Rb. Rotterdam, 09-03-2022, nr. C/10/576538 / HA ZA 19-579

Vooraf merkt de rechtbank allereerst het volgende op. Door het horen van getuigen in het voorlopig getuigenverhoor en vanwege de coronapandemie heeft lang geduurd voordat de comparitie van partijen is hervat op 12 mei 2021. De rechtbank heeft op 12 mei 2021 een mondeling tussenvonnis gewezen inhoudende dat [persoon A] en [persoon B] ex artikel 22 Rv over moeten leggen de koopovereenkomst van 18 december 2014, de brieven van 7 juli en 7 september 2014 en de e-mails die [persoon A] met de notaris Van Dijk heeft gewisseld in mei 2018. In hun akte van 9 juni 2021 hebben [persoon A] en [persoon B] bezwaar gemaakt tegen deze beslissing. De rechtbank ziet daarin echter geen aanleiding om van de beslissing terug te komen.

Bij hun akte van 9 juni 2021 hebben [persoon A] en [persoon B] de brieven van 7 juni en 2 september 2014 overlegd. Zij hebben de koopovereenkomst echter niet overgelegd en evenmin de e-mails die [persoon A] met de notaris heeft gewisseld in mei 2018. Zij hebben hiermee dus slechts gedeeltelijk voldaan aan het bevel. De weigering om deze stukken over te leggen is niet gerechtvaardigd. Het overleggen van de koopovereenkomst dient wel een belang, omdat daaruit blijkt wat is afgesproken met betrekking tot de koop van de villa. Uit de e-mails aan en van de notaris kan blijken welke informatie tussen [persoon A] en de notaris is uitgewisseld, zodat meer duidelijkheid ontstaat over haar rol in dezen. Nu er geen gerechtvaardigd belang is om te weigeren de stukken over te leggen, kan de rechtbank daaruit de gevolgtrekking maken die hij gerade acht.

Omdat [persoon A] en [persoon B] niet alle in het bevel overgelegde stukken hebben overgelegd, heeft de rechtbank besloten om de akte van [persoon C] en [persoon D] van 21 juli 2021 toe te laten. Dit is per e-mailbericht van 8 oktober 2021 door de griffier aan partijen bericht. De akte van 18 augustus 2021 van [persoon C] en [persoon D] heeft de rechtbank niet toegelaten, omdat dit geen uitlating ex artikel 2.16 Procesreglement is.

In de akte van 21 juli 2021 hebben [persoon C] en [persoon D] hun eis gewijzigd. [persoon A] en [persoon B] hebben hiertegen bezwaar gemaakt. De rechtbank heeft geoordeeld dat deze eiswijziging niet in strijd is met de beginselen van goede procesorde. Daartoe is van belang dat het een wijziging van de gronden van eis is, omdat al eerder een beroep op nietigheid dan wel vernietigbaarheid is gedaan, en dat [persoon C] en [persoon D] dit pas konden doen nadat zij een e-mail hadden ontvangen op 16 juli 2021 van de notaris Van Dijk. In die e-mail verklaart de notaris dat er geen schriftelijke koopovereenkomst is. [persoon A] en [persoon B] zijn wel in de gelegenheid gesteld om op de eiswijziging te reageren, hetgeen zij bij akte van 24 november 2021 gedaan hebben.

[persoon C] en [persoon D] hebben in hun akte van 21 juli 2021 tevens gevraagd om een nader bevel af te geven ex artikel 22 Rv met betrekking de correspondentie tussen [persoon A] en notaris Van Dijk. De rechtbank ziet daar op dit moment onvoldoende aanleiding voor.

in reconventie

De rechtbank zal eerst de reconventionele vorderingen van [persoon C] en [persoon D] beoordelen, omdat de beoordeling daarvan ook gevolgen heeft voor de conventionele vorderingen.

Primair: AII.1. nietigheid dan wel vernietigbaarheid van de koopovereenkomst

Artikel 7:2 BW

Door de wijzing van eis hebben [persoon C] en [persoon D] aan de primaire vordering onder AII.1. op de eerste plaats ten grondslag gelegd dat schriftelijke koopovereenkomst ten aanzien van de verkoop van de villa ontbreekt, terwijl op grond van artikel 7:2 lid 1 BW de verkoop van een tot bewoning bestemde roerende zaak schriftelijk moet worden aangegaan. Dat is in het geval van de verkoop van de villa niet gedaan, zodat de rechtshandeling nietig is volgens [persoon C] en [persoon D] .

