I.1.1.1 Van derde naar vierde industriële revolutie

Digitale technologieën veranderen onze wereld in steeds sterkere mate. Achter vrijwel alle processen en bedrijfsvoeringen in onze samenleving gaat inmiddels – al dan niet ongemerkt – informatietechnologie schuil.1

Digitalisering en automatisering zijn kenmerken van de derde industriële revolutie.2 Op het moment van schrijven, anno 2020, hebben de snelle technologische ontwikkelingen de wereld echter alweer aan het begin van een nieuwe dimensie gebracht: de vierde industriële revolutie heeft zich aangediend.3 Deze ontwikkeling kenmerkt zich door een bundeling van technologieën “waarbij fysieke, digitale en biologische omgevingen volledig geïntegreerd worden.”4 De snelheid, omvang en impact van de technologische ontwikkelingen onderscheiden deze vierde revolutie van haar voorgangers.5 Voorbeelden van dergelijke nieuwe technologieën zijn de opkomst van het Internet of Things (IoT), kunstmatige intelligentie (AI), robotica, kwantumcomputers, virtual reality (VR), nanotechnologie en biotechnologie.

De vierde industriële revolutie is geen louter technische aangelegenheid. De gebruikte technieken hebben grote invloed op vele aspecten van ons leven: niet alleen hoe wij bijvoorbeeld werken, consumeren, communiceren, recreëren, maar ook hoe nieuws wordt verspreid, politiek wordt bedreven en meningen worden gevormd.6 De voortschrijdende digitale transformatie leidt dan ook tot allerhande ethische en maatschappelijke vraagstukken over bijvoorbeeld machtsverhoudingen, rechtvaardigheid, menselijke waardigheid, autonomie, privacy en veiligheid.7