Rb. Breda, 19-12-2007, nr. 387559 cv 06-1267 en 404642 cv 06-4550 en 404769 cv 06-4568

Voorts werd van belang geacht dat enerzijds producentenaansprakelijkheid wordt gepretendeerd in welk verband TIP als aansprakelijke zou zijn aan te merken en waarmee aansprakelijkheid ex artikel 173 BW zou vervallen terwijl de aansprakelijkheid op grond van 6:181 lid 2 BW volgens TIP hoofdelijke aansprakelijkheid uitsluit zodat alleen Albert Heijn aansprakelijk zou zijn.

De arbeidsinspectie heeft geweigerd om op de zaak in te gaan. Uit de brief van Albert Heijn van 29 juni 2004 blijkt dat zij bekend is met de resultaten van het onderzoek van de arbeidsinspectie en dat zij daarin aanleiding ziet om SVEN te verwijzen naar TIP; Albert Heijn sluit haar brief af met de mededeling dat zij de claim van SVEN heeft doorgestuurd naar TIP. TIP heeft daarop gereageerd en Albert Heijn geantwoord bij brief van 26 augustus 2004. Daaruit blijkt dat TIP de bevindingen van de arbeidsinspectie onderschrijft en slechts met Albert Heijn van mening verschilde over het juiste antwoord op de vraag wie van hen twee voor deze schade verantwoordelijk was. Daarom heeft niemand destijds het standpunt ingenomen dat tegen de beschikking van de Arbeidsinspectie bezwaar gemaakt moest worden. In deze procedure moet dan ook niet alleen worden uitgegaan van de formele rechtskracht van de beschikking ten laste van SVEN maar ook ten aanzien van Albert Heijn en TIP. Pas op 22 mei 2006, dus meer dan drie maanden nadat de dagvaarding aan haar was uitgebracht, heeft TIP het standpunt ingenomen dat de beschikking van de inspectie onjuist was. Het standpunt is daarom ook tardief.

SVEN betwist dat de Arbeidsinspectie is uitgegaan van het onjuiste uitgangspunt dat de roldeur onder het toepassingsgebied van de Machinerichtlijn zou vallen. In 2004 onderschreef TIP de bevindingen van de Arbeidsinspectie en heeft in de loop van deze procedure het standpunt van de Arbeidsinspectie nooit eerder met de Machinerichtlijn in verband gebracht. Uit geen enkele brief van de Arbeidsinspectie is af te leiden dat de boete die aan SVEN is opgelegd met een (interpretatie van) die Machinerichtlijn verband houdt. De arbeidsinspectie heeft geweigerd nadere informatie te verschaffen. De formele rechtskracht staat eraan in de weg dat de bevindingen van de Arbeidsinspectie nu nog ter discussie gesteld kunnen worden.

Als men de trailers van TIP bekijkt is evident dat de - geslaagde - bedoeling van de tenaamstelling op de trailers juist is dat de derden de bewuste trailers identificeren als trailers van TIP. Artikel 6: 187 BW is niet tot grootwinkel-of postorderbedrijven beperkt. De redenen waarom een naam- of merkverbinder met de producent wordt gelijkgesteld is dat de gelaedeerde consument op gemakkelijke wijze de (of een) producent van het schadebrengend product moet kunnen vinden.

SVEN kan de vragen over de roldeuren, hun werking en hun beveiliging niet uit eigen wetenschap beantwoorden. Volgens informatie van Truckdoorservice zijn er met roldeuren van trailers meer ongelukken gebeurd, sommige vergelijkbaar met het ongeluk dat [slachtoffer] is overkomen. Daarom is momenteel een “dodemansbediening” verplicht gesteld waardoor een roldeur alleen maar in beweging kan zijn als er een knop ingedrukt wordt gehouden.

[slachtoffer] heeft aan de lus getrokken omdat de roldeur was vastgelopen. Deze beslissing is, in het licht van de omstandigheden, begrijpelijk; hij kon niet vertrekken als de deur van de trailer niet dicht was. Hij heeft gedacht dat hij de deur los zou kunnen krijgen door met behulp van de lus aan de deur te wrikken. De lus is ook bedoeld voor een handmatige bediening van de roldeur. [slachtoffer] heeft er geen rekening mee gehouden - en blijkens de bevindingen van de Arbeidsinspectie geen rekening mee hoeven houden - dat de roldeur zou neerslaan nadat zij zou zijn losgekomen. Het is juist het “neerslaan”van de deur dat de schade heeft veroorzaakt. Als de deur, die een gewicht heeft van 70 tot 130 kilo, normaal naar beneden zou zijn gerold zou [slachtoffer] op tijd zijn armen hebben kunnen terugtrekken of de deur hebben kunnen opvangen met zijn handen of armen. Voorzienbaar verkeerd gebruik ontheft de producent niet van zijn aansprakelijkheid voor de volledige schade.