[persoon A] en [persoon B] hebben zich op het standpunt gesteld dat de koopovereenkomst niet nietig is. Volgens hen ligt de op grond van artikel 7:2 BW vereiste obligatoire titel reeds besloten in de notariële akte van verkoop en levering van 18 december 2014. De akte heeft als titel ‘VERKOOP EN LEVERING’ en vermeldt dat de ‘overeenkomst van koop en verkoop’ ‘heden’ is aangegaan. Er is derhalve volgens [persoon A] en [persoon B] wel een schriftelijke koopovereenkomst gesloten, namelijk de akte. Voorts beschermt artikel 7:2 BW volgens [persoon A] en [persoon B] juist de koper en niet de verkoper. Ook is volgens [persoon A] en [persoon B] het beroep op nietigheid geen voor overgang vatbaar recht en kunnen alleen de vereffenaars gezamenlijk de nietigheid inroepen. Voorts hebben [persoon A] en [persoon B] gesteld dat het naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is als [persoon C] en [persoon D] een beroep kunnen doen op de eventuele nietigheid van de koopovereenkomst.

Artikel 7:2 BW schrijft voor dat de koop van een woning schriftelijk moet worden aangegaan (lid 1) en dat de tussen partijen opgemaakte akte – of afschrift daarvan – aan de koper ter hand moet worden gesteld (lid 2). Als er géén schriftelijk contract is, dan is er ook geen rechtsgeldige koopovereenkomst tot stand gekomen, aldus de algemene regel van artikel 3:39 BW. Hoewel artikel 7:2 BW met name is geschreven om de (consument)koper te beschermen kan ook een verkoper op dit artikel een beroep doen1..

In onderhavige zaak is de rechtbank van oordeel dat de notariële akte van levering tevens de schriftelijke koopovereenkomst bevat. Deze notariële akte heeft immers als titel “VERKOOP EN LEVERING”. In de tekst wordt weliswaar verwezen naar de tussen koper en verkopen aangegane overeenkomst van koop en verkoop, maar uit de notariële akte blijkt niet dat die overeenkomst schriftelijk is aangegaan. De notariële akte bevat derhalve tevens de schriftelijke koopovereenkomst. Dat hierin geen wettelijke bedenktijd van drie dagen is opgenomen maakt dit voorgaande niet anders. [persoon A] had daar immers op grond van de wet wel recht op. Zij heeft hier echter geen gebruik van gemaakt. Gelet op het voorgaande is de conclusie dat de koopovereenkomst niet nietig is op grond van de artikelen 7:2 en 3:39 BW.

Artikel 3:34 BW

[persoon C] en [persoon D] hebben zich voorts op het standpunt gesteld dat de koopovereenkomst vernietigbaar is op grond van artikel 3:34 lid 2 BW (geestelijke stoornis). Volgens [persoon C] en [persoon D] was er op 18 december 2014 bij erflaatster een stoornis van de geestvermogens (dementie) en heeft deze stoornis op 18 december 2014 een redelijke waardering belet van de bij de koopovereenkomst betrokken belangen. [persoon A] en [persoon B] hebben echter gesteld dat deze rechtsvordering verjaard is.

