HvJ EU, 04-12-2025, nr. C-580/23, nr. C-795/23

§ 1 van de Lag om upphovsrätt till litterära och konstnärliga verk (1960:729) [wet betreffende het auteursrecht op werken van letterkunde en kunst (1960:729)] (SFS 1960, nr. 729), in de versie die van toepassing is op het hoofdgeding in zaak C-580/23 (hierna: ‘wet betreffende het auteursrecht op werken van letterkunde en kunst’), bepaalt:

Volgens § 2 van de wet betreffende het auteursrecht op werken van letterkunde en kunst omvat het auteursrecht, behoudens bepaalde beperkingen, het uitsluitende recht om over een werk te beschikken door het te reproduceren en het voor het publiek beschikbaar te stellen, in zijn oorspronkelijke of gewijzigde vorm, in vertaling of bewerking, in een andere letterkundige of artistieke vorm of met een andere techniek. Onder ‘reproductie van een werk’ wordt verstaan: elke directe of indirecte, tijdelijke of duurzame, volledige of gedeeltelijke reproductie ervan, op welke wijze en in welke vorm dan ook. Een werk wordt met name aan het publiek beschikbaar gesteld wanneer het aan het publiek wordt doorgegeven of wanneer kopieën ervan te koop, te huur of in bruikleen worden aangeboden of anderszins onder het publiek worden verspreid.

§ 53b van de wet betreffende het auteursrecht op werken van letterkunde en kunst bepaalt dat de rechter op straffe van een dwangsom een persoon die een inbreukmakende handeling verricht of daaraan deelneemt, kan verbieden om deze handeling voort te zetten.

§ 2 (‘Beschermde werken’) van het Gesetz über Urheberrecht und verwandte Schutzrechte (Urheberrechtsgesetz) [wet betreffende het auteursrecht en de naburige rechten (auteurswet)] van 9 september 1965 (BGBl. 1965 I, blz. 1273), in de versie die van toepassing is op het hoofdgeding in zaak C-795/23, bepaalt in lid 1, punt 4, dat onder beschermde werken van letterkunde, wetenschap en kunst met name werken van beeldende kunst, met inbegrip van bouwwerken en werken van toegepaste kunst, alsmede ontwerpen van dergelijke werken worden verstaan. Krachtens § 2, lid 2, zijn alleen persoonlijke intellectuele scheppingen werken in de zin van die wet.

Asplund ontwerpt en vervaardigt interieurmeubelen. Het productassortiment van Asplund omvat met name de eetkamertafels uit de serie ‘Palais Royal’.

Mio houdt zich bezig met detailhandel in de sector meubilair en woningdecoratie. Het productassortiment van Mio omvat onder meer de eetkamertafels uit de ‘Cord’-meubelserie.

In oktober 2021 heeft Asplund bij de Patent- och marknadsdomstol (bijzondere rechter in eerste aanleg voor industriële-eigendomszaken en handelszaken, Zweden) een vordering ingesteld tegen Mio wegens inbreuk op het auteursrecht. In het kader van deze vordering heeft Asplund deze rechter met name verzocht om Mio op straffe van een dwangsom te verbieden eetkamertafels uit de ‘Cord’-meubelserie te vervaardigen, in de handel te brengen of te verkopen. Asplund voerde aan dat de tafels uit de serie ‘Palais Royal’ auteursrechtelijk waren beschermd als werken van toegepaste kunst en dat de eetkamertafels uit de ‘Cord’-meubelserie bijgevolg inbreuk maakten op haar auteursrecht, aangezien zij grote gelijkenissen vertoonden met de tafels uit de serie ‘Palais Royal’.

Mio heeft betwist dat de tafels uit de serie ‘Palais Royal’ auteursrechtelijk waren beschermd, aangezien deze tafels onvoldoende oorspronkelijk waren om de desbetreffende bescherming te verkrijgen. Volgens Mio is het ontwerp van deze tafels gebaseerd op eenvoudige variaties op oudere bekende modellen die zijn opgenomen in het register van in de Europese Unie ingeschreven modellen. Hoe dan ook, zelfs indien de tafels uit de serie ‘Palais Royal’ auteursrechtelijk beschermd zouden zijn, zou deze bescherming beperkt en begrensd zijn en zouden de verschillen tussen de twee betrokken tafelmodellen volstaan als bewijs dat de tafels van Mio geen inbreuk maken op het auteursrecht van Asplund.