Ten aanzien van TIP en Albert Heijn moet uitgegaan worden van de formele rechtskracht van de beschikking van de Arbeidsinspectie. Een nader onderzoek naar de gebrekkigheid van de roldeur is in de hoofd procedure niet nodig. SVEN heeft haar vordering alternatief ingesteld.

Albert Heijn en SVEN zijn het er over eens dat de trailer niet de veiligheid bood die men daarvan mag verwachten, alle omstandigheden in aanmerking genomen en in het bijzonder de presentatie van het product, het redelijkerwijs te verwachten gebruik van het product en het tijdstip waarop het product in het verkeer werd gebracht. De beweerdelijke aansprakelijkheid van Albert Heijn kan niet aan de orde zijn zolang de aansprakelijkheid van TIP ex artikel 6:185 BW ontbreekt.

Voorts zou eerst beoordeeld dienen te worden of TIP jegens SVEN aansprakelijk is op grond van de subsidiaire grondslag van artikel 6: 162 BW die SVEN heeft aangevoerd. Kennelijk heeft SVEN haar vordering thans gewijzigd en wenst zij een veroordeling van Albert Heijn danwel TIP en niet langer van beiden. Aangezien TIP de eigenaar van de trailer is en de schade van [slachtoffer] blijkens het rapport van de Arbeidsinspectie is veroorzaakt door de drukopbouw in de cilinder in de trailer, valt deze schade eerder binnen de risicosfeer van TIP dan van Albert Heijn.

De regelgeving waarnaar de Arbeidsinspectie verwijst zegt niets over het gevaar waar het hier om gaat. In de genoemde artikelen wordt slechts bepaald dat de werkgever verplicht is de voorschriften van het Arbeidsomstandighedenbesluit na te leven dat een arbeidsmiddel van een deugdelijke constructie dient te zijn, dat het gevaar bekneld te raken dient te worden voorkomen dan wel zoveel mogelijk dient te worden beperkt en dat overtreding van deze bepalingen beboetbare feiten oplevert. Het gaat in deze procedure om de vraag of in de kring waartoe Albert Heijn behoort bekend is dat een roldeur met extra kracht naar beneden kan komen indien de roldeur geen overdrukbeveiliging heeft en vastloopt. Dat is niet het geval.

De Arbeidsinspectie heeft in haar rapport geconstateerd dat de roldeur niet CE gekeurd was en is in dat verband kennelijk (met recht) uitgegaan van de toepasselijkheid van de Machinerichtlijn.

Aangenomen kan worden dat de schade niet zou zijn ontstaan als er een overdrukbeveiliging zou zijn geweest. [slachtoffer] heeft het roldeursysteem door vanaf de buitenzijde aan de lus te trekken, niet gebruikt op een naar objectieve maatstaven te beoordelen, apert onjuiste of onvoorzichtige wijze, zodat dit gebruik redelijkerwijs te verwachten was.

TIP was wel op de hoogte van het bestaan van de boetebeschikking maar er was geen reden om inhoudelijk op de beschikking in te gaan omdat TIP geen belanghebbende is bij de beschikking. Pas tijdens de civielrechtelijke procedure ontstond een reden voor TIP om inhoudelijk op de beschikking in te gaan.

TIP ontkent uitdrukkelijk dat zij het eens zou zijn (geweest) met de conclusie van de Arbeidsinspectie en heeft in haar brief van 26 augustus 2004 slechts gesteld dat zij tot de conclusie kwam dat er sprake was van een mankement aan de roldeur en dat de roldeur derhalve op dat moment niet deugdelijk was om mee te werken, hetgeen in de gegeven omstandigheden niet kan worden ontkend. Dat betekent niet dat TIP het eens is met de algehele conclusie van de Arbeidsinspectie. TIP was niet gehouden om SVEN van munitie te voorzien om te kunnen ageren tegen de beschikking van de Arbeidsinspectie.

TIP betwist dat de beschikking van de Arbeidsinspectie ook ten aanzien van haar en Albert Heijn formele rechtskracht heeft. Deze ziet op het geval dat de partij die de geldigheid betwist, het rechtens vereiste belang had de beschikking in een bestuurlijke rechtsgang ter toetsing voor te leggen. Voor het bestaan van formele rechtskracht jegens TIP is minstens vereist dat TIP is aan te merken als rechtstreekse belanghebbende; een afgeleid belang is onvoldoende. Een boetebeschikking heeft een zodanig karakter dat er geen andere belanghebbenden zijn dan de geadresseerde. De weg naar de civiele rechter voor toetsing van de rechtmatigheid van het besluit staat derhalve open voor TIP en zij kan de bevindingen van de Arbeidsinspectie in de onderhavige procedure derhalve ter discussie stellen. TIP wil aantonen dat het rapport van de Arbeidsinspectie niet tot enig bewijs van de stellingen van SVEN kan dienen omdat het rapport op verkeerde uitgangspunten gebaseerd is.