De rechtbank is van oordeel dat [persoon A] en [persoon B] terecht het standpunt hebben ingenomen dat het beroep op artikel 3:34 lid 2 BW verjaard is en overweegt daartoe als volgt. Op grond van artikel 3:52 lid 1 onder d BW verjaart een rechtsvordering tot vernietiging van aan rechtshandeling op grond van artikel 3:34 BW drie jaar nadat de bevoegdheid om deze vernietigingsgrond in te roepen, aan degenen wie deze bevoegdheid toekomt, ten dienste is komen te staan. Erflaatster is overleden op 7 april 2017. Eerst op 10 maart 2021 is door [persoon C] en [persoon D] een vordering ingesteld waarbij een beroep wordt gedaan op de vernietigbaarheid van de koopovereenkomst. Dit is echter meer dan drie jaar nadat de bevoegdheid [persoon C] en [persoon D] ten dienste is komen te staan, zodat de rechtsvordering tot vernietiging is verjaard. [persoon C] en [persoon D] kunnen niet gevolgd worden in hun stelling dat sprake is van een verwerend beroep op verjaring, omdat zij degenen zijn die de rechtsvordering tot vernietigbaarheid hebben ingesteld. Evenmin kunnen [persoon C] en [persoon D] gevolgd worden in hun stelling dat sprake is van een verlenging van de verjaringstermijn. De rechtshandeling is immers niet verborgen gehouden voor erflaatster (artikel 3:321 lid 1 sub f BW) en is na haar overlijden ook aan [persoon C] en [persoon D] medegedeeld, zodat als er al sprake is geweest van verberging, deze verlengingsgrond is geëindigd kort na het overlijden van erflaatster. Ook kunnen [persoon C] en [persoon D] geen beroep doen op de beneficiaire verlengingsgrond van artikel 3:321 lid 1 sub e BW, omdat die grond ziet op de situatie dat er een vordering is van de beneficiair aanvaarde nalatenschap op een erfgenaam, hetgeen hier niet het geval is. Bovendien is deze grond geschreven voor de situatie dat iemand vertegenwoordigd wordt, hetgeen hier ook niet het geval is, omdat [persoon C] en [persoon D] zelf vereffenaars zijn. Voorts is niet gesteld of gebleken dat de verjaring is gestuit. Het is evenmin – vanwege het buitengerechtelijk onderhandelingstraject tussen [persoon G] en notaris Van Dijk – in strijd met de redelijkheid en billijkheid om een beroep te doen op verjaring, omdat ook tijdens dit traject de verjaring gestuit had kunnen worden. [persoon C] en [persoon D] werden immers bijgestaan door professionals. Gelet op hetgeen hiervoor is overwogen is de conclusie dat de vordering ex artikel 3:34 BW is verjaard.

Artikel 4:4 BW

[persoon C] en [persoon D] hebben voorts gesteld dat de koopovereenkomst nietig is op grond van artikel 4:4 BW. Het verkopen van de villa door erflaatster aan [persoon A] is echter geen rechtshandeling die de strekking heeft een persoon te belemmeren in zijn vrijheid om bevoegdheden uit te oefenen, die hem/haar krachtens boek 4 BW met betrekking tot de nalatenschap toekomen en is evenmin een overeenkomst strekkende tot beschikking over nog niet opgevallen nalatenschappen. Erflaatster was immers bevoegd om de villa te verkopen aan [persoon A] gelet op de ouderlijke boedelverdeling. Het beroep van [persoon C] en [persoon D] op de nietigheid van artikel 4:4 BW gaat derhalve niet op.

Artikel 3:40 BW

[persoon C] en [persoon D] hebben een beroep gedaan op de nietigheid van artikel 3:40 BW, omdat volgens hen de verkoop van de villa in strijd is met de goede zeden en openbare orde door een geestelijke en/of fysiek zwakkere niet te beschermen. Niet geoordeeld kan echter worden dat het verkopen van een woning onder behoud van vruchtgebruik en het doen van schenkingen een fundamentele normschending naar ongeschreven recht oplevert. Een ouder mag een woning verkopen aan een van haar kinderen. Zoals hiervoor reeds is opgemerkt was erflaatster vanwege de ouderlijke boedelverdeling ook bevoegd om de villa verkopen aan [persoon A] . Dit betekent dat de rechtshandeling ook niet nietig is op grond van artikel 3:40 BW.

