9.4.1 Inleiding

In dit verband kan bijvoorbeeld worden gewezen op het arrest Van Eijck/Van Beresteyn en Teugeman.4 Teugeman sprak verzekeraar Van Eijck aan tot uitkering van een schadebedrag wegens brand. De procureur van Van Eijck, Van Beresteyn, erkende in de procedure dat het uitgebrande pand bij Van Eijck was verzekerd. Van Eijck beriep zich echter op grond van art. 251 K op de nietigheid van de verzekeringsovereenkomst. De Rechtbank wees de vordering van Teugeman desalniettemin toe. Daarop ging Van Eijck in hoger beroep. Tevens startte hij tegen Van Beresteyn en Teugeman een desaveu-procedure5, omdat Van Beresteyn niet bevoegd was geweest te erkennen dat het pand bij haar was verzekerd. Die erkenning diende derhalve te worden beschouwd als niet gedaan. Teugeman verzette zich tegen toewijzing van de vordering, omdat Van Eijck volgens haar van meet af aan op de hoogte was van de gewraakte erkenning. Dat verweer vond gehoor bij zowel rechtbank en hof, waarbij het hof zich baseerde op een goede procesorde. Op daartegen gerichte klachten in cassatie sprak de Hoge Raad uit dat het hof geen rechtsregel had geschonden 'door te oordelen dat het Van Eijck in de gegeven omstandigheden niet vrijstond om eerst af te wachten of haar beroep op art. 251 K zou slagen en pas nadat dit verweer bij het eindvonnis in eerste aanleg was verworpen, er een beroep op te doen dat de voormelde erkenning zonder haar volmacht was tot stand gekomen teneinde alsnog te kunnen aanvoeren dat zij niet de verzekeraar van voormelde objecten was.' Ook het oordeel dat een dergelijk verweer, volgens een goede procesorde, zo mogelijk voor een beroep op art. 251 K onder ogen moet kunnen worden gezien, gaf volgens de Hoge Raad geen blijk van een onjuiste rechtsopvatting.6

Een ander voorbeeld biedt de uitspraak van de Hoge Raad in de zaak Pinckaers/Pinckaers.7 In het hoger beroep van deze zaak had appellante zich beroepen op de eigen niet-ontvankelijkheid in de vordering die zij vijf jaar eerder had ingesteld, nu het proces-verbaal van zwarigheden waarop zij die vordering grondde, niet zou voldoen aan de wettelijke vereisten. Gevolg daarvan zou zijn dat alle deelgenoten in de nalatenschap opnieuw bij de notaris hun standpunt ten aanzien van de verdeling ervan kenbaar dienden te maken. Eiseres had echter al die jaren niet van haar bezwaren tegen het proces-verbaal doen blijken, maar juist op basis van dat proces-verbaal lustig tegen de overige deelgenoten voortgeprocedeerd. Dit liet volgens de Hoge Raad geen andere conclusie toe dan dat het beroep van Pinckaers op de eigen niet-ontvankelijkheid in strijd kwam met de eisen van een goede procesorde en dat het hof daaraan terecht was voorbijgegaan.

Naast bovengenoemde arresten, zou men gevallen van rechtsverwerking of althans daaraan verwante gevallen kunnen herkennen in uitspraken waarin de rechter oordeelt dat (de eisen van een goede procesorde meebrengen dat) een partij, gelet op het stadium waarin de procedure zich bevindt en/of gelet op de belangen van haar wederpartij, niet alsnog nieuwe feiten kan stellen8 of nieuwe stukken kan indienen.9