De Patent- och marknadsdomstol heeft de vordering van Asplund toegewezen op grond dat de tafels uit de serie ‘Palais Royal’ auteursrechtelijk beschermd waren als werken van toegepaste kunst en dat de eetkamertafels uit de ‘Cord’-meubelserie inbreuk maakten op het auteursrecht van Asplund.

Mio heeft tegen de beslissing van de Patent- och marknadsdomstol beroep ingesteld bij de Svea hovrätt, Patent- och marknadsöverdomstol (rechter in tweede aanleg Stockholm, in zijn hoedanigheid van rechter in tweede aanleg voor industriële-eigendomszaken en handelszaken, Zweden), de verwijzende rechter.

De verwijzende rechter heeft in essentie twijfels over de vraag of de tafels uit de serie ‘Palais Royal’ auteursrechtelijke bescherming genieten als ‘werken’. Hij vraagt zich af aan de hand van welke criteria kan worden bepaald of een voorwerp oorspronkelijk is, zodat het kan worden beschouwd als een ‘werk’ in de zin van artikel 2, onder a), van richtlijn 2001/29 overeenkomstig de rechtspraak die voortvloeit uit het arrest van 12 september 2019, Cofemel (C-683/17, EU:C:2019:721).

De verwijzende rechter verduidelijkt dat, om een voorwerp als oorspronkelijk te kunnen beschouwen, het zowel noodzakelijk als voldoende is dat dit voorwerp de persoonlijkheid van de auteur ervan weerspiegelt door uitdrukking te geven aan zijn vrije en creatieve keuzen. Wanneer voor de verwezenlijking van een voorwerp technische overwegingen, regels of andere beperkingen bepalend waren die geen ruimte hebben gelaten voor creatieve vrijheid, kan dat voorwerp niet worden geacht de oorspronkelijkheid te hebben die vereist is om een werk te kunnen vormen. De verwijzende rechter merkt echter op dat een voorwerp aan dat vereiste van oorspronkelijkheid kan voldoen, ook al is de verwezenlijking ervan bepaald door technische overwegingen, voor zover de auteur hierdoor niet werd belet om zijn persoonlijkheid in dat voorwerp tot uitdrukking te brengen door blijk te geven van vrije en creatieve keuzen.

De verwijzende rechter herinnert er in dit verband aan dat hij bij de beoordeling of een voorwerp een oorspronkelijke schepping is, rekening dient te houden met alle relevante elementen zoals die bij het ontwerpen ervan bestonden, ongeacht factoren die losstaan van en plaatsvinden na de creatie van dat voorwerp.

Evenwel blijft onzekerheid bestaan over de wijze waarop de concrete beoordeling van de oorspronkelijkheid van een voorwerp moet worden verricht en met welke elementen rekening moet worden gehouden om te bepalen of een voorwerp van toegepaste kunst de persoonlijkheid van de auteur ervan weerspiegelt door uitdrukking te geven aan diens vrije en creatieve keuzen.

Volgens de verwijzende rechter volstaat het dat de auteur van een voorwerp over manoeuvreerruimte beschikte en daadwerkelijk keuzen van verschillende aard heeft gemaakt bij de creatie ervan, dat deze keuzen niet zijn ingegeven door technische overwegingen, regels of vereisten en dat die keuzen in zekere zin worden weerspiegeld en tot uitdrukking zijn gebracht in dat voorwerp. Een dergelijke ruime uitlegging zou in de praktijk betekenen dat de beoordeling of een voorwerp oorspronkelijk is, moet worden gebaseerd op het scheppingsproces zelf en op de keuzen die de auteur tijdens dat proces heeft gemaakt. Dat zou ook betekenen dat in beginsel alle keuzen die de auteur in kwestie bij het scheppen van dat voorwerp heeft gemaakt en die niet zijn ingegeven door technische overwegingen, regels of vereisten, als vrij en creatief moeten worden beschouwd.