Artikel 3:44 BW

[persoon C] en [persoon D] zijn voorts van mening dat de koopovereenkomst op grond van artikel 3:44 lid 1 en 4 BW (misbruik van omstandigheden) vernietigbaar is. Zij hebben daaraan ten grondslag gelegd dat bij erflaatster al sinds 2011 sprake was van dementie en in 2014 de fysieke en geestelijke toestand van erflaatster sterk was verslechterd. [persoon A] en [persoon B] hebben echter een beroep op verjaring gedaan. Dit beroep slaagt. Op grond van artikel 3:52 lid 1 onder b BW verjaart een rechtsvordering tot vernietiging van een rechtshandeling op grond van misbruik van omstandigheden drie jaar nadat deze invloed heeft opgehouden te werken. [persoon C] en [persoon D] hebben meer dan drie jaar na het overlijden van erflaatster, namelijk op 10 maart 2021, deze vordering ingesteld, zodat die is verjaard. Gelet op hetgeen hiervoor onder 4.12. is overwogen – dat hier ook van toepassing is en wordt overgenomen – kunnen [persoon C] en [persoon D] niet gevolgd worden in hun stelling dat sprake is van een verwerend beroep op verjaring, dat sprake is van een verlenging van de verjaringstermijn en evenmin in hun stelling dat het in strijd is met de redelijkheid en billijkheid om een beroep te doen op de verjaringstermijn.

Gelet op hetgeen hiervoor is overwogen is de conclusie dat de koopovereenkomst van 18 december 2014 niet nietig of vernietigbaar is.

Primair: AI nietigheid, dan wel vernietigbaarheid van het testament van erflaatster

[persoon C] en [persoon D] hebben gevorderd voor recht te verklaren dat het testament van erflaatster van 18 december 2014 nietig, dan wel vernietigbaar is. De rechtbank is van oordeel dat [persoon C] en [persoon D] voldoende belang hierbij hebben, omdat in het testament een legaat aan [persoon A] is opgenomen. Op dit moment staat nog niet vast dat dit legaat geen effect meer sorteert, omdat [persoon C] en [persoon D] de door [persoon A] gestelde schenkingen van € 5.277,- in 2014 en € 109.723,- in 2015 hebben betwist.

Artikelen 3:34, 3:44 en 4:4 BW

[persoon C] en [persoon D] hebben aan de vernietigbaarheid de artikelen 3:34 BW en 3:44 BW ten grondslag gelegd. Hetgeen hiervoor is overwogen met betrekking tot de verjaring van de vernietiging van de koopovereenkomst geldt echter ook ten aanzien van het testament van erflaatster, zodat het beroep hierop is verjaard. Evenmin kunnen [persoon C] en [persoon D] gevolgd worden in hun stelling dat het testament nietig is op grond van artikel 4:4 BW.

Artikel 4:43 BW

Volgens [persoon C] en [persoon D] is het testament vernietigbaar op grond van artikel 4:43 BW, omdat het testament is opgemaakt onder invloed van onjuiste beweegredenen. Ook voor dit artikel geldt echter een verjaringstermijn van drie jaar (artikel 3:52 lid 1 sub d BW). [persoon A] en [persoon B] hebben daarop een beroep gedaan. Binnen de termijn van drie jaar hebben [persoon C] en [persoon D] geen beroep gedaan op dit artikel. Dit betekent dat het beroep op artikel 4:43 BW ook verjaard is. Hetgeen hiervoor onder 4.12. over de verjaring is overwogen is hier ook van toepassing.

De conclusie is derhalve dat het testament niet nietig of vernietigbaar is.

Primair: AII.2. nietigheid, dan wel vernietigbaarheid beweerde schenkingen/leningen ad € 196.955,- en € 115.000,- van erflaatster aan [persoon A]

Volgens [persoon A] en [persoon B] heeft erflaatster de villa aan [persoon A] verkocht voor € 422.100,-, onder voorbehoud van vruchtgebruik ten gunste van erflaatster. Deze koopsom is deels voldaan door [persoon A] middels verrekening van haar vaderlijk erfdeel vermeerderd met de destijds verschenen rente, zijnde in totaal 110.145,-. Een bedrag van € 115.000,- is omgezet in een lening van erflaatster aan [persoon A] . Het resterende bedrag van € 196.955,- is geschonken aan [persoon A] . Volgens [persoon A] is het geleende bedrag van € 115.000,- in 2014 en 2015 aan haar geschonken door erflaatster, namelijk € 5.277,- in 2014 en € 109.723,- in 2015. [persoon C] en [persoon D] hebben de schenkingen van € 196.955,- en € 115.000,- betwist en stellen dat als deze wel gedaan zijn ze vernietigbaar zijn op grond van de artikelen 3:34 en 3:44 BW of nietig zijn op grond van de artikelen 4:4 en 3:40 BW.

[persoon A] en [persoon B] hebben wederom een beroep op verjaring gedaan. Voor de artikelen 3:34 en 3:44 BW slaagt dat beroep gelet op hetgeen hiervoor is overwogen. Evenmin kunnen [persoon C] en [persoon D] gevolgd worden in hun stelling dat deze schenkingen/leningen nietig zijn, omdat zij onvoldoende hebben onderbouwd dat aan de voorwaarden van de artikelen 4:4 en 3:40 BW is voldaan.

Als de schenkingen/leningen van € 196.955,- en € 115.000,- derhalve komen vast te staan, dan komen [persoon C] en [persoon D] geen beroep toe op vernietigbaarheid, dan wel nietigheid daarvan.

Primair: B13 Onrechtmatige daad

Als laatste hebben [persoon C] en [persoon D] gesteld dat [persoon A] en [persoon B] onrechtmatig hebben gehandeld (artikel 6:162 BW) jegens hen (als ook jegens erflaatster). Dat onrechtmatig handelen bestaat er volgens [persoon C] en [persoon D] uit dat [persoon A] zichzelf tijdens het leven van erflaatster aanzienlijk heeft bevoordeeld, waardoor [persoon C] en [persoon D] in hun vermogenspositie zijn geschaad. [persoon B] heeft hand- en spandiensten verleend aan [persoon A] en is daarbij ook bevoordeeld.

De rechtbank stelt voorop dat erflaatster op grond van de ouderlijke boedelverdeling als langstlevende echtgenote na het overlijden van vader de beschikking had over de gehele nalatenschap van vader. Daaruit volgt dat erflaatster de uit de nalatenschap verkregen goederen niet alleen kon aanwenden voor eigen gebruik, maar deze ook mocht bezwaren of vervreemden. Erflaatster mocht derhalve (het aandeel van vader in) de villa aan [persoon A] verkopen.

Het verkopen van de villa zou geen benadeling hoeven op te leveren, omdat de verkoopprijs van de villa dan in het vermogen van erflaatster terecht was gekomen. In dit geval is dat echter niet gebeurd, want [persoon A] heeft in feite niets voor de villa betaald, omdat sprake is geweest van een vruchtgebruik, een lening, (gestelde) schenkingen en verrekening met het vaderlijk erfdeel van [persoon A] . Volgens [persoon C] en [persoon D] zijn zij door de verkoop van de villa aan [persoon A] benadeeld, omdat door de wijze van verkoop hun vaderlijke erfdelen niet meer volledig betaald konden worden uit de nalatenschap van erflaatster. [persoon A] en [persoon B] hebben niet, althans onvoldoende bestreden dat er van een benadeling sprake is. [persoon A] en [persoon B] hebben zich echter op het standpunt gesteld dat zij niet onrechtmatig hebben gehandeld.

Voor de vraag of sprake is van een onrechtmatige daad moet worden vastgesteld of [persoon A] op de hoogte was of had moeten zijn van deze benadeling toen zij de koop- en leveringsovereenkomst met erflaatster sloot.

[persoon A] heeft verklaard dat zij de financiën van erflaatster beheerde en dat zij de stukken heeft verstrekt aan de kandidaat-notaris voor de berekening van de meest gunstige optie van overdracht van de villa aan [persoon A] (tijdens het leven of na het overlijden van erflaatster)2.. Op basis van die gegevens heeft de kandidaat-notaris uitgerekend of het voor erflaatster en [persoon A] gunstiger was om de villa tijdens het leven van erflaatster aan [persoon A] over te dragen of na het overlijden van erflaatster. De kandidaat-notaris heeft in haar berekening in de brief van 7 juli 2014 geen rekening gehouden met een hypotheekschuld van € 62.000,- van erflaatster aan [naam vennootschap] en evenmin rekening gehouden met de schuldbekentenissen van vader aan de kinderen van € 20.000,-. De rechtbank volgt [persoon A] niet in haar stelling dat met de hypotheekschuld geen rekening hoefde te worden gehouden vanwege het feit dat erflaatster zelf aandeelhoudster was van [naam vennootschap] Erflaatster heeft immers later deze schuld afgelost en daarmee haar vermogen vermindert, omdat de villa anders niet aan [persoon A] overgedragen kon worden vanwege het hypotheekrecht. Met deze schuld diende dus wel degelijk rekening te worden gehouden. Ook heeft de notaris geen rekening ermee gehouden dat [naam vennootschap] ook nog pensioen moest uitbetalen aan erflaatster, zodat [persoon C] en [persoon D] terecht hebben gesteld dat het vermogen van [naam vennootschap] lager moest zijn.

