5.3.3.2 Intercommunales

In 2015 is in België de wet gewijzigd als gevolg waarvan de zogenoemde intercommunales niet langer automatisch onderworpen zijn aan de rechtspersonenbelasting.1 Indien zij zich bezighouden met verrichtingen van winstgevende aard zijn ze vennootschapsbelastingplichtig en is sprake van een sfeerovergang van de rechtspersonenbelasting naar de vennootschapsbelasting. De reden achter de wetswijziging was de wens van de regering om te zorgen voor een eerlijke fiscale concurrentie tussen de privésector en de overheidssector.2 Als gevolg van de wetswijzigingen zijn de intercommunales die een onderneming uitbaten of die zich bezighouden met het verrichten van werkzaamheden van winstgevende aard, onderworpen aan de vennootschapsbelasting. Zoals voor alle andere vennootschappen in België zal de belastbare winst worden bepaald aan de hand van de boekhoudkundige winst, waarop vervolgens enkele fiscale aanpassingen worden gemaakt. In de zogenoemde Programmawet is nader ingegaan op de fiscale gevolgen van een overgang van een intercommunale van de rechtspersonenbelasting naar de vennootschapsbelasting.3 Met name de belastingheffing over de (latente) meerwaarde op vermogensbestanddelen en de aftrekbaarheid van verliezen uit de Programmawet zijn interessant in het kader van dit onderzoek.

De Programmawet bepaalt dat de reserves die de intercommunales hebben opgebouwd onder het regime van de rechtspersonenbelasting, niet worden beschouwd als belaste reserves.4 Belaste reserves hebben hun eigen fiscaal regime al ondergaan. Over deze belaste reserves hoeft derhalve geen vennootschapsbelasting meer te worden voldaan, omdat deze al aan de rechtspersonenbelasting zijn onderworpen geweest. Een niet belaste reserve is nog niet in de heffing betrokken.

De Programmawet bepaalt ook dat de afschrijving, meer- of minderwaarde op activa moet worden bepaald alsof de intercommunale altijd aan de vennootschapsbelasting was onderworpen.5 Hierdoor wordt het gehele verkoopresultaat aan de belastingplichtige periode toegerekend. Dat betekent dat ook de latente meerwaarde die is ontstaan in de rechtspersonenbelasting periode, is onderworpen aan vennootschapsbelasting. In de Belgische literatuur is dit verduidelijkt aan de hand van het volgende voorbeeld:

De Programmawet bevestigt ook de algemene Belgische regel dat minderwaarden op activa aftrekbaar zijn in het jaar van realisatie.7 Indien op een vermogensbestanddeel reeds een waardevermindering is verantwoord in een voorafgaand jaar in de jaarrekening, wordt een eventuele terugname van de waardevermindering naar aanleiding van de realisatie fiscaal vrijgesteld door middel van een verhoging van de begintoestand van de reserves. Hierdoor wordt per saldo het vermogensverlies in aanmerking genomen op het moment van realisatie, ongeacht in welke periode dit verlies in de jaarrekening tot uitdrukking is gebracht.8 Tot slot is nog van belang dat voorzieningen voor risico’s en kosten die zijn gevormd toen de intercommunale nog was onderworpen aan de rechtspersonenbelasting worden vrijgesteld, mits aan de onaantastbaarheidsvoorwaarde wordt voldaan.9 Voor deze kosten geldt dat ze aftrekbaar zijn wanneer ze worden betaald. Ook al hebben de kosten betrekking op de periode voor aanvang van de vennootschapsbelasting.

In de Belgische fiscale literatuur is opgemerkt dat er een duidelijke en gedetailleerde regeling voor de overgang van de rechtspersonenbelasting naar de vennootschapsbelasting is. De regelgeving heeft echter ook tekortkomingen. Zo worden in het verleden opgebouwde stille reserves gelijkgesteld met onbelaste reserves. Op het moment dat deze stille reserves worden gerealiseerd vindt er heffing plaats over het gehele voordeel, ook als het voordeel is ontstaan voor de onderworpenheid aan de vennootschapsbelastingheffing.10