1.1 De (her)invoering van de stille cessie

1. Cessie is de levering van vorderingen op naam.1 Bij een cessie zijn drie partijen betrokken: de cedent (de oude schuldeiser), de cessionaris (de nieuwe schuldeiser) en de debitor cessus (de schuldenaar van de gecedeerde vordering). Voor de rechtsgeldige overdracht van de vordering op naam is vereist dat de levering wordt verricht door een beschikkingsbevoegde persoon krachtens geldige titel (art. 3:84 lid 1 BW).2

Tot 1992 was de cessie in het Burgerlijk Wetboek geregeld in art. 668 BW (oud). Voor de levering van de vordering was mededeling aan de schuldenaar geen constitutief vereiste. De cessie had direct rechtsgevolgen voor de cedent en de cessionaris en voor derden zoals schuldeisers.3 De cessie werd in de vorm van de fiduciaire zekerheidscessie ook als financieringsinstrument gebruikt.

Met de invoering van het huidige Burgerlijk Wetboek in 1992 veranderde dit. Op grond van art. 3:94 lid 1 BW werd het alleen mogelijk om een vordering op naam te leveren door een zogenaamde openbare cessie. De mededeling aan de schuldenaar is een onderdeel van de leveringshandeling geworden. Pas na mededeling aan de schuldenaar heeft de cessie goederenrechtelijke werking. Door het fiduciaverbod (art. 3:84 lid 3 BW) kwam aan de fiduciaire zekerheidscessie een einde. Tegelijkertijd werd in het Burgerlijk Wetboek de stille verpanding mogelijk gemaakt.4

De gedachte van Meijers was dat na de afschaffing van de fiduciaire zekerheidscessie en met de invoering van de stille verpanding de rechtspraktijk geen behoefte meer zou hebben aan een stille cessie, en dat een cessie waarbij mededeling aan de schuldenaar als een constitutief vereiste voor levering is, voldoende zou moeten zijn.5 In de M.v.A. II wordt voor het mededelingsvereiste ook de rechtszekerheid als argument genoemd: door het vereiste van de mededeling is voor alle betrokkenen duidelijk dat levering heeft plaatsgevonden. Daarnaast wordt opgemerkt dat- anders dan bij een verpanding - de overdracht van de vordering "bestemd is om te eniger tijd te worden geopenbaard".6

Uit de rechtsliteratuur van na de invoering van het Burgerlijk Wetboek is gebleken dat de rechtspraktijk evenwel behoefte heeft (of is blijven hebben) aan een cessie waarbij de mededeling aan de schuldenaar geen constitutief vereiste is. Met name bij de rechtsfiguren securitisation en factoring bleek deze behoefte zich voor te doen.7 Om aan de behoeften van de rechtspraktijk tegemoet te komen, is op 1 oktober 2004 een nieuw lid 3 aan art. 3:94 BW toegevoegd waardoor een stille cessie weer mogelijk is geworden.8 Het nieuwe lid 3 luidt:

De eerste zin van lid 3 van art. 3:94 BW bevat de leveringsvereisten van de stille cessie. De tweede zin geeft een regeling omtrent de rechtsgevolgen van de mededeling van de cessie aan de schuldenaar. De derde zin, die in het oorspronkelijke ontwerp niet voorkwam, maar later per amendement is toegevoegd,9 heeft betrekking op de derdenbescherming tegen beschikkingsonbevoegdheid van de stille cedent.