Door in ieder geval geen rekening te houden met de hiervoor genoemde schulden is het vermogen van erflaatster verkeerd berekend door de kandidaat-notaris met tot gevolg dat de kandidaat-notaris niet goed heeft kunnen uitrekenen of de vaderlijke erfdelen na de overdracht nog betaald konden worden. Dit terwijl de kandidaat-notaris in haar brief van 7 juli 2014 meerdere keren heeft gewezen op de oprenting van de vaderlijke erfdelen (jaarlijks met 6%) waardoor over een aantal jaren de nalatenschap onvoldoende middelen zou kunnen hebben om de vaderlijke erfdelen volledig uit te betalen aan [persoon C] , [persoon D] en [persoon B] .3.Gelet daarop was het van belang dat de kandidaat-notaris van de juiste gegevens voorzien werd met betrekking tot het vermogen van erflaatster. [persoon A] heeft deze gegevens niet volledig verstrekt. [persoon A] heeft hierdoor onrechtmatig jegens [persoon C] en [persoon D] gehandeld, omdat dit tot gevolg had dat de vaderlijke schulden aan [persoon C] en [persoon D] niet volledig betaald konden worden uit de nalatenschap van erflaatster.

Wat [persoon B] betreft is de rechtbank van oordeel dat onvoldoende is komen vast te staan dat ook hij onrechtmatig heeft gehandeld. Hij wist weliswaar dat de villa door erflaatster aan [persoon A] verkocht zou worden, maar het zwijgen daarover is niet onrechtmatig. Onvoldoende is gebleken dat [persoon B] ook op de hoogte was van de berekeningen die door de kandidaat-notaris gemaakt zijn, zodat niet geoordeeld kan worden dat hij onrechtmatig gehandeld heeft.

Gelet op het onrechtmatig handelen van [persoon A] zal zij de schade moeten betalen die [persoon C] en [persoon D] hierdoor geleid hebben. Deze schade bestaat uit het tekort aan de vaderlijke erfdelen dat niet uit de nalatenschap van erflaatster betaald kan worden. De rechtbank zal [persoon A] veroordelen om dit tekort aan [persoon C] en [persoon D] te betalen. Hiervoor is geen verwijzing naar de schadestaatprocedure noodzakelijk.

Subsidiaire en meer subsidiaire vorderingen

Gelet op de toewijzing van een deel van de primaire vorderingen, wordt aan de subsidiaire en meer subsidiaire vorderingen van [persoon C] en [persoon D] niet meer toegekomen. De rechtbank begrijpt uit hetgeen [persoon C] en [persoon D] hebben aangevoerd in hun nadere conclusie van 10 maart 2021 dat zij geen aanvullend beroep meer doen op hun legitieme portie als hun vordering uit onrechtmatige daad wordt toegewezen4., hetgeen hier het geval is. De legitieme portie hoeft derhalve niet meer berekend te worden.

In conventie en in reconventie

[persoon C] en [persoon D] hebben in conventie en in reconventie onder G gevorderd de nietigheid/vernietiging van de koopovereenkomst in te schrijven in de kadastrale registers. Gelet op hetgeen hiervoor is overwogen kan die vordering niet worden toegewezen, zodat die wordt afgewezen.

Verdeling

Zowel [persoon A] en [persoon B] (hun vordering onder V.) als [persoon C] en [persoon D] (hun vordering onder H.) hebben de verdeling van de nalatenschap van erflaatster gevorderd. De rechtbank is van oordeel dat tot verdeling zou kunnen worden overgegaan, ondanks dat de vereffening nog niet is voltooid, omdat partijen zelf de belangrijkste schuldeisers van de nalatenschap zijn. Voordat aan verdeling kan worden toegekomen moet echter eerst vastgesteld worden wat de omvang van de nalatenschap van erflaatster is.