SVEN heeft niet voldoende onderbouwd betwist dat een gegeven is dat ook vandaag de dag geen overdrukbeveiliging is aangebracht op (alle) trailers als de onderhavige.

De erkenning van SVEN dat hoofdelijkheid niet mogelijk is dient onomstotelijk te leiden tot de conclusie dat van aansprakelijkheid van TIP jegens SVEN geen sprake kan zijn.

TIP is niet de producent van de onderhavige roldeur c.q. trailer en kan op basis van naamgevers aansprakelijkheid niet als producent worden aangemerkt. TIP profileert zich met haar naam op de trailers als eigenaar en verhuurder van de trailer, niet als producent. SVEN is een professioneel transportbedrijf en geen consument.

Onbetwist is dat TIP niet de producent van de trailer of de roldeur is. SVEN heeft zich in dat verband beroepen op de naam die TIP op de trailer heeft aangebracht. Als men de trailers van TIP bekijkt is volgens SVENs nadere stellingen evident dat de - geslaagde - bedoeling van de tenaamstelling op de trailers juist is dat de derden de bewuste trailers identificeren als trailers van TIP. Daarmee is echter niet voldaan aan het zich als producent presenteren door zijn naam op het product aan te brengen als bedoeld in artikel 6 :187 tweede lid BW. Terecht stelt SVEN dat artikel 6: 187 BW niet tot grootwinkel-of postorderbedrijven beperkt is maar de presentatie als producent - die bij dat soort bedrijven nogal eens voorkomt - daarbij blijft van belang. SVEN heeft niet afgedaan aan de overweging in het tussenvonnis dat de naamsvermelding van TIP op de trailer in het kader van reclame is gedaan.

SVEN wijst er nog op dat de reden waarom een naam- of merkverbinder met de producent wordt gelijkgesteld is dat de gelaedeerde consument op gemakkelijke wijze de (of een) producent van het schadebrengend product moet kunnen vinden. Daarop is terecht het verweer gekomen dat SVEN niet als consument kan gelden en dat TIP zijn naam niet aan het product heeft verbonden als producent maar bij wijze van reclame. Het is voldoende duidelijk dat TIP geen trailers maakt of laat maken en dat zij met de vermelding van haar naam op trailers alleen aangeeft dat bij haar trailers te huur zijn.

Op de grondslag van productaansprakelijkheid kan de vordering daarom niet tegen TIP worden toegewezen.

Bij haar laatste conclusie heeft SVEN aangegeven dat geen hoofdelijke aansprakelijkheid in de vordering is vervat maar een alternatieve. Daarin is echter geen verandering van eis te lezen zoals Albert Heijn voorstaat in die zin dat haar aansprakelijkheid eerst aan de orde komt indien aansprakelijkheid van TIP jegens SVEN ontbreekt. De vordering gaat immers primair uit van risicoaansprakelijkheid van eerstens Albert Heijn en vervolgens TIP.

In voormeld tussenvonnis is aangeroerd dat Albert Heijn als aansprakelijk zou gelden op grond van artikel 6:181 BW, nu de trailer heeft te gelden als gebruikt in de uitoefening van haar bedrijf en uitgegaan moet worden van bekendheid in de kring van gebruikers.

Albert Heijn heeft een en andermaal een beroep gedaan op de uitzondering als opgenomen in het tweede lid van artikel 6:173 BW. Deze houdt in dat indien het een gebrek betreft als bedoeld in afdeling 3 van titel 3 van boek 6 BW, geen aansprakelijkheid bestaat op grond van artikel 6:173 BW, dat in dit geval de basis is voor aansprakelijkheid op grond van artikel 6:181 BW.

Daarvan is sprake, immers het gebrek zoals het door SVEN wordt gepresenteerd betreft een product dat niet de veiligheid biedt die men daarvan mag verwachten, alle omstandigheden in aanmerking genomen en in het bijzonder de presentatie van het product, het redelijkerwijs te verwachten gebruik van het product en het tijdstip waarop het in het verkeer werd gebracht. Alle stellingen van SVEN wijzen op deze kenmerken en ook het rapport van de Arbeidsinspectie, waarop SVEN haar vordering baseert en dat zij als bewijsstuk naar voren brengt, versterkt die conclusie. Daarmee is echter de aansprakelijkheid van Albert Heijn jegens SVEN uit hoofde van artikel 6:181 BW komen te vervallen. SVEN stelt weliswaar dat op Albert Heijn de bewijslast drukt om haar stelling, die een uitzondering bevat op de hoofdregel, te bewijzen maar heeft de stelling onvoldoende gemotiveerd bestreden. Waar SVEN nog aanvoert dat zij niet uitsluit dat de roldeur beveiligd was tegen het met hoge snelheid neerslaan toen TIP de oplegger aan Albert Heijn ter beschikking stelde maar toch van een constructiefout sprake is in zoverre dat maatregelen getroffen hadden moeten worden om te voorkomen dat deze beveiliging tijdens gebruik ondeugdelijk kan raken of om andere redenen niet werkt, gaat zij uit van een geheel ander feitelijk gezichtpunt, dat geen enkele grondslag vindt in eerdere stukken of stellingen. Het gaat ook juist in tegen het kernverwijt van ontbreken van een beveiliging zoals in het rapport van de Arbeidsinspectie omschreven. Voor zover SVEN het slechts bij het opperen van een mogelijkheid heeft gelaten kan wegens het speculatieve karakter ervan bewijslevering door SVEN achterwege blijven.