In dit verband is de verwijzende rechter van mening dat bij die uitlegging de beoordeling van de oorspronkelijkheid van een voorwerp door de bevoegde rechter zich toespitst op het scheppingsproces en de keuzen die de auteur tijdens dat proces heeft gemaakt, en niet op de vraag of het voorwerp zelf — of het eindresultaat van het scheppingsproces — daadwerkelijk de uiting is van een artistieke verwezenlijking. De vraag of dat voorwerp voldoende oorspronkelijk is, wordt dan ‘een kwestie van bewijsvoering in plaats van een rechtsvraag’.

Voorts merkt de verwijzende rechter op dat een dergelijke uitlegging van het oorspronkelijkheidsvereiste erop zou neerkomen dat vrij lage eisen worden gesteld aan de creatieve en vrije keuzen die de auteur ervan moet hebben gemaakt en die dit voorwerp geacht wordt tot uitdrukking te brengen. Dit zou ertoe kunnen leiden dat voorwerpen die het niet verdienen om als ‘werken’ te worden aangemerkt, auteursrechtelijke bescherming genieten. Bovendien zou dit als gevolg kunnen hebben dat eenvoudige voorwerpen, die niet voor artistieke doeleinden zijn ontworpen of die in elk geval geen ‘artistieke persoonlijkheid’ bezitten, als werken worden beschermd.

Volgens de verwijzende rechter brengt een laag oorspronkelijkheidsvereiste voor voorwerpen van toegepaste kunst ook het risico met zich mee dat de minder uitgebreide bescherming van modellen volledig wordt uitgehold. In die context heeft deze rechter twijfels over de wijze waarop een laag oorspronkelijkheidsvereiste voor voorwerpen van toegepaste kunst zich verhoudt tot het vereiste van het eigen karakter dat noodzakelijk is om modelrechtelijke bescherming te verkrijgen. Hoewel het auteursrecht en het modellenrecht verschillende doelstellingen hebben, lijkt het niet redelijk dat een model auteursrechtelijk als werk kan worden beschermd, terwijl het onvoldoende eigen karakter heeft om bescherming als model te verkrijgen. De verwijzende rechter wijst erop dat het Hof in het arrest van 12 september 2019, Cofemel (C-683/17, EU:C:2019:721), heeft geoordeeld dat modelrechtelijke bescherming en auteursrechtelijke bescherming weliswaar cumulatief kunnen worden verleend aan eenzelfde voorwerp van toegepaste kunst, maar dat een dergelijke cumulatie slechts in bepaalde situaties kan worden overwogen. Een zeer laag oorspronkelijkheidsvereiste zou evenwel kunnen leiden tot een situatie waarin werken van toegepaste kunst in de meeste gevallen cumulatieve bescherming genieten.

Daarentegen kan ook een andere uitlegging worden overwogen, namelijk dat bij de beoordeling van de vraag of een voorwerp van toegepaste kunst de persoonlijkheid van de auteur ervan weerspiegelt door uitdrukking te geven aan zijn vrije en creatieve keuzen, moet worden uitgegaan van het betrokken voorwerp zelf. Dat voorwerp moet op zich de persoonlijkheid van de auteur ervan weerspiegelen en een zekere mate van kunstzinnigheid vertonen of bereiken wat — althans in het verleden — in Zweden en met name in Duitsland de ‘drempel van oorspronkelijkheid’ (‘verkshöjd’/‘Werkhöhe’) werd genoemd. Een beoordeling volgens deze andere uitlegging zou kunnen betekenen dat dit voorwerp een zeker eigen karakter moet hebben en in zekere zin uniek moet zijn. Met andere woorden, het voorwerp moet een zekere mate van onafhankelijkheid en oorspronkelijkheid hebben en de persoonlijkheid van de auteur ervan tot uitdrukking brengen.

Tegen deze achtergrond heeft de Svea hovrätt, Patent- och marknadsöverdomstol de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:

USM vervaardigt en verkoopt al decennialang een modulair meubelsysteem onder de naam USM Haller. Dit meubelsysteem wordt gekenmerkt door hoogglanzend verchroomde ronde buizen die via bolvormige koppelstukken met elkaar zijn verbonden en een structuur vormen waarin gekleurde metalen panelen worden geplaatst. De aldus gecreëerde structuren kunnen vrij worden gecombineerd en op elkaar of naast elkaar worden gemonteerd.

