15.3.1 De ongeschreven rechtencatalogus: fundamentele rechten als algemene beginselen van Unierecht

De eerste bron van fundamentele rechten in de Europese Unie, zij het in artikel 6 VEU als laatste genoemd in lid 3, zijn ‘[d]e grondrechten, zoals zij worden gewaarborgd door het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en zoals zij voortvloeien uit de constitutionele tradities die de lidstaten gemeen hebben’. Zij maken als algemene beginselen deel uit van het recht van de Unie.1 Een vergelijkbare bepaling bestond onder het oude EU-recht ook al. Hoewel niet echt noodzakelijk, is het voorstel het te schrappen niet opgevolgd.2 Deze incorporatie van grondrechten uit het EVRM en de constitutionele tradities van de lidstaten is in gang gezet door het Hof van Justitie. In het arrest-Stauder overwoog het Hof van Justitie reeds dat ‘de fundamentele rechten van de mens (…) besloten liggen in de algemene beginselen van gemeenschapsrecht, waarvan het hof de eerbiediging verzekert’.3 In het baanbrekende arrest-Internationale Handelsgeselschaft maakte het Hof opnieuw duidelijk dat ‘de eerbiediging der grondrechten een bestanddeel uitmaakt van de algemene rechtsbeginselen welker eerbiediging door het Hof van Justitie wordt verzekerd’4 en ‘dat de handhaving dezer rechten, ofschoon uit de gemeenschappelijke constitutionele traditie der Lid-Staten voortvloeiende, in het kader van het communautaire bestel en van de doelstellingen der Gemeenschap moet worden verzekerd’.5 In latere arresten beantwoordt het Hof vervolgens de vraag hoe het zich door de constitutionele tradities van de lidstaten zal laten inspireren, te weten door te kijken naar ‘internationale wilsverklaringen inzake de bescherming van de rechten van de mens waaraan de Lid-Staten hebben medegewerkt of waarbij zij zich hebben aangesloten’,6 waarbij ‘[h]et Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden van 4 november 1950 (…) van bijzonder belang [is]’.7 Uiteindelijk heeft dit in het huidige artikel 6, derde lid, VEU geresulteerd. Daarmee staat buiten kijf dat de normen die in het EVRM te vinden zijn ook nu al volledig deel uitmaken van het EU-recht, zij het dat de EU niet zonder meer gebonden is aan de interpretatie daarvan dor het EHRM.8