Partijen zijn het erover eens dat tot de nalatenschap behoren de volgende bezittingen en schulden:

Bezittingen:

[rekeningnummer 1] € 23.719,42

[rekeningnummer 2] € 12.026,57

3. de aandelen in de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid [naam vennootschap] met een geschatte waarde na liquidatie van € 178.000,-.

Schulden:

Volgens [persoon C] en [persoon D] behoren ook tot de bezittingen:

4. de vordering van erflaatster op [persoon A] van € 115.000,- (geldlening aangegaan bij de overdracht van de villa), inclusief de rente van 6% per jaar vanaf 18 december 2014;

5. de vordering op [persoon B] van € 40.000,-.

Gelet op het voorgaande moet beoordeeld worden of erflaatster de geldleningen een [persoon A] en [persoon B] heeft kwijtgescholden en wat de hoogte van de vaderlijke erfdelen bedraagt.

Geldlening [persoon B]

Wat de geldlening van € 40.000,- aan [persoon B] betreft zou vader deze volgens [persoon B] op 6 mei 2010 hebben kwijtgescholden. [persoon B] heeft een kopie van een brief met handtekening overgelegd. [persoon C] en [persoon D] hebben dit gemotiveerd betwist, want volgens hen zou vader nooit als verjaardagscadeau één kind zodanig hebben willen bevoordelen. Voorts hebben [persoon C] en [persoon D] gewezen op de aangifte erfbelasting van vader waarin deze geldlening nog steeds is opgenomen en op de IB-aangiftes van erflaatster waarin de vordering nog is opgenomen.

Gelet op de gemotiveerde betwisting van [persoon C] en [persoon D] is de rechtbank van oordeel dat [persoon B] de kwijtschelding nader had moeten onderbouwen. Bijvoorbeeld door een kopie van zijn eigen belastingaangifte of door (aan te bieden) de originele brief van 6 mei 2010 over te leggen. Dat heeft hij echter niet gedaan. Gelet hierop heeft [persoon B] onvoldoende gesteld om tot bewijs toegelaten te worden, zodat dit niet is komen vast te staan dat vader de geldlening heeft kwijtgescholden.

Desondanks kan niet geoordeeld worden dat de nalatenschap van erflaatster een vordering op [persoon B] heeft. Uit de aangiftes erfbelasting blijkt namelijk dat erflaatster jaarlijks € 5.000,- heeft kwijtscholden op de vordering en deze in 2015 was gereduceerd tot nihil. Dat erflaatster niet beoogd zou hebben om jaarlijks een deel van de geldlening van [persoon B] kwijt te schelden, is onvoldoende komen vast te staan. Voor zover [persoon C] en [persoon D] hebben betoogd dat de kwijtschelding nietig, dan wel vernietigbaar is, hebben zij dit beroep niet onderbouwd. De verwijzing naar de nietigheid/vernietigbaarheid van de koopovereenkomst, het testament en de beweerde schenkingen/leningen ad € 196.955,- en € 115.000,- van erflaatster aan [persoon A] is daartoe onvoldoende. [persoon C] en [persoon D] hadden expliciet moeten onderbouwen waarom de kwijtscheldingen van in totaal € 40.000,- nietig dan wel vernietigbaar zijn, maar dat hebben zij niet gedaan. Dit voorgaande betekent dat de geldlening van [persoon B] niet behoort tot de bezittingen van de nalatenschap van erflaatster.

Geldlening [persoon A]

Voorts moet beoordeeld worden of erflaatster de geldlening aan [persoon A] van € 115.000,- heeft kwijtgescholden. Volgens [persoon A] heeft erflaatster dit bedrag in 2014 (€ 5.277,-) en 2015 (€ 109.723,-) aan haar geschonken. Ter onderbouwing hiervan heeft [persoon A] een aangifte schenkbelasting overgelegd van 26 februari 2016 van erflaatster.