Konektra biedt via haar onlinewinkel reserve- en uitbreidingsonderdelen voor het modulaire meubelsysteem van USM Haller aan waarvan de vorm en, voor het grootste deel, de kleur overeenkomen met die van de componenten van USM. Nadat Konektra zich aanvankelijk had beperkt tot de verkoop van reserveonderdelen, waartegen USM niet opkwam, heeft zij in 2017 haar onlinewinkel in een geheel nieuw jasje gestoken. Sinds 2018 vermeldt de website van Konektra alle componenten die nodig zijn voor de volledige montage van ‘USM Haller’-meubelen en wordt op de website eveneens reclame gemaakt voor die meubelen met afbeeldingen van gemonteerde meubelen. Bovendien biedt Konektra haar klanten een montagedienst aan waarbij de geleverde onderdelen worden gemonteerd tot het complete meubel en gaan haar leveringen vergezeld van montage-instructies.

Volgens USM beperkt Konektra zich thans niet langer tot het aanbieden van reserveonderdelen voor het ‘USM Haller’-systeem, maar gaat zij over tot het vervaardigen, aanbieden en verkopen van haar eigen meubelsysteem, dat identiek is aan dat van USM. Deze laatste is van mening dat het aanbod van Konektra inbreuk maakt op haar auteursrecht op het ‘USM Haller’-systeem als werk van toegepaste kunst of op zijn minst ongeoorloofde namaak is in de zin van het mededingingsrecht.

Bijgevolg heeft USM tegen Konektra een vordering tot ‘staking, informatieverstrekking, en rekening en verantwoording’ alsmede tot ‘vergoeding van ingebrekestellingskosten en vaststelling van haar schadevergoedingsplicht’ ingesteld bij het Landgericht Düsseldorf (rechter in eerste aanleg Düsseldorf, Duitsland). Die rechter heeft deze vorderingen toegewezen, waarbij hij zich voornamelijk op het auteursrecht heeft gebaseerd.

Daarentegen heeft het Oberlandesgericht Düsseldorf (hoogste rechterlijke instantie van de deelstaat Noordrijn-Westfalen, Düsseldorf, Duitsland) in hoger beroep de op het auteursrecht gebaseerde vorderingen afgewezen. Deze rechter was van oordeel dat het modulaire meubelsysteem van USM Haller geen auteursrechtelijk beschermd werk van toegepaste kunst was, aangezien het niet voldeed aan de voorwaarden die in de rechtspraak van het Hof zijn gesteld — met name de arresten van 12 september 2019, Cofemel (C-683/17, EU:C:2019:721), en 11 juni 2020, Brompton Bicycle (C-833/18, EU:C:2020:461), — om te kunnen worden beschouwd als een werk van toegepaste kunst in de zin van de artikelen 2 tot en met 4 van richtlijn 2001/29.

USM en Konektra hebben tegen het arrest van het Oberlandesgericht Düsseldorf beroep in Revision ingesteld bij het Bundesgerichtshof (hoogste federale rechter in burgerlijke en strafzaken, Duitsland), de verwijzende rechter.

De verwijzende rechter is van mening dat de beslechting van het hoofdgeding afhangt van de uitlegging van het begrip ‘werk’ in de zin van artikel 2, onder a), artikel 3, lid 1, en artikel 4, lid 1, van richtlijn 2001/29, volgens welke een voorwerp twee kenmerken moet hebben om als werk te kunnen worden aangemerkt. Ten eerste moet het voorwerp in kwestie oorspronkelijk zijn, in die zin dat het een eigen intellectuele schepping van de auteur ervan is, door uitdrukking te geven aan de vrije en creatieve keuzen van laatstgenoemde. Ten tweede mogen voor de vervaardiging ervan geen technische overwegingen, regels of andere beperkingen gelden die geen ruimte laten voor creatieve vrijheid.

De verwijzende rechter erkent in dit verband dat het modulaire meubelsysteem van USM Haller een ‘voldoende uitdrukking’ vormt in de zin van het tweede element waarnaar wordt verwezen in de rechtspraak die voortvloeit uit het arrest van 12 september 2019, Cofemel (C-683/17, EU:C:2019:721). Dat tweede element veronderstelt het bestaan van een voorwerp dat voldoende nauwkeurig en objectief kan worden geïdentificeerd, ook al is deze uitdrukking niet noodzakelijkerwijs permanent. Volgens hem maakt het modulaire meubelsysteem van USM Haller een ‘objectieve identificatie’ mogelijk, aangezien het bestaat uit een beperkt aantal afzonderlijke elementen die in een systeem met elkaar worden gecombineerd en een kenmerkende en terugkerende totaalindruk overbrengen.

De verwijzende rechter sluit in dit verband de mogelijkheid niet uit dat er bij voorwerpen van toegepaste kunst een regel-uitzondering-relatie bestaat tussen modelrechtelijke bescherming en auteursrechtelijke bescherming, in die zin dat bij het onderzoek van de oorspronkelijkheid van deze voorwerpen op grond van het auteursrecht hogere eisen moeten worden gesteld aan de vrije en creatieve keuzen van de auteur dan bij andere soorten voorwerpen.

Voorts rijst volgens hem de vraag of in het kader van het onderzoek van de oorspronkelijkheid van een voorwerp dient te worden uitgegaan van de subjectieve visie van de auteur ervan, dan wel of een objectief criterium dient te worden gehanteerd. De verwijzende rechter is in dit verband van mening dat in de rechtspraak van het Hof nog niet duidelijk is vastgesteld of bij de beoordeling van de oorspronkelijkheid van een voorwerp omstandigheden in aanmerking kunnen worden genomen die losstaan van en plaatsvinden na de creatie van het voorwerp, zoals de presentatie ervan in kunsttentoonstellingen of musea of de erkenning ervan in vakkringen.

Tegen deze achtergrond heeft het Bundesgerichtshof de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:

Met zijn eerste vraag wenst de verwijzende rechter in zaak C-795/23 in essentie te vernemen of richtlijn 2001/29 aldus moet worden uitgelegd dat er een regel-uitzondering-relatie bestaat tussen modelrechtelijke bescherming en auteursrechtelijke bescherming in die zin dat bij het onderzoek van de oorspronkelijkheid van voorwerpen van toegepaste kunst hogere eisen moeten worden gesteld dan die welke gelden voor andere soorten werken.

In casu heeft de vraag van de verwijzende rechter specifiek betrekking op de kwalificatie van een gebruiksvoorwerp als ‘werk’ in de zin van richtlijn 2001/29. Deze rechter verzoekt met name om verduidelijking van de strekking van punt 52 van het arrest van 12 september 2019, Cofemel (C-683/17, EU:C:2019:721), waarin het Hof heeft geoordeeld dat modelrechtelijke bescherming en auteursrechtelijke bescherming krachtens het recht van de Unie weliswaar cumulatief kunnen worden verleend aan hetzelfde voorwerp, maar een dergelijke cumulatie slechts in bepaalde situaties kan worden overwogen.

In dit verband dient eraan te worden herinnerd dat het begrip ‘werk’ als bedoeld in artikel 2, onder a), van richtlijn 2001/29 volgens vaste rechtspraak een autonoom begrip van het recht van de Unie vormt dat op uniforme wijze moet worden uitgelegd en toegepast en de combinatie van twee cumulatieve elementen veronderstelt. Ten eerste impliceert dit begrip dat het betrokken voorwerp oorspronkelijk is, in die zin dat het gaat om een eigen intellectuele schepping van de auteur ervan. Ten tweede kunnen alleen de bestanddelen die de uitdrukking van een dergelijke intellectuele schepping zijn, als ‘werk’ worden aangemerkt (arrest van 12 september 2019, Cofemel, C-683/17, EU:C:2019:721, punt 29 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Met betrekking tot dat eerste element volgt uit de rechtspraak dat het, om een voorwerp als oorspronkelijk te kunnen beschouwen, zowel noodzakelijk als voldoende is dat dit voorwerp de persoonlijkheid van de auteur ervan weerspiegelt door uitdrukking te geven aan de vrije en creatieve keuzen van die auteur. Wanneer daarentegen voor de vervaardiging van een voorwerp technische overwegingen, regels of andere beperkingen gelden die geen ruimte laten voor creatieve vrijheid, kan dat voorwerp niet worden geacht de oorspronkelijkheid te hebben die vereist is om een werk te kunnen vormen (arrest van 12 september 2019, Cofemel, C-683/17, EU:C:2019:721, punten 30 en 31 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

De voorwaarde dat de persoonlijkheid van de auteur wordt weerspiegeld in het voorwerp waarvoor bescherming wordt gevraagd, doordat uiting wordt gegeven aan de vrije en creatieve keuzen van die auteur, is in het Unierecht dus doorslaggevend voor ‘oorspronkelijkheid’ en bijgevolg voor auteursrechtelijke bescherming.