Dit houdt in - waar er geen andere grondslag is aangevoerd en er ook geen directe contractuele band met Albert Heijn is - dat de vordering jegens Albert Heijn niet voor toewijzing in aanmerking komt. De achtergrond van de uitzondering is dat de schade naar de producent toe gekanaliseerd wordt, onder meer omdat deze de mogelijkheid heeft om invloed uit te oefenen op de kwaliteit van de zaak (vgl. HvJ 10 januari 2006, NJ 2006,286) en voorts dient een reeks van regresvorderingen voorkomen te worden. Tegen deze achtergrond is het ook verklaarbaar en gerechtvaardigd dat de producent rechtstreeks aangesproken dient te worden in dit geval.

Voor zover in dit verband is verwezen naar de uitspraak van de Rechtbank Haarlem van 1 augustus 2000 (Prg.2001,5659) moet worden vastgesteld dat in dat geval de aansprakelijkheid mede werd bepaald door de wijze waarop de bezitter van de zaak gebruik heeft gemaakt terwijl dat in het voorliggend geval geen – doorslaggevende - rol speelt, immers het betrof uitvoering van het reguliere werk door een chauffeur die daarvoor geschikt was c.q. moest zijn.

Ten aanzien van TIP heeft SVEN als subsidiaire grondslag artikel 6:162 BW aan de orde gesteld. Ingevolge voormeld arrest kan die grondslag aan de orde komen.

TIP heeft betwist dat door SVEN aannemelijk is gemaakt dat TIP onzorgvuldig gehandeld heeft. Tip stelt met Albert Heijn overeengekomen onderhoudsbeurten uit te voeren en daarbij de roldeur te controleren. Er is een stuwbalk aangebracht die voorkomt dat lading tijdens het rijden verschuift. Het stuwen van de lading is de verantwoordelijkheid van de chauffeur. Bovendien heeft TIP als extra service een hulpdienst. Nu TIP ruimschoots aan haar onderhoudsverplichtingen en zorgvuldigheidsverplichtingen voldaan heeft door afdoende zorg te betrachten en afdoende maatregelen te nemen om schade te voorkomen heeft zij niet onrechtmatig jegens SVEN gehandeld.

De onrechtmatigheid bestaat er naar het oordeel van de kantonrechter in dat TIP een potentieel gevaarlijk althans onveilig product heeft aangebracht in de door SVEN te gebruiken trailer. Voor zover een keuring vereist was en deze ontbrak, waarbij bij ontbreken sprake was van een onveilige situatie, berust aansprakelijkheid op TIP ten aanzien van de gebruiker die daardoor schade heeft ondervonden. Dat geldt ook voor het geval een zichtbare waarschuwing ter afwending van het eventuele gevaar geboden was en nagelaten is deze aan te brengen.

Als uitgegaan wordt van de conclusie van de Arbeidsinspectie moet dat worden aangenomen. Deze constateert immers onder meer dat de roldeur van de trailer waarmee het ongeval is gebeurd niet deugdelijk geconstrueerd was omdat een beveiliging tegen het ineens dichtvallen van de roldeur ontbrak (brief 25 april 2003) c.q. de automatische deuren en hekken niet zodanig functioneerden dat deze geen gevaar opleverden; zij waren niet uitgerust met gemakkelijk herkenbare beveiligingen die voorkwamen dat werknemers gewond raakten.

Zij legt daaraan het volgende ten grondslag.

Zij verhuurt opleggers c.q. trailers aan onder andere transportbedrijven en grootwinkelbedrijven. Reeds sinds 1993 verhuurt TIP opleggers aan Albert Heijn; tussen hen geldt een huurovereenkomst uit 1994 voor de verhuur van opleggers. De opleggers worden getrokken door een truck van een door Albert Heijn ingeschakelde transportonderneming waarvan Penske er een is. Deze heeft in dit geval gebruik gemaakt van een ander transportbedrijf SVEN.

De kantonrechter:

In de hoofdzaak: