3.6.2.2 De weg naar de eerste wettelijke schadevergoedingsbepaling

De bestaande wet- en regelgeving op het gebied van de fysieke leefomgeving raakte langzaam gedateerd. Dat gold ook voor de gemeentelijke schadevergoedingspraktijk. Vanuit de literatuur werd steeds vaker kritiek geuit op de gemeentelijke schadevergoedingsverordeningen1 en de Kroon zag zich dikwijls genoodzaakt om zelf een tegemoetkoming toe te kennen na een ruimtelijk besluit.2 Ook op het gebied van de schadevergoedingen was een nieuwe regeling dus meer dan welkom.

De parlementaire behandeling van de WRO verliep echter niet soepel. Exemplarisch was de behandeling van de daarin voorziene schadevergoedingsbepaling. Regering en parlement waren het weliswaar eens over de implementatie van een schadevergoedingsbepaling, maar oneens over de reikwijdte daarvan.3 De regering vond dat vergoeding enkel was aangewezen indien de schade het normale maatschappelijke risico oversteeg én de aanvrager, in vergelijking met anderen, onevenredig zwaar was getroffen.4 De Kamer vond een dergelijke regeling echter niet ruimhartig genoeg. De regering werd dan ook verzocht om met een ruimhartigere schadevergoedingsbepaling te komen. 5De regering volhardde echter en overwoog:

De regering vond dat zij voortborduurde op de reeds bestaande opvattingen van de Kroon. Naar aanleiding van de mondelinge behandeling in de Tweede Kamer, welke ook nog wel wat stof deed opwaaien,7 werd uiteindelijk een amendement van onder andere Van Rijckevorsel aangenomen.8 Dat amendement introduceerde een ‘redelijkerwijsformule’ in plaats van een ‘onevenredigheidsformule’. Daarmee ontstond er een soort polderoplossing waarmee niet alleen de schade die een aanvrager onevenredig heeft geleden ten gevolge van een ruimtelijk besluit werd vergoed, maar de schade die redelijkerwijs niet voor rekening van de aanvrager behoorde te blijven. Het gewijzigd voorstel van wet kwam vervolgens probleemloos door de Eerste Kamer.9Art. 49 WRO werd daarmee een feit. Dat artikel luidde, voor zover van belang, als volgt:

De tekst en het vergoedingssysteem van art. 49 WRO vertoont veel gelijkenis met die van de gemeentelijke schadevergoedingsverordeningen. Voor een burger die meent dat hij gedupeerd is door een ruimtelijk besluit (in het geval van art. 49 WRO, een bestemmingsplan) staat een schadevergoedingsprocedure open. Die procedure start met een verzoek aan de gemeenteraad. De gemeenteraad stelt vervolgens een onderzoek in naar de gestelde schade en neemt daarover een besluit. Wanneer een belanghebbende zich niet kan vinden in dat besluit, kan hij in beroep. De regeling van art. 49 WRO kende, anders dan de gemeentelijke schadevergoedingsverordeningen, een uniform stelsel van rechtsbescherming met de Kroon als beroepsinstantie.