Wat daarentegen de bescherming betreft van modellen die vallen hetzij onder richtlijn 98/71, die van toepassing is op modellen die zijn ingeschreven in of voor een lidstaat, hetzij onder verordening nr. 6/2002, die van toepassing is op modellen die op Unieniveau worden beschermd, geldt een ander objectief criterium voor bescherming, te weten dat van nieuwheid en eigen karakter. Dit criterium wordt beoordeeld ten opzichte van de oudere modellen en hierbij komt elk model dat zich voldoende van de oudere modellen onderscheidt om een andere algemene visuele indruk te wekken, in aanmerking voor bescherming.

Dit verschil tussen de criteria voor bescherming wordt verklaard door het feit dat modelrechtelijke bescherming enerzijds en auteursrechtelijke bescherming anderzijds verschillende doelstellingen nastreven en aan verschillende regelingen onderworpen zijn. Modelrechtelijke bescherming heeft namelijk tot doel voorwerpen te beschermen die niet alleen nieuw zijn en een eigen karakter hebben, maar daarnaast ook een utilitair karakter hebben en bedoeld zijn om op grote schaal te worden geproduceerd. Bovendien geldt deze bescherming gedurende een beperkte, maar voldoende lange periode om de investeringen die nodig zijn voor de creatie en vervaardiging van die voorwerpen te laten renderen, zonder de concurrentie echter al te zeer te belemmeren. Auteursrechtelijke bescherming, waarvan de duur aanzienlijk langer is, is dan weer voorbehouden aan voorwerpen die het verdienen om als werk te worden gekwalificeerd (arrest van 12 september 2019, Cofemel, C-683/17, EU:C:2019:721, punt 50).

Om die redenen mag de verlening van auteursrechtelijke bescherming aan een als model beschermd voorwerp er niet toe leiden dat het doel en de doeltreffendheid van deze twee vormen van bescherming worden aangetast (arrest van 12 september 2019, Cofemel, C-683/17, EU:C:2019:721, punt 51).

Hieruit volgt, ten eerste, dat voorwerpen die zijn beschermd als model in beginsel niet vergelijkbaar zijn met voorwerpen die door richtlijn 2001/29 beschermde werken vormen (arrest van 12 september 2019, Cofemel, C-683/17, EU:C:2019:721, punt 40). Ten tweede bestaat er geen enkel automatisme tussen de verlening van modelrechtelijke bescherming en de verlening van auteursrechtelijke bescherming. Ten derde mogen de voorwaarden voor die bescherming, te weten nieuwheid en eigen karakter, enerzijds, en oorspronkelijkheid, anderzijds, niet met elkaar worden verward.

Hoewel modelrechtelijke bescherming en auteursrechtelijke bescherming elkaar niet uitsluiten (zie in die zin arrest van 12 september 2019, Cofemel, C-683/17, EU:C:2019:721, punt 43) en cumulatief kunnen worden verleend aan hetzelfde voorwerp, blijft een dergelijke cumulatie beperkt tot bepaalde gevallen (arrest van 12 september 2019, Cofemel, C-683/17, EU:C:2019:721, punt 52), aangezien een auteur een uniek werk dient te creëren dat zijn persoonlijkheid weerspiegelt en als zodanig beschermd is overeenkomstig richtlijn 2001/29.

Evenwel bestaat er geen regel-uitzondering-relatie tussen modelrechtelijke bescherming en auteursrechtelijke bescherming.

Bijgevolg dient te worden geoordeeld dat een model kan worden aangemerkt als ‘werk’ in de zin van richtlijn 2001/29 indien het voldoet aan de twee in punt 48 van het onderhavige arrest genoemde vereisten (zie in die zin arrest van 12 september 2019, Cofemel, C-683/17, EU:C:2019:721, punt 48), en dat de oorspronkelijkheid van voorwerpen van toegepaste kunst moet worden beoordeeld aan de hand van dezelfde vereisten als die welke gelden voor de beoordeling van de oorspronkelijkheid van andere soorten voorwerpen.

Gelet op een en ander dient op de eerste vraag in zaak C-795/23 te worden geantwoord dat richtlijn 2001/29 aldus moet worden uitgelegd dat er geen regel-uitzondering-relatie bestaat tussen modelrechtelijke bescherming en auteursrechtelijke bescherming in die zin dat bij het onderzoek van de oorspronkelijkheid van voorwerpen van toegepaste kunst hogere eisen moeten worden gesteld dan die welke gelden voor andere soorten werken.

Met de eerste en de tweede vraag in zaak C-580/23 alsook de tweede en de derde vraag in zaak C-795/23, die tezamen dienen te worden onderzocht, wensen de verwijzende rechters in essentie te vernemen of artikel 2, onder a), artikel 3, lid 1, en artikel 4, lid 1, van richtlijn 2001/29 aldus moeten worden uitgelegd dat bij de beoordeling van de oorspronkelijkheid van voorwerpen van toegepaste kunst rekening dient te worden gehouden met factoren die verband houden met het scheppingsproces en de bedoeling van de auteur, dan wel alleen met factoren die zichtbaar zijn in het voorwerp zelf. In dit verband vragen deze rechters zich af welke rol bij deze beoordeling is weggelegd voor bijkomende factoren zoals het gebruik van reeds beschikbare vormen bij het scheppen van het betrokken voorwerp, het feit dat de auteur zich heeft laten inspireren door bestaande voorwerpen, de mogelijkheid dat gelijkaardige voorwerpen onafhankelijk worden gecreëerd of de erkenning ervan in vakkringen.

Met zijn derde en vierde vraag in zaak C-580/23, die tezamen dienen te worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 2, onder a), artikel 3, lid 1, en artikel 4, lid 1, van richtlijn 2001/29 aldus moeten worden uitgelegd dat, om een inbreuk op het auteursrecht vast te stellen, ten eerste dient te worden vastgesteld of de creatieve elementen op een herkenbare manier in het voorwerp zijn overgenomen, dan wel of dezelfde algemene visuele indruk in dit verband volstaat, en ten tweede rekening dient te worden gehouden met de mate van oorspronkelijkheid van het werk in kwestie en met het bestaan van een gelijkaardig voorwerp.

In de eerste plaats dient er in dit verband aan te worden herinnerd dat in het kader van het auteursrecht de inbreuk het gevolg is van het gebruik van een werk zonder de toestemming van de auteur ervan (zie in die zin arrest van 11 juni 2020, Brompton Bicycle, C-833/18, EU:C:2020:461, punt 21).

Het Hof heeft geoordeeld dat het ongeoorloofde gebruik van een werk een dergelijke inbreuk kan vormen, zelfs indien dat gebruik betrekking heeft op een relatief klein deel van dat werk, voor zover dat deel als dusdanig uitdrukking geeft aan de eigen intellectuele schepping van de auteur ervan (zie in die zin arrest van 16 juli 2009, Infopaq International, C-5/08, EU:C:2009:465, punt 47).

Om een inbreuk op het auteursrecht vast te stellen, staat het dus aan de verwijzende rechter om, ten eerste, vast te stellen dat ten minste oorspronkelijke creatieve elementen van het beschermde werk zonder toestemming zijn gebruikt en, ten tweede, te bepalen of deze elementen, dat wil zeggen elementen die uitdrukking geven aan de keuzen die de persoonlijkheid van de auteur van dat werk weerspiegelen, op herkenbare wijze zijn overgenomen in het beweerdelijk inbreukmakende voorwerp (zie in die zin en naar analogie arrest van 29 juli 2019, Pelham e.a., C-476/17, EU:C:2019:624, punt 39).

