonden, staat nog niet vast dat de rechter tot het uitspreken van een dwangsomveroordeling kan overgaan: op grond van art. 611a Rv geldt daarenboven als voorwaarde dat de dwangsomveroordeling door een der partijen in de procedure is gevorderd.1

Het is in dit verband voldoende als de eiser in de procedure een niet nader gespecificeerde dwangsomveroordeling heeft gevorderd. Ook een subsidiaire vordering tot 'een zodanig dwangmiddel als het hof in goede justitie zal vermenen te behoren', met primair een lijfsdwangvordering,2 kan naar het oordeel van de Hoge Raad als een zodanige vordering worden beschouwd. Bij afwezigheid van een daartoe strekkende vordering kan de rechter de dwangsomveroordeling echter niet uitspreken.3

Parlementaire geschiedenis en jurisprudentie bieden geen aanknopingspunten voor mogelijke uitzonderingen op het vereiste van een voorafgaande vordering. Integendeel, de Gemeenschappelijke Toelichting bij art. 611a Rv brengt met zoveel woorden tot uitdrukking dat de woorden 'op vordering van een der partijen' in art. 611a Rv impliceren dat een dwangsomveroordeling niet ambtshalve kan worden uitgesproken.4 Zowel in de jurisprudentie van het Benelux-Gerechtshof, als in de Nederlandse en Belgische jurisprudentie is dit ten overvloede bevestigd. Tevergeefs werd bijvoorbeeld aangevoerd dat deze regel in kort geding niet zou gelden.5