[persoon C] en [persoon D] hebben de schenking betwist en hebben erop gewezen dat in de IB-aangiftes 2015 en 2016 deze lening wel is opgenomen. De rechtbank is gelet op deze tegenstrijdigheden van oordeel dat het onduidelijk is of erflaatster de geldlening aan [persoon A] heeft kwijtgescholden. Daar zou nader onderzoek naar gedaan moeten worden, bijvoorbeeld door te onderzoeken of de handtekening op de aangifte schenkbelasting echt van erflaatster is. De rechtbank is echter van oordeel dat een dergelijk onderzoek achterwege kan worden gelaten, omdat erflaatster in haar testament het restant van de lening heeft gelegateerd aan [persoon A] . Zoals hiervoor is overwogen is het testament niet nietig of vernietigbaar. Gelet hierop behoort de geldlening aan [persoon A] niet tot de bezittingen van de nalatenschap van erflaatster.

Hoogte vaderlijke erfdelen

Partijen zijn wat de schulden van de nalatenschap betreft verdeeld over de hoogte van de vaderlijke erfdelen van [persoon B] , [persoon C] en [persoon D] . Volgens [persoon B] en [persoon A] bedragen deze € 128.319,21 inclusief rente. [persoon C] en [persoon D] hebben zich echter op het standpunt gesteld dat de rente doorloopt totdat de erfdelen betaald zijn, zodat volgens hen uitgegaan moet worden van een bedrag van € 94.398,- te vermeerderen met 6% rente vanaf 12 april 2011 tot de dag van voldoening van de schuld. De rechtbank is van oordeel dat [persoon C] en [persoon D] hierin gevolgd moeten worden, omdat in het testament van vader ten aanzien van die rente is opgenomen: ‘gerekend tegen zes procent per jaar, vanaf de dag van mijn overlijden tot die der voldoening van het verschuldigde’. Dit betekent dat op dit moment de hoogte van de rente nog niet kan worden vastgesteld, maar dat deze rente wel hoger is dan waar [persoon A] en [persoon B] vanuit gaan.

Omvang nalatenschap erflaatster

Gelet op hetgeen hiervoor is overwogen is nu duidelijk wat de omvang van de nalatenschap van erflaatster is. Partijen willen dat tot verdeling van de nalatenschap wordt overgegaan. De nalatenschap bevat echter nog de woning aan de [adres 2] en de besloten vennootschap [naam vennootschap] Partijen zijn het erover eens dat de woning verkocht moet worden en [naam vennootschap] geliquideerd moet worden, maar het is partijen tot op heden nog niet gelukt om hierover afspraken te maken. Hoewel de woning nog niet verkocht is en [naam vennootschap] nog niet geliquideerd is, is het wel aannemelijk dat de schulden de bezittingen zullen overtreffen. Dit zou betekenen dat na verkoop van de woning en liquidatie van de B.V. de bezittingen van de nalatenschap pondspondsgewijs verdeeld moeten worden over partijen als schuldeisers. Onbekend is echter of er nog nagekomen (belasting)schulden zijn die partijen wel onder de schulden hebben opgenomen. De rechtbank zal partijen in de gelegenheid stellen zich bij akte uit te laten over de wijze van verdeling. Gelet op de eerdere pogingen van partijen om er samen uit te komen, stelt de rechtbank voor dat partijen in overleg treden over de verdeling van de nalatenschap van erflaatster. Op een groot aantal geschilpunten is immers reeds beslist in dit vonnis.

De zaak zal worden verwezen naar de rol voor akte uitlaten partijen over de wijze van verdeling. Indien partijen gelet op onderhandelingen meer tijd nodig hebben voor hun akte, dan kunnen zij de rechtbank hierover berichten. De rechtbank wijst partijen erop dat het niet de bedoeling is dat zij in hun akte ook inhoudelijk reageren op hetgeen in dit vonnis is overwogen over onder andere de nietigheid en vernietigbaarheid. De akte mag uitsluitend zien op de wijze van verdeling van de nalatenschap van erflaatster.

In dit vonnis is overwogen dat [persoon A] zal worden veroordeeld om de schade te vergoeden die [persoon C] en [persoon D] hebben geleden door het onrechtmatig handelen van [persoon A] , bestaande uit het tekort op de vaderlijke erfdelen dat niet uit de nalatenschap van erflaatster betaald kan worden. Gelet op wat in dit vonnis is overwogen wordt deze veroordeling nog niet uitgesproken in de beslissing, maar wordt deze veroordeling aangehouden.