Daarentegen kan voor de beoordeling van een inbreuk op het auteursrecht overeenkomstig artikel 2, onder a), artikel 3, lid 1, en artikel 4, lid 1, van richtlijn 2001/29 de vergelijking van de door elk van de conflicterende voorwerpen gewekte algemene indruk niet doorslaggevend zijn, aangezien dit criterium geldt voor de bescherming van modellen.

Wat in de tweede plaats de inaanmerkingneming van de mate van oorspronkelijkheid van het beschermde werk betreft, dient eraan te worden herinnerd dat wanneer een voorwerp de in punt 48 van het onderhavige arrest beschreven kenmerken heeft en derhalve een werk is, het in die hoedanigheid auteursrechtelijke bescherming moet genieten overeenkomstig richtlijn 2001/29; de omvang van die bescherming hangt niet af van de mate van creatieve vrijheid waarover de auteur ervan heeft beschikt en kan derhalve niet geringer zijn dan de bescherming die elk werk dat onder die richtlijn valt, geniet (zie in die zin arrest van 12 september 2019, Cofemel, C-683/17, EU:C:2019:721, punt 35).

In dit verband dient te worden benadrukt dat het Hof met name met betrekking tot gebruiksvoorwerpen heeft geoordeeld dat het bestaan van verschillende mogelijke verschijningsvormen waarmee hetzelfde technische resultaat kan worden bereikt, weliswaar aantoont dat er keuzemogelijkheden zijn, doch dit niet doorslaggevend is voor de beoordeling van de factoren die de keuze van de auteur hebben beïnvloed. Ook de wil van de vermeende inbreukmaker is bij die beoordeling irrelevant (zie in die zin arrest van 11 juni 2020, Brompton Bicycle, C-833/18, EU:C:2020:461, punt 35).

Wat in de derde plaats het feit betreft dat de twee conflicterende voorwerpen een gemeenschappelijke inspiratiebron hebben, dient — zoals de advocaat-generaal in punt 71 van zijn conclusie in wezen heeft opgemerkt — ten eerste te worden vastgesteld dat wanneer de twee betrokken voorwerpen zijn geïnspireerd op eenzelfde werk of een ouder model, alleen de ‘nieuwe’ creatieve elementen in het afgeleide werk oorspronkelijk zijn en alleen de overname van deze nieuwe elementen een eventuele inbreuk op het auteursrecht vormt. Ten tweede maakt het enkele feit dat iemand dezelfde trend of dezelfde artistieke stroming volgt als de auteur van een ouder werk, geen inbreuk uit indien er geen concreet identificeerbare creatieve elementen uit dat oudere werk zijn overgenomen.

Wat, ten slotte, het bestaan van een onafhankelijk gecreëerd gelijkaardig voorwerp betreft, zijn de creatieve mogelijkheden om technische redenen weliswaar beperkt in het geval van voorwerpen van toegepaste kunst, maar een dergelijke situatie is niet volledig uitgesloten en vormt — gesteld dat zij is aangetoond — geen inbreuk op het auteursrecht. Om een eventuele inbreuk op het auteursrecht vast te stellen, dient de aangezochte rechter te beoordelen of er daadwerkelijk sprake is van een dergelijk onafhankelijk gecreëerd gelijkaardig voorwerp, rekening houdend met alle revelante elementen van het specifieke geval, zoals die bestonden op het moment van de creatie van de voorwerpen in kwestie, ongeacht factoren die losstaan van en plaatsvinden na die creatie. De loutere mogelijkheid van een dergelijke situatie kan geen rechtvaardiging vormen voor de weigering van auteursrechtelijke bescherming.

Gelet op een en ander dient op de derde en de vierde vraag in zaak C-580/23 te worden geantwoord dat artikel 2, onder a), artikel 3, lid 1, en artikel 4, lid 1, van richtlijn 2001/29 aldus moeten worden uitgelegd dat, om een inbreuk op het auteursrecht vast te stellen, dient te worden bepaald of creatieve elementen van het beschermde werk op een herkenbare manier zijn overgenomen in het vermeend inbreukmakende voorwerp. Het feit dat dezelfde algemene visuele indruk wordt gewekt door de twee conflicterende voorwerpen en de mate van oorspronkelijkheid van het betrokken werk zijn irrelevant. Het mogelijke bestaan van een gelijkaardig voorwerp kan niet rechtvaardigen dat bescherming wordt geweigerd.