Einde inhoudsopgave
Mededinging en verzekering (R&P nr. VR8) 2019/2.5.2.2
2.5.2.2 Wettelijke uitzonderingen op het verbod op staatssteun
mr. drs. G.T. Baak, datum 11-12-2019
- Datum
11-12-2019
- Auteur
mr. drs. G.T. Baak
- JCDI
JCDI:ADS183591:1
- Vakgebied(en)
Mededingingsrecht / Algemeen
Verzekeringsrecht / Algemeen
Voetnoten
Voetnoten
De Commissie is daartoe gemachtigd bij Verordening 994/98. De volgende GVO zijn relevant: Verordening 659/99. De algemene GVO voor staatsteun is Verordening (EU) nr. 651/2014 waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 107 en 108 van het Verdrag met de interne markt verenigbaar worden verklaard.
Zie voor een bespreking van enige voorbeelden van staatssteun verleent in het verleden aan (bank)verzekeraars (ING-Groep, Aegon, SNS-Reaal en Fortis): Borgesius, Het Verzekerings-Archief 2009/3, p. 129-131.
Zie de bankenmededeling van de Commissie, PbEU 2013, C-216/01.
In artikel 107 lid 2 van het Werkingsverdrag wordt een aantal (steun)maatregelen toegestaan, het betreft de volgende soorten maatregelen:
steunmaatregelen van sociale aard aan individuele verbruikers op voorwaarde dat deze toegepast worden zonder onderscheid naar de oorsprong van de producten;
steunmaatregelen tot herstel van de schade veroorzaakt door natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen;
steunmaatregelen aan de economie van bepaalde streken van de Bondsrepubliek Duitsland die nadeel ondervinden van de deling van Duitsland, voorzover deze steunmaatregelen noodzakelijk zijn om de door deze deling berokkende economische nadelen te compenseren. Vijf jaar na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon kan de Raad op voorstel van de Commissie een besluit tot intrekking van dit punt vaststellen.
Verder zijn volgens artikel 107 lid 3 van het Werkingsverdrag de volgende steunmaatregelen toegestaan:
steunmaatregelen ter bevordering van de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst en van de in artikel 349 bedoelde regio’s, rekening houdend met hun structurele, economische en sociale situatie;
steunmaatregelen om de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang te bevorderen of een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat op te heffen;
steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad;
steunmaatregelen om de cultuur en de instandhouding van het culturele erfgoed te bevorderen, wanneer door deze maatregelen de voorwaarden inzake het handelsverkeer en de mededingingsvoorwaarden in de Unie niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad;
andere soorten van steunmaatregelen aangewezen bij besluit van de Raad, op voorstel van de Commissie.
Eveneens bestaat er een aantal groepsvrijstellingsverordeningen op het gebied van staatssteun.1
De vraag kan rijzen hoe het zit met de deelname van de staat in verzekeringspools zoals die er zijn voor terrorisme- klimaat of overstromingsrisico’s. Voorzover er sprake is van staatsteun zou een rechtvaardiging kunnen worden gevonden in artikel 107 lid 2 sub c. De deelname van de staat in verzekeringspools fungeert immers als een garantie met als doel om bij te springen bij uitzonderlijke schadegebeurtenissen. Artikel 107 lid 3 sub b van het Werkingsverdrag heeft de Commissie als rechtsgrondslag gebruikt om problemen in de financiële crisis te verhelpen door een aantal steunmaatregelen van tijdelijke aard af te kondigen.2 Financiële instellingen werden door de staat geholpen door bijvoorbeeld herkapitalisatie-, garantie- en herstructureringsmaatregelen.3 Ook het hierboven genoemde voorbeeld van de staatsteun voor de introductie van schadeverzekeringen voor landbouwers was verenigbaar met het verbod op staatssteun op grond van artikel 107 lid 3 sub c van het Werkingsverdrag.